Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

Download de sterrenkaart als pdf-bestand

Beschrijving

Het sterrenbeeld Driehoek (Triangulum) ligt net ten noorden van het sterrenbeeld Ram (Ariës). In de antieke oudheid werd het sterrenbeeld ook wel Deltaton genoemd. Ondanks dat het een klein sterrenbeeld is bevat het een Messier-object. Triangulum bestaat uit relatief zwakke sterren.

Triangulum - uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603.

Triangulum - uit de Atlas Celeste van John Bevis (ca. 1750)

Triangulum - uit de Uranographia van Hevelius (ca. 1690)

Triangulum - uit Urania's Mirror (ca. 1825). het sterrenbeeld is afgebeeld samen met Andromeda en het niet meer bestaande sterrenbeeld Gloria Frederici.

Dubbelsterren

ι Tri is een leuke dubbelster met een mooi kleurcontrast. De beide sterren zijn geel en blauw. Ze hebben een helderheid van magnitude 5,3 resp. 6,9 en staan 3,9' uit elkaar.

Variabele sterren

R Triangulum is een langperiodieke variabele met een helderheidsverandering tussen magnitude 5,4 en 12,6. De periode bedraagt 267 dagen. In de eerste week van december 2000 wordt een maximum verwacht.

Deepsky-objecten

Andere benamingen: M33, NGC 598, Triangulum stelsel, Draaikolk-nevel
Type Object: Spiraalvormig melkwegstelsel
Afstand: 3.000.000 lichtjaar
Visuele helderheid: 5.7
Schijnbare grootte: 73*45 boogminuten

M33 bevindt zich op een afstand van 3 miljoen lichtjaar. Het is het op twee na grootste melkwegstelsel dat deel uit maakt van de Lokale Groep en het is mogelijk gravitationeel verbonden met het Andromeda melkwegstelsel. Toen Edwin Hubble met behulp van Cepheïde-veranderlijke sterren had aangegeven hoe ver iets van ons vandaan staat is men begonnen met de afstand te bepalen tot M33. Inmiddels zijn er in M33 25 Cepheïden ontdekt. In 2005 zijn aan beide zijden van M33 water masers ontdekt. Met behulp van deze masers is ook de afstand tot het stelsel bepaald en deze klopte heel goed met de Cepheïde-methode. M33 beweegt met een snelheid van 190 kilometer per seconde t.o.v. ons eigen melkwegstelsel in de richting van de Andromeda-nevel.

In 2006 werd een eclipserende dubbelster gevonden in M33 die werd gebruikt voor afstandsbepaling. In 207 ontdekte de röntgen-satelliet Chandra een zwart gat met een massa van 16 Zonsmassa's in de kern van M33. Het zwarte gat wordt M33 X-7 genoemd. Het zwarte gat heeft een begeleidende ster die iedere 3.5 dag het zwarte gat bedekt. In de kern van M33 zijn inmiddels 184 röntgenbronnen ontdekt die duiden op even zovele supernova-explosies. Twee röntgen-bronnen heeft men kunnen linken aan planetaire nevels.

M33 is niet zo heel erg moeilijk te vinden maar wel lastig om te zien. Alhoewel de helderheid in de buurt komt van het blote oog zorgt de uitgestrektheid ervan voor een lage oppervlaktehelderheid. Het vergt er enige ervaring om M33 snel te kunnen vinden. Lokaliseer het grote vierkant in Pegasus en de helderste ster Alpha in het oosten. Ongeveer een handbreedte verder zie je de helderste ster van Triangulum. M33 bevindt zich op een paar graden afstand van Alpha Tri (2 vingerbreedtes).

Gebruik de kleinst mogelijke vergroting want anders zie je het bos niet door de bomen. Storend maanlicht, geen heldere avond of lichtvervuiling zorgen er voor dat M33 heel lastig is te vinden.

Het is waarschijnlijk Hodierna geweest de M33 voor het eerst heeft waargenomen. Charles Messier herontdekte m33 in de nacht van 25 augustus 1764: ik ontdekte een nevel in de kop van de grote vis en de grote driehoek vlakbij een onbekende ster. Flamsteed beschreef het ook in zijn catalogus. De nevel is wit van kleur en 15 minuten in diameter. Ik zie geen sterren in de nevel.

Ook William Herschel bestudeerde M33. Er is het vermoeden dat de nevel bestaat uit allemaal kleine sterren. Door de jaren heen bestudeerde Herschel de nevel verschillende malen en bracht hij verschillende de delen in kaart.
Het was Bill Parsons, de derde graaf van Rosse die M33 voor het eerst als een spiraal beschreef. Hij deed dit op 16 september 1849: Alpha de helderste tak, gamma zwak, delta kort maar redelijk helder, bèta zwak, vermoedelijk ook epsilon aanwezig. Het is de omschrijving en de tekening van Rosse die andere astronomen vermoedelijk deed beseffen dat deze spiraalnevels zich buiten ons eigen melkwegstelsel bevinden.