Gegevens sterren

(alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren
Mythologie

Boötes - Mythologische figuurBootes is één van de 48 klassieke sterrenbeelden van Ptolemeus.

Wie Bootes precies is,is niet bekend. Er doen twee verhalen de ronde. Volgens het eerste verhaal was Bootes een ploeger die met behulp van zijn twee honden Asterion en Chara (het sterrenbeeld Jachthonden oftewel Canes Venatici) de ossen in het sterrenbeeld Ursa Major dreef. De ossen waren aan de poolster vastgebonden en op deze manier hield hij de hemel constant in beweging.

Bootes was, volgens overlevering, ook degene die de ploeg uitvond en de godin Demeter was hier zo mee verguld dat ze Zeus vroeg om Bootes permanent aan de hemel te plaatsen.

Het tweede verhaal prortretteert Bootes als de fruitteler Icarius die de Romeinse god Bacchus toestond zijn wijngaard te inspecteren. Bacchus verklapte het geheim chter het maken van wijn aan Icarius. Icarius was dermate onder de indruk dat hij al zijn vrienden uitnodigde om te komen proeven. Niet gewend aan de alcohol werden ze allemaal dronken en liepen ze de volgende dag met een fikse kater rond. Ze dachten dat Icarius hun had willen vergiftigen en ze vermoorden hem in zijn slaap.

Ooit was het sterrenbeeld bekend onder de naam Arctophylax, de beschermer van de Grote Beer. De Romeinen hebben waarschijnlijk voor de naamsverandering gezorgd. Zij noemden het sterrenbeeld Venator Ursae, de berenjager. In Nederland is het sterrenbeeld ook bekend onder de naam Ossenhoeder.

Het is een compact sterrenbeeld gelegen tussen Canes Venatici en Hercules. In het noorden grenst het sterrenbeeld aan de Grote Beer en aan de Draak. Om de hoofdster Arcturus (alpha Bootis) te vinden volg je de gekromde lijn van de sterren van de steel van de Grote Beer. Arcturus is de helderste ster aan de noordelijke sterrenhemel en de op vier na helderste ster aan de hemel. Arcturus betekent Bewaker van de Beer. Het is een reusachtige ster, 20-25 maal zo groot als de Zon. In massa zijn ze ongeveer gelijk. Waarschijnlijk ziet de Zon er over vijf miljard jaar uit als Arcturus nu. Arcturus staat op een afstand van 35,4 lichtjaar.

Boötes op oude sterrenkaarten

Boötes - uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603

Boötes - uit de Atlas Celeste van John Bevis (± 1750)

Boötes - uit de Uranographia van Hevelius (± 1690)

Boötes - uit Urania's Mirror (± 1825) samen met de sterrenbeelden Canes Venatici, Corma Berenice en het niet meer erkende sterrenbeeld Quadrans Muralis

 Dubbelsterren

ζ Bootis heeft een begeleider op een afstand van 0,9". Een goede telescoop is noodzakelijk om de beide sterren te kunnen scheiden.

ε Bootis bestaat uit twee sterren van magnitude 2,5 en 4,9. De hoofdster is helder geel, de begeleider blauwgroen van kleur.

κ Bootis is een schitterende dubbelster; de hoofdster is geel, terwijl de begeleider een diepblauwe kleur heeft.

In hetzelfde gezichtsveld vinden we ι Bootis; twee sterren van magnitude 4,9 en 7,5.

μ Bootis is een drievoudige dubbelster.

π Bootis is een gemakkelijke dubbelster bestaande uit twee blauwwitte sterren van magnitude 4,9 en 5,8.

ξ Bootis is en dubbelster met een periode van 151 jaar. De hoofdster is geel, de begeleider is witroze van kleur.

Variabele sterren

De enige interessante veranderlijke is R Bootis. Deze langperiodieke veranderlijke varieert in helderheid tussen 6,2 en 13,1. De periode is 223,4 dagen. In april 2000 is een maximum.

Deep Sky Objecten

Bootes heeft geen Messier objecten. Voor de ervaren waarnemers zijn er twee melkwegstelsels te noemen.

	NGC 5248 (Caldwell 45)is een compact spiraalstelsel in de zuidwest hoek van het sterrenbeeld. (Klik op de afbeelding voor een grotere foto)
	NGC 5466is een grote maar diffuse bolhoop. NGC 5466 kan het beste gevonden worden uitgaande van M3 in Canes Venatici. Het stelsel is 23 boogminuten van M3 verwijderd. (Klik op de afbeelding voor een grotere foto)

Download de sterrenkaart als pdf-bestand.