Nederlandse naam	Latijnse naam	Afkorting	Genitief
Haas	Lepus	Lep	Leporis
Zichtbaarheid	November - Maart (aangegeven zijn de maanden dat het sterrenbeeld om 22 uur boven de horizon staat)
Grootte	In grootte is Lepus het 51-ste sterrenbeeld.
Omgeving	Het sterrenbeeld wordt omringd door Orion, Monoceros, Canis Major, Columba, Caelum en Eridanus.
Meteorenzwermen	Er zijn geen meteorenzwermen bekend.

Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

Ster	Naam	Betekenis	Helderheid (magnitude)	Afstand (lichtjaar)
α Lep	Arneb	Arabische naam voor het sterrenbeeld Haas	2.56	1304.7
β Lep	Nihal		2.78	159.5

(klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren)

Beschrijving

Lepus, de Haas is een oud sterrenbeeld gelegen onder de voet van de jager Orion. De Arabieren zagen in de vorm de troon van Orion terug. We moeten Lepus niet verwarren met het lente sterrenbeeld Lupus, de Wolf.

Omdat Orion de sterrenhemel domineert wordt er niet altijd goed naar Lepus gekeken. Toch is het sterrenbeeld de moeite waard. De sterren van de Haas zijn van magnitude drie en vier.

 

 

 

 

 

 

Lepus - uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603.

 

 

 

 

 

 

 

Lepus - uit de Atlas Celeste van John Bevis (ca. 1750).

 

 

 

 

 

 

 

 

Lepus - uit de Uranographia van Hevelius (ca. 1690)

 

 

 

 

 

 

 

Lepus - uit Urania's Mirror (ca. 1825) samen met de sterrenbeelden Canis Major, Columba, Caelum (Cela Sculptoris) en het niet meer erkende sterrenbeeld Noachi.

 

 

 

 

 

Dubbelsterren

β Leporis is een nauwe dubbelster met een zwakke begeleider van magnitude 11 (Bèta zelf is 2,8). Ze staan 2,5" van elkaar gescheiden.

γ Leporis is een wijde dubbelster met een subtiel kleurcontrast: geel en oranje. De sterren zijn van magnitude 3,7 en 6,3 en ze staan op 96,3" van elkaar vandaan.

κ Leporis (Struve 661) is een gefixeerde dubbelster van magnitude 4,5 en 7,4. Afstand is 2,6" van elkaar.

H3750 is een gefixeerde dubbelster. Magnitude 4,7 en 8,5. Scheiding 4,2". H3752 is een meervoudige dubbelster in hetzelfde gebied als M79. A en B hebben helderheden van 5,5 en 6,5 op afstanden van 3,1". AC is van de negende grootte, scheiding is 59".

H3780 is een meervoudig stersysteem dat ook bekend is onder de naam NGC 2017. AB: magnitude 6,4 resp. 7,9. De sterren staan 0,8" van elkaar gescheiden. AC: magnitude 8,5. Afstand 89,2". AE: magnitude 8,4. Afstand 76,1". AF: magnitude 8,1. Afstand 28,8 ÄG: magnitude 9,5. Afstand 59,8".

 

Variabele sterren

μ Leporis is een a CV variabele met een periode van twee dagen. De helderheid varieert dan tussen 2,97 en 3,41.

ρ Leporis een alpha Cygni-veranderlijke: helderheidsvariatie tussen 3,83 en 3,90.

R Leporis is een veranderlijke van het Mira-type met een periode van 427 dagen. Het helderheidverschil ligt tussen 5,5 en 11,7. Eind december 2000 kunnen we een maximum verwachten. De ster heeft een intense rode kleur en staat ook bekend als de Ster van Crimson. Als de ster helderder wordt gaat er iets van de intens rode kleur verloren. We vinden de ster 3,5 graad noordwesten van μ Leporis.

 

Deepsky objecten

Messier 79

Andere benamingen: M79, NGC 1904
Type object: bolvormige sterrenhoop
Afstand: 42.100 lichtjaar
Visuele helderheid: 7,7
Schijnbare grootte: 9,6 boogminuten

Deze bolhoop bevindt zich op een afstand van 40.000 lichtjaar van de Aarde en op 60.000 lichtjaar van het centrum van ons melkwegstelsel. Het lijkt erop dat de bolhoop dus enigszins is afgedwaald want de meeste bolhopen komen voor rond de kern van ons melkwegstelsel. De bolhoop heeft een doorsnede van 118 lichtjaar en beweegt met een snelheid van 200 kilometer per seconde van ons vandaan. Mogelijk is M79 een overblijfsel van een ander stelsel dat lang geleden door onze Melkweg is verorberd.

M78 is voor het eerst waargenomen door Pierre Mechain op 26 oktober 1780. Charles Messier nam de bolhoop op 17 december 1780 op in zijn catalogus met de opmerking: nevel zonder sterren, gesitueerd onder de haas. De nevel is schitterend, het centrum is helder en de neveligheid lijkt diffuus. De positie is bepaald uitgaande van de ster Epsilon Leporis.

Op 13 januari 1806 was het William Herschel die de nevel in afzonderlijke sterren wist op te lossen.

M79 is niet extreem moeilijk te vinden maar je moet wel goed de figuur van de haas kennen. Heb je die dan zoek dan de twee heldere sterren Gamma en Beta op (beide sterren hebben een begeleider die door een verrekijker zichtbaar is). Vanuit Beta ga je ongeveer 4 graden zuidwaarts (3 vingerbreedtes) naar de ster ADS 3954. Deze ster is van magnitude 5.5. Deze ster is zichtbaar in een verrekijker en ook dit is een dubbelster. M79 bevindt zich ½ graad noordoost van ADS 3954. Bij een kleine vergroting zijn zowel de dubbelster als de bolhoop zichtbaar in het beeldveld van de telescoop. De bolhoop lijkt een beetje op een komeet zonder staart. In een middelgrote telescoop is al het begin van sterren te zien. de bolhoop lijkt een korrelige structuur te hebben. In een grote telescoop is de bolhoop op te lossen in afzonderlijke sterren. De bolhoop is ook zichtbaar bij enige vorm van lichthinder en als de maan niet al te zeer stoort.

NGC 2017 bestaat uit zes sterren die deel uitmaken van het dubbelstersysteem van h3780. Gelegen 7 boogminuten ten oosten van α Leporis.

Download de sterrenkaart als pdf-bestand