Het sterrenbeeld Corona Australis – Zuiderkroon

Corona Australis is één van de kleinste sterrenbeelden. Er komen geen sterren in voor waarvan we weten dat ze een planeet hebben. Omdat het een zuidelijk sterrenbeeld is komen er ook geen Messier-objecten in voor. Wel is er een meteorenzwerm die zijn radiant heeft in het sterrenbeeld: de Beta Corona Austriniden.

De Latijnse naam betekent Zuidelijke Kroon als tegenhanger van Corona Borealis – de Noorderkroon. De Corona Australis cluster is het bekendste deep sky object. Het is een heldere refectienevel bestaande uit stofwolken en een groep heldere jonge sterren. Ook bevindt de Coronet Cluster zich in dit sterrenbeeld. De Coronet Cluster is het meest nabije actieve stervormingsgebied.

Gegevens Sterrenbeeld

Nederlandse naamLatijnse naamAfkortingGenitief
ZuiderkroonCorona AustralisCrACoronae Australis
ZichtbaarheidHet sterrenbeeld is vanuit Nederland en België niet waarneembaar.
GrootteIn grootte is Corona Australis het 80-ste sterrenbeeld. Het sterrenbeeld beslaat een oppervlakte van 128 (°)2 aan de sterrenhemel.
OmgevingHet sterrenbeeld wordt omringd door Sagittarius, Scorpius, Ara en Telescopium.
Meteorenzwermenβ-Corona Austriniden

Gegevens sterren

(Alleen de sterren met een naam zijn opgenomen)

Ster

Naam

Betekenis

Helderheid
(magnitude)

Afstand
(lichtjaar)

CrAAlphekka Meridiana4.11125.4
Corona Australis - namen van de sterren
Corona Australis – klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren

Corona Australis op oude sterrenkaarten

Corona Australis – uit de Atlas Celeste van John Bevis (± 1750)

Corona Australis – uit de Uranographia van Johannes Hevelius (± 1690)

Corona Australis – uit Urania’s Mirror (± 1825) samen met de sterrenbeelden Telescopium, Microscopium en Saigittarius

Corona Australis – uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603

 

IAU-kaart van het sterrenbeeld Corona Australis
IAU-kaart van het sterrenbeeld Corona Australis – Zuiderkroon

Download de kaart van het sterrenbeeld Corona Australis – Zuiderkroon.

Beschrijving

Corona Australis – Afbeelding

Corona Australis is voor het eerst door Ptolemeus gecatalogiseerd. Men zegt dat het de kroon is die door de centaur Sagittarius werd gedragen maar andere bronnen zeggen dat er geen mythe is verbonden aan het sterrenbeelden. Het sterrenbeeld werd vroeger dan soms ook wel Corona Sagittarii genoemd.

Corona Australis was bij de oude Grieken bekend als een krans in plaats van een kroon. Voordat Ptolemeus het als een apart sterrenbeeld introduceerde maakte het als een cirkeltje van sterren deel uit van de voorpoot van de centaur Sagittarius.

Soms wordt het sterrenbeeld geassocieerd met de mythe over Dionysus. In dit verhaal representeert Corona Australis de kroon die door de god aan de sterrenhemel werd geplaatst nadat zijn moeder Semele werd bevrijd van Hades, de god van de onderwereld. In dit verhaal echter wordt soms ook verwezen naar Corona Borealis, de Noorderkroon.

Ptolemeus gebruikte 13 sterren om het sterrenbeeld te maken maar eentje werd later als alpha Telescopii toegekend aan het sterrenbeeld Telescopium.

Corona Australis behoort tot de Hercules-familie van sterrenbeelden; ook Aquila, Ara, Centaurus, Corvus, Crater, Crux, Cygnus, Hercules, Hydra, Lupus, Lyra, Ophiuchus, Sagitta, Scutum, Sextans, Serpens, Triangulum Australe en Vulpecula maken er deel van uit.

De sterren van Corona Australis

Alpekka Meridiana – α Coronae Australis (Corona Australis)
Alphekka Meridiana is de enige ster met een naam. De naam verwijst naar Alphecca, de helderste ster van het sterrenbeeld Corona Borealis.

De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 4,10 en de ster bevindt zich op een afstand van 130 lichtjaar.

β Coronae Australis (Beta Coronae Australis)
Beta Coronae Australis heeft een helderheid van magnitude 4,12. De ster bevindt zich op een afstand van 510 lichtjaar. De ster heeft een absolute helderheid van magnitude -1,8.

