De Lyriden in 2018

Lyriden - radiant
De radiant van de Lyriden naast de heldere ster Wega in het sterrenbeeld Lier.

Eind april kunnen waarnemers op het noordelijk halfrond genieten van de meteorenzwerm de Lyriden. Dit is het stof dat een komeet tijdens zijn eeuwen durende baan om de Zon heeft achtergelaten. De Lyriden zijn actief tussen 16 april en 25 april.

De Lyriden bereiken dit jaar op zondag 22 april hun maximum. Dit zal omstreeks 23 uur zijn. Om 6 uur staat de radiant op zijn hoogste punt aan de hemel maar dan schemert het al want de Zon komt omstreeks half zeven op. De Maan is ongeveer 50% verlicht en gaat omstreeks 03.45 uur onder. De Lyriden zijn het beste waar te nemen op 3 april omstreeks 03.45 uur. De radiant staat dan hoog in het zuidoosten aan de hemel.

Gemiddeld produceren de Lyriden 15 tot 20 meteoren per uur en dat zal dit jaar ook het geval zijn. Er zijn jaren dat de Lyriden tot 100 meteoren per uur produceren maar het is lastig om deze uitbarstingen te voorspellen. Het gemiddelde tussen de uitbarstingen is ongeveer 30 jaar maar dat is slechts een gemiddelde dat een grote spreiding kent.

Waar kijken?

De radiant van de Lyriden – het punt van waaruit alle meteoren lijken te komen – bevindt zich hoog aan de hemel in het sterrenbeeld Lyra – Lier te noordoosten van de ster Wega. Wega is een van de helderste sterren die we in deze tijd van het jaar kunnen zien. Je moet echter nooit in de richting van de radiant kijken want dan mis je de meteoren die het langste zichtbaar zijn.

We hebben dit jaar weinig last van storend maanlicht want de Maan gaat onder als de radiant van de Lyriden hoog aan de hemel staat. De Maan is in de buurt van het Eerste Kwartier dus die is onder als na middernacht de Lyriden zijn te bewonderen.

De Lyriden hebben een gemiddelde helderheid, ze zijn niet zo helder als bijvoorbeeld de beroemde Perseïden die in augustus zichtbaar zijn en die ook meer opvallendere sporen produceren.

Waar komen de Lyriden vandaan?

De Lyriden zijn kleine stukjes van de komeet Thatcher. Dit is een langperiodieke komeet die met een periode van 415 jaar om de Zon draait. Stukjes afval van de komeet blijven achter in de baan die de komeet volgt en als de Aarde door dat spoor heen trekt verbranden ze in de atmosfeer en kunnen wij ze als Lyriden zien. Komeet Thatcher was in 1861 het laatst in zijn perihelium. De volgende keer dat de komeet in de buurt van de Zon komt zal in jaar 2276 zijn.

Meteorenzwermen zijn zichtbaar als de Aarde de baan van de komeet doorkruist en in botsing komt met het stof en puin dat de komeet in zijn baan heeft achtergelaten. Dat is ook de reden dat we jaarlijks in dezelfde periode van het jaar meteorenzwermen kunnen zien. Als meteoren verbranden in de atmosfeer laten ze een helder spoor achter en dat spoor verwijst weer naar de term “vallende sterren”.

De Lyriden behoren tot de oudste geregistreerde meteorenzwermen. De waarnemingen gaan terug tot 687 voor Christus. Om meteoren waar te nemen heb je geen speciale apparatuur nodig, alleen je ogen, een donkere sterrenhemel en een portie geduld.

 

Eerste publicatie: 18 april 2018