Albireo – een mooie dubbelster in de Zwaan

Cygnus - Urania's Mirror
Cygnus – uit Urania’s Mirror (± 1825) samen met de sterrenbeelden Lacerta, Lyra en Vulpecula

Albireo – Beta Cygni – is niet de allerhelderste ster aan de sterrenhemel. Met het blote oog gezien is het een heel gewone ster maar als je met een telescoop naar Albireo kijkt dan weet je meteen waarom het een geliefd object is voor amateurastronomen. Door een telescoop zie je Albireo als een hele mooie dubbelster waarvan de helderste ster een gouden kleur heeft en de zwakkere ster blauw is.

Hoe kan je Albireo als twee sterren zien?

Dat is al mogelijk met een kleine telescoop en bij een vergroting van ongeveer 30x. Als je een verrekijker hebt met een flinke vergroting kan het ook lukken maar dan moet je die wel op een statief plaatsen. Uit de hand gaat het niet lukken vanwege de beweging van de verrekijker. Een standaard verrekijker met een vergroting van 7x die veel mensen hebben, is te weinig. Als je Albireo als twee sterren ziet dan valt meteen het grote kleurcontrast tussen de twee sterren op.

Waar is Albireo te vinden?

Albireo in het sterrenbeld Zwaan - Cygnus
Albireo in het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus. Het sterrenbeeld staat midden augustus heel hoog aan de sterrenhemel.

Albireo is gemakkelijk te vinden als je het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus weet te vinden. Cygnus heeft de vorm van een groot kruis. Dit deel van het sterrenbeeld wordt dan ook wel aangeduid als het Noorderkruis. Deneb is de helderste ster van de Zwaan. De ster vormt de staart van de Zwaan en de top van het kruis. Albireo vormt de kop van de Zwaan en de laagste punt van het kruis.

Het sterrenbeeld Zwaan maakt ook deel uit van een veel groter sterpatroon dat als de Zomerdriehoek bekend staat. De Zomerdriehoek bestaat uit de sterren Wega van het sterrenbeeld Lier, Altaïr van het sterrenbeeld Arend en Deneb van het sterrenbeeld Zwaan. Lees meer over de Zomerdriehoek.

De twee sterren van Albireo vormen een echt dubbelstersysteem. Dat wil zeggen dat de sterren niet toevallig van ons uit gezien op één lijn staan maar samen om en gemeenschappelijk zwaartepunt draaien. De beide sterren staan een heel eind uit elkaar en daardoor hebben ze ongeveer 100.000 jaar nodig om eenmaal om elkaar heen te draaien. Albireo bevindt zich overigens op een afstand van ongeveer 430 lichtjaar van de Aarde.

Met geavanceerde technieken kunnen we overigens zien dat de helderste ster van het systeem ook weer een dubbelster is, dus in werkelijkheid kijken we naar drie sterren.

 

Eerste publicatie: 9 augustus 2017