22/23 januari – de samenstand tussen Venus en Jupiter

Samenstand Venus en Jupiter
De samenstand tussen Venus en Jupiter op 22 januari 2019 om 8 uur. Rechtsonder Jupiter is ook de heldere oranjerode ster Antares van het sterrenbeeld Schorpioen zichtbaar. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

Als je morgenochtend, 22 januari 2019, kort voor zonsopkomst richting oosten kijkt (dat is de richting waar de Zon opkomt) dan kan je getuige zijn van een conjunctie tussen de planeten Venus en Jupiter. Tijdens deze conjunctie staan deze twee planeten noord-zuid van elkaar aan de sterrenhemel.

De afgelopen weken hebben we de beide planeten ’s ochtends vroeg al bij elkaar in de buurt boven de oostelijke horizon zien staan. De kleinste nadering aan de sterrenhemel bedraagt 2,4° en die vindt plaats op 22 januari 2019 om 16 uur. Dan is het nog licht dus daar kunnen we niks van zien. Voor ons is de afstand tussen de beide planeten aan de sterrenhemel het kleinste op 22 januari omstreeks 8 uur in de ochtend of op 23 januari 2019 omstreeks 06.30 uur in de ochtend.

Natuurlijk staan Venus en Jupiter in werkelijkheid helemaal niet dichtbij elkaar in de ruimte. Ze lijken van ons uit gezien tijdens de conjunctie dicht bij elkaar te staan. De afstand van Jupiter tot Venus bedraagt in werkelijkheid ongeveer 7,5 * de afstand tussen Venus en de Aarde. De afstand tussen Venus en de Aarde bedraagt op 22 januari om 6 uur ‘s ochtends ongeveer 0,8 Astronomische Eenheden en dat betekent dat de afstand tussen Venus en Jupiter ongeveer 6,0 Astronomische Eenheden bedraagt en dat is weer gelijk aan 6,0 * 150 miljoen kilometer = 900 miljoen kilometer.

Samenstand Venus en Jupiter
De samenstand tussen Jupiter en Venus op 23 januari 2019 om 06.30 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

Na de conjunctie op 22 januari verwijderen de twee planeten zich weer van elkaar. Jupiter beweegt verder noordwaarts en Venus beweegt zich dichter naar de horizon toe. Je kan de twee niet met elkaar verwarren want Venus is veruit de helderste de twee.

Conjuncties tussen Venus en Jupiter zijn behoorlijk indrukwekkend want deze twee planeten zijn de helderste sterachtige puntjes die we aan de sterrenhemel kunnen zien. Gemiddeld komt er eens per jaar een conjunctie tussen Venus en Jupiter voor maar dit jaar hebben we er twee: ook op 24 november 2019 kunnen we vroeg in de ochtend genieten van een mooie samenstand tussen de twee planeten.

Maar het is wel zo dat niet alle conjuncties tussen Venus en Jupiter aan elkaar gelijk zijn. De aanstaande conjunctie is speciaal omdat Venus zich zo ver als mogelijk van de Zon bevindt (46° ten westen van de Zon). Tijdens de conjunctie van 21 augustus 2003 bevindt Venus zich slechts 1° van de Zon en die conjunctie was dus helemaal niet te zien

Gelijkaardige conjuncties tussen Jupiter en Venus komen iedere 24 jaar en één week voor. Kijken we naar een serie achteruit en vooruit dan zien we dat deze Venus/Jupiterconjuncties op ongeveer dezelfde plaats aan de sterrenhemel plaatsvinden (in de buurt van de ster Antares in het sterrenbeeld Schorpioen), waarbij Jupiter ten zuiden van Venus passeert. Tijdens de conjuncties op 14 januari 1995, 22 januari 2019 en 29 januari 2043 bevindt Venus zich steeds in de buurt van zijn grootste elongatie van de opkomende Zon.

 

Eerste publicatie: 21 januari 2019