Perifeer waarnemen

Met perifeer waarnemen wordt bedoeld dat je net een beetje naast het object kijkt in plaats van er naar toe. Op deze manier gebruik je het gevoeligste deel van je oog om de zwakkere objecten waar te nemen. Als je dit nog nooit eerder hebt gedaan dan zal je verbaast zijn over het verschil. Het werkt zowel bij waarnemen met het blote oog als waarnemen door de telescoop.

Hoe werkt het:

• Het netvlies van je oog bestaat uit twee verschillende cellen: staafjes en kegeltjes.

• De kegeltjes detecteren kleuren als er voldoende licht is. De komen dicht opeen gepakt voor in de fovea dicht bij het centrum van je netvlies. Kegeltjes helpen je om kleuren en fijne details te zien. Je gebruikt de kegeltjes vooral als je dingen goed wil zien: als je een boek leest, als je films kijkt of als je naar iemands gezicht kijkt.

• De staafjes bevinden zich verder weg van het centrum van je netvlies. Je ziet er minder details mee en al helemaal geen kleuren maar ze zijn veel gevoeliger voor licht.

• Ons oog is zo geconstrueerd dat je de zwakste objecten kan zien als je 8 – 16 graden wegkijkt van het centrum. De exacte hoek verschilt van persoon tot persoon.

• Het werkt alleen maar als het object in het verlengde staat van je neus. Kijk een beetje naar rechts met je rechteroog en een beetje naar links met je linkeroog. Doe je het omgekeerde dan valt al het licht in de blinde vlek van je oog en zie je helemaal niks.

Meer in detail:

• als je beide ogen gebruikt, bijvoorbeeld als je door een verrekijker kijkt, werkt het alleen als je met één oog een beetje opzij kijkt ten opzichte van het andere. De oplossing: kijk met beide ogen een beetje omhoog,zo gebruik je aan ander deel van je oog dat ook veel staafjes bevat.

• Met voldoende oefening kan je met perifeer waarnemen objecten zie die 20 – 40 maal zwakker zijn dan bij een rechtstreekse waarneming. Dat is een flinke winst.

• Staafjes zijn het meest gevoelig voor licht met een golflengte in het groen-blauwe gebied echter je oogzenuwen en je hersenen kunnen geen kleuren waarnemen als er alleen maar staafjes worden gebruikt. Vandaar dat het zwakke objecten grijs-wit van kleur zijn.

Goed om te weten:

• De knipperende nevel, NGC 6826 is een object dat goed de mogelijkheden van perifeer waarnemen kan demonstreren. Staar rechtstreeks naar deze blauw-groene planetaire nevel en je ziet alleen de zwakke centrale ster. Kijk een beetje naast de ster en ineens zie je de nevel ook verschijnen. Als je wisselt tussen perifeer en rechtstreeks waarnemen zie je de nevel aan- en uit gaan.