De Orioniden in 2018

Orioniden - Radiant
De radiant bevindt zich boven de heldere ster Betelgeuze in het sterrenbeeld Orion op de grens met het sterrenbeeld Gemini – Tweelingen.

 De Orioniden hebben hun maximum in de nacht van 21 op 22 oktober. We hebben dan helaas wel heel veel last van storend maanlicht. De meteoren van de Orioniden behoren tot de snelste die we kunnen zien omdat ze onder een hele rechte hoek de atmosfeer van de Aarde raken. Gemiddeld zijn er een 15 tot 20 meteoren per uur te verwachten.

De meteoren zijn afkomstig van de komeet 1P/Halley. Deze beroemde komeet passeert in zijn reis om de Zon om de 75 tot 76 jaar de Aarde en laat dan een spoor van stof- en ijsdeeltjes achter. Als de Aarde de baan van dit stof en ijs passeert zijn er meteoren zichtbaar. Ook in mei zijn er meteoren zichtbaar die van de komeet van Halley afkomstig zijn tijdens de Eta Aquariden.

De Orioniden zijn vernoemd naar de richting waar ze vandaan lijken te komen: het sterrenbeeld Orion. In oktober is dit sterrenbeeld na middernacht het beste zichtbaar. Het maximum ligt omstreeks 21 en 22 oktober maar er zijn Orioniden zichtbaar tussen 15 oktober en 29 oktober.

De Orioniden vertonen soms pieken van ongeveer 30 meteoren per uur maar andere jaren zijn er 20 tot 30 meteoren per uur zichtbaar. Dit jaar verwacht men tijdens het maximum ongeveer 15 tot 20 meteoren per uur.

Dit jaar bereiken de Orioniden op 22 oktober omstreeks 10 uur hun maximum. Om 6 uur in de ochtend staat de radiant op zijn hoogste punt en om 07:45 uur gaat het schemeren en omstreeks 8:15 uur komt de Zon op. De Maan is bijna vol verlicht en zal dus stevig storen. De Maan gaat omstreeks 5 uur onder en dat betekent dat alleen de helderste meteoren zichtbaar zullen zijn.

Hoe te kijken?

Orioniden zijn overal op Aarde en overal aan de sterrenhemel zichtbaar. Als je het sterrenbeeld Orion kent dan bevindt de radiant van de meteorenzwerm zich linksboven de ster Betelgeuze die de linkerschouder van Orion vormt. Maar je moet niet rechtstreeks naar dit punt kijken want dan zijn meteoren lastiger te zien en vertonen ze nauwelijks een spoor. Als je de andere kant op kijkt zijn de nalichtende sporen veel beter zichtbaar.

Meteoren kan je het beste bekijken vanuit een donkere omgeving, ver weg van storend stadslicht. Dit jaar hebben we bij de Orioniden ook nog eens de pech dat de Maan behoorlijk stoort. Ga je meteoren kijken dan is het aan te bevelen je ogen ongeveer een half uur aan de duisternis te laten wennen. In deze tijd van het jaar zijn de nachten al fris dus kleedt je warm aan. Gebruik een tuinstoel om achterover te liggen en naar boven te kunnen kijken. Je hebt geen verrekijker of telescoop nodig want je ogen hebben in dit geval het grote beeldveld dat je voor meteoren nodig hebt. Bovendien zijn verrekijkers en telescopen ook niet geschikt om naar snel bewegende objecten te kijken.

Orioniden kunnen snelheden bereiken van wel 238.000 kilometer per uur en dat is maar een beetje langzamer dan de snelste meteoren van de Leoniden. Daarbij kunnen de Orioniden soms ook erg helder zijn.

Het is verleidelijk om te denken dat deze heldere meteoren ook de grond bereiken maar dat is niet het geval. Het zijn kleine fragmentjes van kometen die zo groot zijn als een zandkorreltje. Als die kleine korreltjes de atmosfeer van de Aarde raken worden ze door de wrijving met de atmosfeer sterk verhit en daardoor erg helder worden. Maar omdat ze zo heet worden zijn de meeste korreltjes al verdampt voordat ze de grond kunnen raken.

Kometenherkomst

Astronomen hebben waarnemingen gevonden van de komeet van Halley die teruggaan tot 240 voor Christus maar niemand realiseerde zich ooit dat het om dezelfde komeet ging die steeds terugkeerde. In 1705 publiceerde de astronoom Edmund Halley zijn “Synopsis Astronomia Cometicae” waarin hij bewijs toonde dat het ging om een terugkerende komeet. Door het bestuderen van historische archieven van een komeet die in 1456, 1531, 1607 en 1682 verscheen berekende Halley dat het in feite om een en dezelfde komeet ging die in 1758 weer zou verschijnen. Halley stierf voor de komeet terugkeerde maar toen deze volgens schema zichtbaar werd, werd de komeet wel naar hem vernoemd.

De eerste rapporten over de Orioniden stammen echter pas uit 1839 toen een Amerikaan in Connecticut de meteorenzwerm waarnam. Het is onbekend waarom de meteorenzwerm zo laat is ontdekt want de komeet van Halley is al vele eeuwen zichtbaar.

De volgende periheliumpassage van de komeet van Halley is pas omstreeks juli 2061.

 

Eerste publicatie: 17 oktober 2018