R Coronae Australis
R Coronae Australis is een veranderlijke ster die zich op een afstand van 26,8 lichtjaar bevindt. Het is een relatief jonge ster die nog steeds een accretieschijf om zich heen heeft. De ster heeft een helderheid van magnitude 11,5 en bevindt zich in het stervormingsgebied NGC 6726/NGC6727/NGC6729.

R Coronae Australis is een zogenaamde Herbig-ster. Dit zijn sterren die nog niet op de hoofdreeks zijn aangekomen. Ze behoren tot spectraalklasse A of B en ze zijn minder dan 10 miljoen jaar oud. De sterren zijn nog omgeven voor een circumstellaire schijf van stof en gas.

Herbig-sterren vertonen lijnen van waterstof- en calciumemissies in hun spectra maar ze verbranden nog geen waterstof in hun kern.

RXJ1856.5-3754
RXJ1856.5-3754 is een neutronenster die zich op een afstand van ongeveer 400 lichtjaar bevindt. Het is de meest nabije neutronenster. De ster beweegt zich met een snelheid van 108 km/sec. Men denkt dat de ster is gevormd uit een supernova-explosie van zijn begeleidende ster ongeveer 1 miljoen jaar geleden.

De ster werd in 1992 ontdekt. In eerste instantie werd de grootte geschat op 4 – 8 kilometer en dit is te weinig voor een neutronenster. Men dacht te maken te hebben met een quark ster echter na meerdere uitgebreidere waarnemingen werd bevestigd dat het toch een neutronenster is die ongeveer 14 kilometer in doorsnede is.

RXJ1856.5-3754 behoort tot de Magische Zeven. Dit is een groep van jonge, relatief koele, geïsoleerde neutronensterren die zachte röntgenstraling uitzenden. De groep bevindt zich tussen de 200 en 500 parsec van de Zon.

Dubbelsterren

κ2 en κ1 Corona Australis vormen een schitterende dubbelster die vanuit Zuid- Europa zichtbaar is. κ2 is de hoofdster: magnitude 5,9. κ1 is van magnitude 6,6. De sterren staan 21,4′ van elkaar.

H5014 is een nauwe dubbelster met een baan van 191 jaar. De sterren zijn beide van magnitude 5,7. De sterren staan 0,9″ van elkaar.

Variabele sterren

Corona Australis heeft geen lang-periodieke variabelen, alleen een aantal onregelmatig variabelen. Twee van deze sterren TY en R staan in de gasnevel NGC6726/27/29.

De deep sky objecten van Corona Australis

Er zijn geen Messier-objecten in Corona Australis maar het sterrenbeeld bevat wel een bolhoop die al gemakkelijk in een verrekijker is te zien en een uitgebreid complex van gasnevels.

NGC 6541

NGC 6541 in het sterrenbeeld Corona Australis

NGC 6541 (Caldwell 78) is een bolhoop op een afstand van ongeveer 22.800 lichtjaar. Het is een behoorlijk heldere bolhoop die we kunnen vinden tussen q CrA en q Sco. NGC 6541 heeft een geschatte leeftijd van 14 miljard jaar. De bolhoop heeft een visuele helderheid van magnitude 6.3

NGC 6729

NGC 6729 in het sterrenbeeld Corona Australis

NGC 6729 (Caldwell 68) is deel van een nevelachtig gebied waar ook de variabele sterren R CrA en TY CrA staan. Het gebied bevat een mengeling van heldere en donkere gasnevels. De emissienevel is voor het eerst waargenomen in 1861 door Johann Friedrich Julius Schmidt.

NGC 6726 – NGC 6727

NGC 6726 en NGC 6727 in het sterrenbeeld Corona Australis

Het helderste gebied is NGC6726/6727 dat de vorm van een acht heeft. Ten noordoosten hiervan ligt NGC 6729 met daarin R CrA. Deze ster kent een helderheidsverschil tussen magnitude 9,7 en 12. Als de ster helderder wordt verlicht hij ook de omringende nevel. De andere veranderlijke, TY CrA varieert tussen 8,8 en 12,6. Het nevelgebied is het gemakkelijkste te vinden als 7,5 graad ten zuiden van ζ Sagitarii wordt gezocht.

Eerste publicatie: 19 juli 2009
Laatste keer bijgewerkt op: 13 december 2016