Het sterrenbeeld Crater – Beker

Crater is een sterrenbeeld aan de zuidelijke sterrenhemel. De Latijnse naam betekent “beker”. Het is de beker van de Griekse god Apollo. Crater is één van de 48 klassieke sterrenbeelden van de Griekse astronoom Ptolemeus. Het is een zwak sterrenbeeld met geen enkele ster die helderder is dan de vierde magnitude.

Crater heeft drie sterren waarbij een planeet is ontdekt en er komen geen Messier-objecten in voor. De Eta Crateriden is de enige meteorenzwerm die zijn radiant in dit sterrenbeeld heeft liggen.

Crater behoort tot de Hercules-familie van sterrenbeelden. Samen met Aquila, Ara, Centaurus, Corona Australis, Corvus, Crux, Cygnus, Hercules, Hydra, Lupus, Lyra, Ophiuchus, Sagitta, Scutum, Sextans, Serpens, Triangulum Australe en Vulpecula.

Gegevens Sterrenbeeld

Nederlandse naamLatijnse naamAfkortingGenitief
BekerCraterCrtCrateris
ZichtbaarheidHet sterrenbeeld is zichtbaar voor waarnemers tussen de +65° en -90°. In april staat het sterrenbeeld het hoogst boven de horizon.
GrootteIn grootte is Crater het 53-ste sterrenbeeld. Aan de sterrenhemel beslaat het een oppervlakte van 282 (°)2.
OmgevingHet sterrenbeeld wordt omringd door Leo, Sextans, Hydra, Corvus en Virgo.
MeteorenzwermenDe η-Crateriden.

Gegevens sterren

1) Deze namen zijn geautoriseerd door de Internationale Astronomische Unie. Alleen de sterren die een naam hebben zijn opgenomen in het overzicht.

Ster

Naam

Betekenis

Helderheid
(magnitude)

Afstand
(lichtjaar)

α CrtAlkes 1) de beker4,06174,4
Crater - namen van de sterren
Crater – klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren

Mythologie

Crater – afbeelding

In de Griekse mythologie is Crater de beker van de god Apollo. Deze beker wordt vaak voorgesteld als een kelk met twee handvaten. Crater wordt geassocieerd met het verhaal van Apollo en de heilige vogel. Deze vogel is of een kraai of een raaf. Deze raaf is het sterrenbeeld Corvus dat naast Crater aan de sterrenhemel staat.

In dit verhaal wil Apollo een offer brengen op het altaar en hij heeft daarbij water nodig. Apollo stuurt de raaf weg om wat water te verzamelen in de beker maar de raaf wordt afgeleid door een vijgenboom waar hij enkele dagen lui in blijft hangen en wachten tot de vijgen rijp zijn. Nadat de raaf lekker had gesmuld van de vijgen brengt hij de met water gevulde beker terug naar Apollo. Ook neemt hij de waterslang Hydra mee, dit als excuus dat hij zo lang is weggebleven. Apollo doorziet de leugens van de raaf en boos zet hij het drietal aan de sterrenhemel.

Daarnaast spreekt Apollo een vloek uit over de raaf. Zijn vleugels worden verbrand en hij zorgt er voor dat de raaf altijd dorst zal hebben. Volgens de mythe is deze vloek er de oorzaak van dat kraaien en raven een pikzwart verendek hebben en ze zulke hese klanken produceren.

De sterren in Crater

Labrum – δ Crateris (Delta Crateris)
Delta Crateris is een oranje reus die zich op een afstand van ongeveer 196 lichtjaar bevindt. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 3,56. Het is de helderste ster in het sterrenbeeld.

Delta Crateris wordt in de literatuur soms “Labrum” genoemd. Deze Latijnse naam betekent “lip”. Deze naam wordt geassocieerd met het verhaal over de Heilige Graal.

Alkes – α Crateris (Alpha Crateris)
Alpha Crateris is een oranje reus van spectraalklasse K. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 4,07 en bevindt zich op een afstand van 174 lichtjaar van de Zon. De ster bevindt zich dicht bij het galactische centrum en is rijk aan zware metalen. Alpha Crateris heeft een lichtsterkte van 80 keer die van de Zon.

De naam Alkes komt van het Arabische alkãs, de beker.

Al Sharasif – β Crateris (Beta Crateris)
Beta Crateris is een witte sub-reus van spectraalklasse A. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 4,48 en bevindt zich op een afstand van 266 lichtjaar van de Zon.

