Download de sterrenkaart als pdf-bestand

Beschrijving

Het sterrenbeeld Sculptor (Beeldhouwer) is één van de obscure sterrenbeelden die door Nicolas Louis de Lacaille is samengesteld om de Zuidelijke sterrenhemel op te vullen. De volledige naam was "L'atelier du Sculpteur" oftewel de studio van de beeldhouwer. De sterren van Sculptor hebben een helderheid tussen magnitude vier en vijf. De sterrenbeeld bevat twee dubbesterren, een aantal variabele sterren en verschillende spiraalstelsels.

Officina Sculptoris - uit Urania's Mirror (ca. 1825) samen emt de sterrenbeelden Cetus, Eridanus, Fornax en de niet meer erkende sterrenbeelden Psalterium Georgii en machina Electra.

Dubbelsterren

δ Sculptoris is een meervoudig dubbelstersysteem. De sterren A en b staan 4" van elkaar terwijl ster C op een afstand van 75" is te vinden.

ε Sculptoris is een dubbelster met een langzame begeleider. De periode bedraagt 1200 jaar. De hoofdster heeft een helderheid van magnitude 5,4 terwijl de begeleider van magnitude 8,6 is.

κ Scl is een dubbelster waarvan de beide sterren 1,4" van elkaar staan.

Ook τ Scl is een dubbelster met een grote periode van bijna 1900 jaar. De sterren zijn van magnitude 6,0 resp. 7,1 en staan 2,1" van elkaar.

Variabele sterren

R Sculptoris is een diep rode variable die in helderheid varieert tussen magnitude 9,1 en 12,9 met een periode van 370 dagen. De ster is gelegen tussen σ Scl en π Scl.

S Sculptoris is een heldere Mira-veranderlijke met een helderheid tussen magnitude 5,5 en 13,6. De periode bedraagt 362,6 dagen. Midden augustus 2000 bereikt de ster weer haar maximale helderheid. De ster bevindt zich 3 graden ten noordnoordoosten van θ Sculptoris.

Deepsky-objecten

NGC 253 (Sculptor nevel, Caldwell 65) is zo niet het helderste deepsky object in Sculptor maar dan toch wel het bekendste en meest fotogenieke sterrenstelsel. NGC 253 is het grootste en helderste lid van de Sculptor Groep van sterrenstelsels die zich op een afstand van ongeveer 10 miljoen lichtjaar van de Aarde bevindt. Na M31 is dit het meest eenvoudig te vinden melkwegstelsel.

Gezien door een grote telescoop is het een schitterend stelsel. De stoffige spiraalarmen en de klonteringen waar stervorming plaatsvindt geven het stelsel een dynamisch uiterlijk. Daarnaast vindt er in de kern van het stelsel actieve stervorming plaats. NGC 253 straalt tengevolge van deze stervorming veel infrarode straling uit en met behulp van de Hubble telescoop heeft men een ring van jonge sterrenhopen waargenomen om deze kern heen.

Maar ook in een kleine telescoop is NGC 253 zeer de moeite waard. Het stelsel ligt 7 graden ten zuiden van β Ceti (Dipha) en ongeveer 4 graden noord-noordwesten van α Sculptoris. NGC 253 is al zichtbaar in een 50 mm verrekijker of de zoeker van een telescoop. Bij een vergroting van 30x is de zwakke gloed van de spiraalarmen zichtbaar en onder goede waarneemcondities al een beetje van de spiraalstructuur zelf. Bij een vergroting van 100x en een grotere telescoop wordt de spiraalstructuur langzaamaan beter zichtbaar, zeker onder donkere waarneemomstandigheden.

Het stelsel is in 1782 door Caroline Herschel ontdekt en dat is een zeer knappe prestatie want vanaf haar waarneemlocatie komt het maximaal 12 graden boven de horizon. Het stelsel is dus vanuit Nederland te zien maar waarnemers op het zuidelijk halfrond hebben een veel beter uitzicht op dit schitterende melkwegstelsel. Sculptor staat midden oktober op zijn hoogst boven de horizon voor waarnemers op het noordelijk halfrond. Gebruik de zoekkaart om dit stelsel te vinden.

NGC 55 (Caldwell 77) ligt anderhalve graad ten zuiden van α Scl. Het is een spiraalvormig melkwegstelsel waar we vanaf de zijkant tegen aan kijken. NGC 55 is een lid van de zogenoemde Sculptor-groep. Dit is de dichtst bijzijnde cluster van melkwegstelsels op ongeveer 8 miljoen lichtjaar afstand.