Nederlandse naam	Latijnse naam	Afkorting	Genitief
Zuidervis	Piscis Austrinus	PsA	Piscis Austrini
Zichtbaarheid	September - November (aangegeven zijn de maanden waarin het sterrenbeeld om 22 uur boven de horizon staat)
Grootte	In grootte is Piscis Austrinus het 60-ste sterrenbeeld.
Omgeving	Het sterrenbeeld wordt omringd door Capricornus, Microscopium, Grus, Sculptor en Aquarius.
Meteorenzwermen	Er zijn geen meteorenzwermen bekend.

Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

Ster	Naam	Betekenis	Helderheid (magnitude)	Afstand (lichtjaar)
α PsA	Fomalhaut. Maori: Õ-tama-rãkau	Mond van de Vis	1.15	25.08

(klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren)

Mythologie

Het sterrenbeeld Pisces Austrinus, ook bekend onder de naam Pisces Australis is een vis die op zijn rug ligt onderwijl drinkende van het water dat uit de kruiken van Aquarius stroomt.

Het sterrenbeeld was al bekend in vroeger tijden en wordt soms aangeduid als de originele Vis. Men denkt dat het sterrenbeeld refereert aan de Assyrische vissengod Dagon en aan de Babylonische God Oannes. Zelfs de Arabieren noemen het sterrenbeeld Al Hut al Janubiyy (De Grote Zuidelijke Vis). De heldere ster Fomalhaut (α PsA) wordt door de Arabieren Fum al Hut, de bek van de vis, genoemd. Het sterrenbeeld bevat verschillende dubbelsterren en de ster met de grootste eigenbeweging. Met uitzondering van Fomalhaut zijn alle sterren van de vijfde grootte orde.

Piscis Austrinus - uit de Uranometrica van Johan Bayer uit 1603.

 

 

 

 

 

 

 

Piscis Austrinus - uit de Atlas Australis van John Bevis (ca. 1750)

 

 

 

 

 

 

 

 

Piscis Austrinus - uit de Uranographia van Hevelius (ca. 1690)

 

 

 

 

 

 

 

Piscis Austrinus - vroeger ook Piscis Australis genoemd samen met de sterrenbeelden Aquarius en het niet meer erkende Ballon Aerostatique uit Urania's Mirror (ca. 1825).

 

 

 

 

 

Dubbelsterren

β PsA is een dubbelster van magnitude 4,5 en 7,5. De sterren staan 30,4" uit elkaar. d PsA is een wijde dubbelster. De helderheden bedragen magnitude 4,5 en 10. De sterren staan 5" uit elkaar.

γ PsA bestaat uit twee sterren: magnitude 4,5 en 8,5. Afstand 4,3".

η PsA: magnitude 5,5 en 6,5. Afstand 1,6".

 

Variabele sterren

Pisces Austrinus bevat geen noemenswaardige dubbelsterren.

Fomalhaut - α Pisces Austrini

Fomalhaut is de helderste ster van het sterrenbeeld Piscis Austrinus. De ster is helderwit van kleur.
De ster is het beste te bekijken in de herfst, in de maanden oktober tot begin november staat de ster in het zuiden in een relatief leeg gedeelte van de sterrenhemel. Vanwege de helderheid is ze gemakkelijk te vinden.

Voor de amateurastronoom is het een gewone heldere ster waar niets bijzonders aan te zien is. Echter de ster wordt omringd door een gloeiende schijf van stof en puin die over is gebleven na het ontstaan van de ster. En uit de theorieën over planeetvorming weten we dat waar stof is zich mogelijk ook planeten bevinden.

Fomalhaut is voor waarnemers op het noordelijk halfrond in de herfst een heldere ster laag boven de zuidelijke horizon. Voor waarnemers op het zuidelijk halfrond is de ster in de lente goed te zien; de ster staat dan hoog aan de hemel. Er zijn geen andere heldere sterren in de buurt van Fomalhaut. De ster komt op als Antares van de Schorpioen ondergaat en gaat onder als Sirius van de grote Hond opkomt.

Fomalhaut is een jonge ster, ongeveer 100 miljoen jaar oud met een massa van ongeveer tweemaal die van de Zon. De ster is tot rust aan het komen na zijn geboorte en is klaar voor een leven van enkele miljarden jaren. De ster lijkt op Wega in de Lier. Fomalhaut bevindt zich op een afstand van ongeveer 25 lichtjaar, gelijk aan de afstand van Wega tot de Zon. Astronomen hebben ontdekt dat Fomalhaut fysisch is verbonden met Wega en de ster Castor in het sterrenbeeld tweelingen. Deze sterren maken deel uit van de Castor groep. Vermoedelijk zijn de sterren ontstaan uit dezelfde sterrenhoop en bewegen ze nu nog steeds min of meer samen door de onmetelijke ruimte heen.

Gezien door een kleine telescoop is Fomalhaut niet bijzonder. Bekeken door een grote ruimtetelescoop als de Hubble is het beeld ineens compleet anders en véél interessanter. In 1983 ontdekte men met behulp van de infrarood satelliet IRAS dat er een overschot aan infrarood licht zichtbaar was bij Fomalhaut. Dit suggereerde dat de ster was omringd door een grote wolk van stof dat door de ster zelf wordt verhit. En waar stof is kunnen mogelijk ook planeten zijn. Astronomen zijn verder gaan zoeken en in 2008 ontdekte men met behulp van de Hubble telescoop een planeet in een baan om Fomalhaut.

Het is geen aardachtige planeet. De planeet bij Fomalhaut is groter dan Neptunus maar niet meer dan 3 maal zo zwaar als Jupiter. De planeet bevindt zich op een afstand van ongeveer 115 astronomische eenheden van de ster en dat zorgt voor een omlooptijd van 875 jaar. Door de grote afstand tot de ster is het er bovendien heel erg koud.

Er is echter één groot probleem: sinds de ontdekking in 2008 heeft niemand anders de waarneming kunnen bevestigen. Er is dus gerede twijfel of de planeet echt wel bestaat. Nieuwe waarnemingen worden voorbereid om te kijken of de planeet echt aanwezig is.

De planeet of de stofschil om Fomalhaut zijn met een amateurtelescoop totaal niet zichtbaar maar als je eens naar de ster kijkt hou dan in je achterhoofd dat er mogelijk planeten zijn bij deze ster.

Deepsky-objecten

	NGC 7172 is een spiraalvormig melkwegstelsel waar we van de zijkant tegen aan kijken. In grotere telescopen is een donkere equatoriale band zichtbaar. NGC 7172 staat twee graden noordwesten van μ PsA.
	In hetzelfde gebied liggen nog drie andere melkwegstelsels: NGC 7173, NGC 7174 en NGC 7176.
	Lacaille 9352 is een rode dwerg op een afstand van 11,68 lichtjaar. De visuele magnitude bedraagt 7,44. De ster heeft een eigenbeweging van 6,901". Na de ster van Kapteyn, de ster van Barnard en Groombridge 1830 de grootst bekende. Lacaille 9352 ligt 1 graad zuidoosten van π PsA.

 

Download de sterrenkaart als pdf-bestand.