Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

(klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren)

Mythologie

Het gevleugelde paard Pegasus vloog uit het hoofd van Medusa toen Perseus haar ronddraaide. Pegasus werd door Poseidon opgevoed. Athene gaf Pegasus aan Bellerophon die het gevleugelde dier inzette in de strijd tegen Chimaera een monsterachtige vrouw met drie hoofden.

Ook een tweede missie van Bellerophon met Pegasus liep succesvol af. Overmoedig door dit succes toog hij met het paard naar de berg Olympus, de woonplaats van de goden, alsof ook hij onsterfelijk was. Zeus stuurde een horzel die Pegasus in het achterste stak, Pegasus schrok hier zo van dat hij Bellerophon van zich afschudde. Pegasus ging alleen verder naar Olympus alwaar hij door Zeus werd opgevangen.
Pegasus is een opvallend sterrenbeeld dat onder andere het zogenaamde vierkant van Pegasus herbergt. De noordoostelijke ster (δ Pegasus) van het vierkant hoort nu toe aan Andromeda. Dit was nodig om dit sterrenbeeld een hoofd te geven.

De sterren van Pegasus zijn allemaal van de derde en vierde grootte. Pegasus bevat verschillende interessante dubbelsterren en een heel mooi deepsky object.

Pegasus is één van de 48 klassieke sterrenbeelden van Ptolemeus.

Pegasus - uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603.

Pegasus - uit de Atlas Celeste van John Bevis (ca. 1750)

Pegasus - uit de Uranographia van Hevelius (ca. 1690)

Pegasus - uit Urania's Mirror (ca. 1825) samen met het sterrenbeeld Equuleus.

Dubbelsterren

κ Pegasi is een nauwe dubbelster met een periode van 11,5 jaar. De sterren hebben helderheden van 4,8 resp. magnitude 5,3.

Een andere dubbelster is 37 Pegasi met een omlooptijd van 140 jaar. De sterren zijn van magnitude 5,8 en 7,1. Ook 85 Pegasi is dubbel. De omlooptijd bedraagt 26,3 jaar. De sterren hebben helderheden van magnitude 5,8 resp. 5,9.

Variabele sterren

ε Pegasi is een onregelmatige veranderlijke. Deze superreus kan een magnitude bereiken van 0,7 maar ook afzwakken tot magnitude 3,5. De helderheid is gemiddeld 2,4.

Download de sterrenkaart als pdf-bestand.

Deepsky

Andere benamingen: M15, NGC 7078
Type Object: bolvormige sterrenhoop
Afstand: 33600 lichtjaar
Visuele helderheid: 6.2
Schijnbare grootte: 18 boogminuten

Messier 15 is waarschijnlijk de meest compacte bolhoop in ons melkwegstelsel. Deze gigantische bal van sterren meet ongeveer 210 lichtjaar in doorsnede maar bedenk dan wel dat ongeveer de helft van de sterren zich in een gebied met een diameter van 10 lichtjaar bevinden. Met behulp van de Hubble Space Telescope is gezocht naar een zwart gat in het centrum van deze bolhoop. Men heeft er een honderdtal sterren gevonden die om een gemeenschappelijk zwaartepunt lijken te draaien: naar alle waarschijnlijkheid een zwart gat dat zich ergens in de 12 miljard jaar dat de bolhoop oud is, heeft gevormd. Met behulp van de Hubble Space Telescope zijn in de binnenste 22 lichtjaar inmiddels een 30.000 afzonderlijke sterren waargenomen. In het centrum staan de sterren op 0.06 lichtjaar van elkaar verwijderd: dat is 100 maal de afstand Zon - Pluto.

M15 is gemakkelijk te vinden. Kijk naar het Grote Vierkant van Pegasus en zoek de helderste ster op: Alpha Peg. Zoek van hieruit het vliegervormige sterrenbeeldje Delphinus (Dolfijn). Halverwege Alpha Peg en Delphinus staat een roodachtige ster, Epsilon Peg (Enif). M15 staat in hetzelfde beeldveld als deze ster. Met telescopen vanaf 10 cm kan je iets van de sterren oplossen. Met een grotere telescoop is de ware pracht van M15 eenvoudig te zien.

M15 is de eerste bolhoop waarin een planetaire nevel werd aangetroffen: Pease 1 oftewel K (Kuster) 648. Deze planetaire nevel is met hele grote amateurtelescopen waarneembaar. Verder zijn er inmiddels 112 veranderlijke sterren en 9 pulsars aangetroffen. Pulsars zijn neutronensterren die de overblijfselen zijn van oude supernova's. Eén van deze pulsars is de dubbele neutronenster M15 C.

	NGC 7331 is een spriaalvormig melkwegstelsel dat vaak als tweeling van onze eigen Melkweg wordt aangezien. NGC 7331 staat op vijftig miljoen lichtjaar. NGC 7331 werd al vroeg als spiraalvormig melkwegstelsel herkend en het is één van de heldere objecten die de catalogus die Charles Messier niet hebben gehaald. Waarschijnlijk heeft Messier het wel waargenomen maar heeft hij het om onbekende reden niet genoteerd. NGC 7331 wordt in 1784 voor het eerst door William Herschel genoemd. De sterrenstelsels op de achtergrond hebben een schijnbare grootte van ééntiende die van NGC7331, ze liggen daarom ongeveer 10 maal zo ver weg. Het is een schijnbare samenstand: de sterrenstelsels horen niet bij elkaar. De andere sterrenstelses op deze foto zijn (van links naar rechts en boven naar beneden): NGC 7337, NGC 7340, NGC 7335, NGC 7336, PGC 2051985, en beneden NGC 7325 en NGC 7326.
	Drie graden ten zuiden van α Pegasi vinden we NGC 7479. Het is een balkvormig spiraalstelsel. Foto Paul Smeets
	Ook in Pegasus vinden we het beroemde Stephan's Quintet terug. Dit is een cluster van melkwegstelsels ongeveer een halve graad zuidzuidoost van NGC7331. Van de vijf worden er meestal maar drie waar genomen, wellicht vier bij goede weersomstandigheden. De foto is gemaakt door Paul Smeets.