Download de sterrenkaart als pdf-bestand

Vulpecula - uit de Uranographia van Hevelius (ca. 1690)

Vulpecula - uit Urania's Mirror (ca. 1825) samen met de sterrenbeelden Cygnus, Lacerta en Lyra.

Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

Beschrijving

Vulpecula is één van de sterrenbeelden van Johannes Hevelius uit zijn stercatalogus van 1690. Het sterrenbeeld heette eigenlijk Vulpecula cum Anser: de Vos en de Gans. De gans die in de bek van de vos hing heeft de tand des tijds niet doorstaan en is verdwenen maar de ster Anser (wat gans betekent) herinnert nog steeds aan de oude benaming.

Het is een zwak sterrenbeeld; de meeste sterren zijn van magnitude vier en vijf. Vulpecula bevat verschillende interessante waarnemigsobjecten.

Dubbelsterren

α Vulpeculae is een optische dubbelster met helderheden van magnitude 4,6 en 6,0. De sterren staan 13,7" uit elkaar.

16 Vulpecula is een nauwe dubbelster: 0,8". De sterren hebben helderheden van magnitude 5,9 en 6,3.

Struve 2525 is een dubbelster waarvan de begeleider een omlooptijd heeft van 990 jaar. De sterren zijn van magnitude 8,5 en 8,7. De ster ligt tussen beta Cygni en 3 Vulpeculae.

Variabele sterren

R Vulpeculae is een variabele van het Mira-type. De helderheid varieert tussen magnitude 7,4 en 13,7 met een periode van 137 dagen.

T Vulpeculae is een Cepheide met een periode van 4,43 dagen. De helderheid varieert tussen 5,4 en 6,1.

Deepsky-objecten

Andere benamingen: M27, NGC 6853, Halter-nevel
Type Object: planetaire nevel
Afstand: 1250 lichtjaar
Visuele helderheid: 7.4
Schijnbare grootte: 8.0*5.7 boogminuten

M27 is een planetaire nevel die zich op een afstand van 1250 lichtjaar van de Aarde bevindt. De centrale stervende ster is gedurende 48.000 jaar bezig zijn buitenste lagen af te stoten. Die ster die hier verantwoordelijk voor is, is een extreem hete blauwe dwerg stoot enorme hoeveelheid hoogenergetische straling uit die voor het blote oog onzichtbaar is. Deze straling komt in contact met het gas van de nevel. Omdat de straling een golflengte heeft van voornamelijk 500 nm (dubbel geïoniseerd zuurstof) krijgt de nevel op fotografische afbeeldingen zijn karakteristieke groene kleur. In telescopen met een opening vanaf 30 cm is te zien dat de centrale ster een begeleider heeft.

De Halter-nevel is een lastig object om op te zoeken. Ga uit van het sterrenbeeld Sagitta. Neem de tijd om de pijlvorm van Sagitta te leren herkennen tussen de andere sterren in. In gedachten meet je de afstand op tussen de sterren Delta en Gamma en richt dan je verrekijker of de zoeker van je telescoop deze zelfde afstand recht ten noorden van de ster Gamma: Bingo! In een verrekijker zal M27 er uitzien als een ster die niet scherp is gesteld. Wellicht zie je M27 in de zoeker van je telescoop helemaal niet. Maar in je telescoop? Begin met een niet al te sterke vergroting!

Charles Messier nam de planetaire nevel voor het eerst waar op 12 juli 1764. Messier noteerde: ik heb een nevel gevonden in Vulpecula, om precies te zijn tussen de twee voorpoten. De nevel is eenvoudig te zien in een kleine telescoop. Gezien door mijn grote telescoop lijkt de vorm ovaal, de diameter is ongeveer 4 boogminuten.

William Herschel publiceerde nooit iets over zijn waarnemingen van de Messier-objecten maar uit zijn persoonlijke aantekeningen weten we dat zijn vrouw Caroline de nevel op 30 september 1782 waarnam toen ze op zoek was naar kometen. Het is Sir John Herschel die de vorm van de planetaire nevel als eerste als een halter omschreef. Hij was ook de eerste die aangaf dat dergelijke objecten (NGC 3242, NGC 6572, NGC 6826, NGC 7009, NGC 7662) niet langer kunnen worden gezien als een aggregatie van zonnen maar als grote lichtgevende gaswolken.

Brocchi's cluster (Collinder 399)

Brocchi's cluster (Collinder 399), beter bekend als de kleerhanger, is een patroon van sterren in de vorm van een kleerhanger. De cluster is al gemakkelijk in een kleine verrekijker te herkennen.

Pulsar

In 1967 werd in dit sterrenbeeld de eerste pulsar ontdekt. Jocelyn Bell en Antony Hewish waren op zoek naar radiosignalen afkomstig van quasars toen ze op een erg regelmatig radiosignaal stuiten. Een aardse oorsprong was al snel uitgesloten dus het moest om een signaal uit de ruimte gaan. Men ontdekte dat het signaal afkomstig was een zeer snel roterende neutronenster die zijn pulsen uitzond (en nog steeds zendt) met een frequentie van 1.3373 seconden.

De pulsar draagt de naam PSR 1919+21 (PulSaR bij rechte klimming (RA) 19h 19m en declinatie +21 graden.