De traditionele naam van β Crateris is Al Sharasif. In het Arabisch betekent dit “de ribben”. Deze naam moet β Crateris delen met ν Hydrae.

γ Crateris (Gamma Crateris)
Gamma Crateris is een nauwe dubbelster die zich op een afstand van 84 lichtjaar bevindt. De helderste ster is een witte dwerg die een visuele helderheid heeft van magnitude 4,06. De begeleider heeft een helderheid van magnitude 9,6.

SZ Crateris
SZ Crateris is een veranderlijke ster. De afstand tot de Zon bedraagt slechts 42,9 lichtjaar. De ster heeft een visuele helderheid die varieert tussen magnitude 8,61 en 11,0. Het is een dubbelster die bestaat uit twee hoofdreekssterren van spectraalklasse K en spectraalklasse M.

SZ Crateris behoort tot de BY Draconis veranderlijke sterren. Dit zijn sterren waarbij het verschil in helderheid wordt veroorzaakt door hun rotatie, sterke zonnevlekken en andere activiteiten in de chromosfeer. De periode bedraagt 11,58 dagen. Men schat de leeftijd van de beide sterren op slechts 200 miljoen jaar.

De sterren behoren tot de Ursa Major-groep (Collinder 285). Dit is een groep sterren die met dezelfde snelheid door ons sterrenstelsel reizen en waarvan men denkt dat ze een gezamenlijke oorsprong hebben. Ook de helderste sterren van Ursa Major zelf maken deel uit van deze groep.

R Crateris
R Crateris is een semi-regelmatige veranderlijke ster. De ster heeft een helderheid die varieert tussen magnitude 9,8 en 11,2. De periode bedraagt 160 dagen.

Crater op oude sterrenkaarten

Crater – uit de Uranometrica van Johann Bayer uit 1603

Crater – uit de Atlas Celeste van John Bevis (± 1750)

Crater – uit de Uranographia van Johannes Hevelius (± 1690)

Crater – uit Urania’s Mirror (± 1825) samen met de sterrenbeelden Corvus, Hydra. Sextans, Lupus, Centaurus, Antlia, Pyxis en de niet meer erkende sterrenbeelden Felis, Noctua en Argo Navis

γ Crateris is een gefixeerde dubbelster van magnitude 4,1; de begeleider is van magnitude 9,6. Ze staan 5,2” van elkaar.

ι Crateris is een nauwe dubbelster: 5,5 terwijl de begeleider een helderheid heeft van magnitude 11. Ze staan 1,4′ van elkaar.

ψ Crateris is een nog nauwere dubbelster. Magnitude 6,5 en 7 op 0,2” van elkaar.

De deep sky objecten in Crater

Crater heeft geen Messier-objecten. Er zijn wel verscheidene melkwegstelsels maar die zijn veelal te zwak voor amateur-telescopen.

IAU-kaart van het sterrenbeeld Crater

IAU-kaart van het sterrenbeeld Crater – Beker

Download de kaart van het sterrenbeeld Crater – Beker.

NGC 3887
NGC 3887 is een sterrenstelsel in de vorm van een balkspiraal. De visuele helderheid bedraagt magnitude 10,6 en de grootte bedraagt 3,5 boogminuten. Het sterrenstelsel bevindt zich ongeveer 1,5° van de ster zeta Crateris. NGC 3887 bevindt zich op een afstand van ongeveer 60 miljoen lichtjaar. Het sterrenstelsel werd in 1785 ontdekt door William Herschel.

NGC 3511
NGC3511 is een spiraalvormig sterrenstelsel waar we van de zijkant tegenaan kijken. Het sterrenstelsel heeft een helderheid van magnitude 11,1 en het maakt deel uit van de Abell 1060 cluster van sterrenstelsels. Het sterrenstelsel werd op 21 december 1786 ontdekt door William Herschel.

NGC 3513
NGC 3513 is een spiraalvormig sterrenstelsel dat zich in hetzelfde beeldveld bevindt als NGC 2511. De helderheid bedraagt magnitude 12 en het is 46 miljoen lichtjaar van ons verwijderd.

NGC 3981
NGC 3981 is een spiraalvormig sterrenstelsel. Het sterrenstelsel heeft twee wijde spiraalarmen. Net als NGC 3887 is NGC 3981 in 1785 ontdekt door William Herschel. Het sterrenstelsel is ongeveer 80 miljoen lichtjaar van ons verwijderd.

 

Eerste publicatie 20 juli 2009
Laatste keer gewijzigd op: 15 december 2016