De Orioniden komen er weer aan

Orioniden - Radiant
De radiant bevindt zich boven de heldere ster Betelgeuze in het sterrenbeeld Orion op de grens met het sterrenbeeld Gemini – Tweelingen.

De Orioniden hebben hun maximum in de vroege ochtend van 22 oktober 2021 maar in dezelfde nacht hebben we enorm veel last van de Volle Maan dus de meeste meteoren zullen helaas verdrinken in het maanlicht. Dit jaar kunnen meteorenwaarnemers ongeveer 20 meteoren per uur verwachten maar dan alleen onder de beste waarneemomstandigheden ver weg van storend stadslicht. De Maan zal van zonsondergang tot zonsopkomst storen.

De meteoren van de Orioniden behoren tot de snelste onder de meteorenzwermen en dat komt omdat de Aarde de deeltjes bijna van voren raakt. De deeltjes zijn afkomstig van de komeet 1P/Halley. Deze komeet is beter bekend als de komeet van Halley. Deze beroemde komeet komt iedere 75 tot 76 jaar in de buurt van de Aarde en tijdens zijn baan om de Zon laat hij een spoor van komeetstof achter. Op bepaalde tijden in het jaar kruist de baan van de Aarde dit stof en kunnen wij genieten van een meteorenzwerm.

De Orioniden zijn vernoemd naar de richting waar ze allemaal vandaan lijken te komen. We noemen dit punt de radiant. Dit punt bevindt zich in het sterrenbeeld Orion. In oktober kunnen we dit sterrenbeeld het best vanaf omstreeks 2 uur in de ochtend bekijken. Dan is het ook de beste tijd om Orioniden te zien. Als je de piek van de meteorenzwerm mist dan kan je nog tot ongeveer eind oktober zo nu en dan een Orionide waarnemen. Dat wil zeggen, als je geen last hebt van storend maanlicht.

Soms zorgen de Orioniden voor een opleving. Er zijn dan wel tot 80 meteoren per uur zichtbaar maar de laatste jaren is de zwerm afgezwakt tot ongeveer 20 tot 30 zichtbare meteoren per uur.

Hoe waar te nemen?

De Orioniden zijn overal ter wereld zichtbaar en kunnen overal aan de sterrenhemel te zien zijn. Als je het sterrenbeeld Orion hebt gevonden dan bevindt de radiant van de zwerm zich in de buurt van zijn linkerschouder naast de ster Betelgeuze. Maar je moet niet richting dit punt kijken want de meteoren in de buurt van de radiant hebben een korter spoor en zijn daardoor veel lastiger te zien. Wil je de mooiste en meeste meteoren zien dan moet je dus wegkijken van Orion.

Zoals met de meeste astronomische waarnemingen kan lichthinder de Orioniden storen. Als het mogelijk is ga dan ver weg van storende stadslichten. Ga omstreeks 01:30 uur naar buiten en laat je ogen ongeveer 20-30 minuten aan de donkerte wennen. Kleed je warm genoeg aan. Ga achterover liggen, bijvoorbeeld in een gemakkelijke tuinstoel of op een veldbedje en kijk naar de sterrenhemel. Telescopen en verrekijkers heb je niet nodig om meteoren te zien. Met je blote oog zie je de meeste.

Sommige Orioniden zijn erg snel en helder. Orioniden kunnen relatieve snelheden tot wel 240.000 kilometer per uur bereiken en ze zijn daarmee ietsje langzamer dan de Leoniden, de snelste meteoren die we kennen.

De kleine fragmentjes van de komeet zijn veel te klein om de grond te bereiken. Ze verbranden helemaal in de atmosfeer. Deze fragmentjes zijn zo groot als een zandkorreltje en worden meteoroïden genoemd. Als ze de atmosfeer van de Aarde binnendringen worden het meteoren. Door de wrijving met de atmosfeer worden ze sterk verhit en ontstaat er een helder spoor. De meeste meteoren zijn verbrand voor ze de grond halen. De paar die dat wel lukt noemen we meteorieten.

Afkomstig van een komeet

Astronomen nemen de komeet van Halley als sinds minstens 240 voor Christus waar maar niemand realiseerde zich ooit dat het om dezelfde komeet ging. In 1705 publiceerde de astronoom Edmund Halley zijn “Synopsis Astronomia Cometicae” (Een samenvatting over de astronomie van kometen) en daarin toonde hij voor het eerst aan dat de komeet die in 1456, 1531, 1607 en 1682 verscheen een en dezelfde was. Halley berekende dat deze komeet in 1758 weer zou verschijnen. Hij stierf voor het zo ver was maar de komeet verscheen en werd naar hem vernoemd.

De eerste gerapporteerde waarnemingen over de Orioniden stammen pas uit 1839. Het is niet bekend waarom de meteorenzwerm zo laat is ontdekt want de komeet draait al duizenden jaren om de Zon. De volgende periheliumpassage (de kleinste afstand van Halley tot de Zon) wordt omstreeks juli 2061 verwacht.

Eerste publicatie: 18 oktober 2021
Bron: space.com en anderen