De Geminiden in 2019

Geminiden - radiant
De radiant van de Geminiden op 14 december om 23 uur.

De beroemde meteorenzwerm de Geminiden heeft zijn jaarlijkse maximum rond 13-14 december maar ook enkele dagen voor en na de piek is er een verhoogde activiteit waar te nemen. De Geminiden behoren ieder jaar tot de mooiste meteorenzwermen en dat komt omdat de individuele meteoren helder zijn en zich snel langs de hemel bewegen.

Wanneer kijken?

Het maximum van de Geminiden wordt dit jaar op 14 december omstreeks 17 uur verwacht. Omstreeks 02.30 uur staat de radiant op zijn hoogte punt aan de sterrenhemel. De Maan is dit jaar wel een flinke stoorzender want die is voor ongeveer 70%  verlicht en daardoor zijn alleen de aller helderste Geminiden zichtbaar. De beste tijd om de Geminiden te bekijken is op 15 december omstreeks 00.30 uur maar dat is al geruime tijd na het maximum waardoor er minder meteoren zichtbaar zullen zijn. De Geminiden hebben een behoorlijk scherpe piek die meestal niet langer dan ongeveer 20 uur duurt.

Voor zover bekend zijn de Geminiden ongeveer tweehonderd jaar oud, de eerste waarnemingen dateren van 1862 en de zwerm is nog steeds sterk en wordt in feite nog steeds sterker. Dat komt vermoedelijk doordat de zwaartekracht van Jupiter de baan die de deeltjes van de asteroïde 3200 Phaeton (een mogelijk uitgedoofde komeet) volgen in de loop van de tijd dichter naar de Aarde heeft geduwd. Vermoedelijk zal de activiteit de komende eeuwen weer afnemen en uiteindelijk helemaal uitdoven.

Waar te kijken?

Zoals de naam al aangeeft bevindt de radiant van de Geminiden zich in het sterrenbeeld Gemini – Tweelingen. Om dit sterrenbeeld te vinden zoek je aan de zuidwestelijke sterrenhemel het bekende sterrenbeeld Orion op dat eenvoudig aan zijn drie gordelsterren is te herkennen. Linksboven Orion bevindt zich het sterrenbeeld Gemini.

Ofschoon alle meteoren uit het sterrenbeeld Gemini lijken te komen zijn de meteoren overal aan de sterrenhemel te zien. Voor het beste resultaat kijk je niet rechtstreeks naar het sterrenbeeld maar er een beetje van weg zodat je ook de meteoren met de langere nalichtende sporen kan zien. Kijk je rechtstreeks naar het sterrenbeeld dan zie je de meteoren niet zo ver reizen en mis je er misschien.

Waar komen de Geminiden vandaan?

De Geminiden worden geassocieerd met de asteroïde 3200 Phaeton, een zogenaamde aardscheerder die mogelijk in het verre verleden in botsing is gekomen met een ander object waarbij een grote stroom deeltjes is vrijgekomen waar de Aarde jaarlijks doorheen beweegt, de meteorenregen.

3200 Phaeton draait met een periode van 1,4 jaar om de Zon heen en komt af en toe dicht bij de Aarde en passeert ook erg dicht langs de Zon; de asteroïde trekt binnen de baan van Mercurius op een afstand van slechts 0,15 Astronomische Eenheden langs de Zon. (Een Astronomische Eenheid is gelijk aan de gemiddelde afstand tussen de Aarde en de Zon en komt overeen met 150 miljoen kilometer.)

Steentjes uit de ruimte die gaan botsen met de atmosfeer van de Aarde noemen we meteoroïden. De deeltjes die door de atmosfeer reizen noemen we meteoren en als ze de grond raken (iets dat niet zal gebeuren met de Geminiden want de deeltjes zijn te klein om de reis naar de grond te overleven) dan noemen we de stenen meteorieten.

Hoe kunnen meteoren het beste worden bekeken?

Om een meteorenzwerm te kunnen zien heb je geen verrekijker of telescoop nodig, alleen je blote oog is al voldoende. Zoek een gemakkelijke plek op om op de grond te liggen (of een gemakkelijke tuinstoel) en doe dit op een plek die ver verwijderd is van storend stadslicht. Kleed je warm aan want de nachten zijn koud en laat je ogen ongeveer 30 minuten wennen aan de duisternis en geniet van alle “vallende sterren” die je ziet.

 

Eerste publicatie: 9 december 2019