Kuuke's Sterrenbeelden

De sterrenhemel van april 2021

Astronomisch gezien is april een rustige maand. Er vinden geen belangrijke gebeurtenissen plaats. Het meest aansprekende is het feit dat op 27 april 2021 de Volle Maan erg dicht plaatsvindt bij het perigeum van de Maan/ Het perigeum is de kleinste afstand tussen Maan en Aarde. Op 17 april 2021 bedraagt deze afstand 357.378 kilometer. De Volle Maan is om 03:32 uur UT en het perigeum om 15:22 uur UT, net 12 uur later. Ofschoon het perigeum in december 2021 kleiner is (op 4 december 2021 is de afstand Aarde – Maan 356.794 kilometer) valt deze Volle Maan in 2021 het dichtste bij een perigeum. De pers zal ongetwijfeld weer gaan schrijven dat er een “supermaan” zichtbaar is.

De Maan

De Volle Maan in april wordt ook wel de Roze Maan genoemd. De kreet komt af van de roze bloemen, in het bijzonder floxen, die vroeg in de lente al bloeien. Andere namen voor deze Nieuwe Maan zijn ‘ontkiemende groene Maan’ (naar al het groen dat in de lente tevoorschijn komt), De Vissenmaan (omdat de rivieren niet meer zijn bevroren en er weer vis gevangen kan worden), de Hazenmaan (omdat hazen in deze maand actief zijn) en de Eierenmaan (eieren worden geassocieerd met Pasen. Ook de naam Pascal Maan komt voor; deze Volle Maan wordt gebruikt om de paasdatum te berekenen.

De grootte van de Maan

De laatste jaren is de term ‘supermaan’ erg populair geworden. De schijnbare grootte van de Maan varieert en dat komt omdat de Maan een elliptische baan om de Aarde beschrijft. Iedere maand verandert de afstand van perigeum (kleinste afstand) tot apogeum (grootste afstand). De periode tussen twee perigeums wordt een anomalistische maand genoemd en bedraagt iets meer dan 27,5 dag (en iets meer dan een maanbaan die iets meer dan 27,3 dagen bedraagt).

De actuele afstand tijdens het perigeum en apogeum variëren gedurende het jaar. De afstanden variëren tussen 356.400 kilometer en 370.400 kilometer voor een perigeum en tussen 404.000 kilometer en 406.700 kilometer voor een apogeum. Deze afstanden worden gemeten tussen het centrum van de Aarde en het centrum van de Maan. Als je aan het oppervlak van de Aarde staat dan bevindt je je ongeveer 8000 kilometer dichterbij het oppervlak van de Maan.

Deze veranderingen in afstand betekenen dat de schijnbare grootte van de Maan ook constant verandert. Deze verandering in grootte is echter lastig met het blote oog te zien. Alleen foto’s gemaakt op de juiste tijden tonen een verschil tussen een perigeum en een apogeum. Als er een Volle Maan valt tijdens een perigeum dan wordt dit populair een ‘supermaan’ genoemd.

Het aanzicht van een supermaan is echter lang niet zo spectaculair als de term suggereert maar een dergelijke maan lijkt gemiddeld iets helderder te zijn. Een ander effect dat kan worden waargenomen is de Maan bij opkomst of ondergang vlak bij de horizon veel groter lijkt te zijn. Dit is een optische illusie die de ‘Maan-illusie’ wordt genoemd. De Maan is niet echt groter maar wekt wel de indruk.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

Waarnemen

De Maan in april 2021

Maanfase Datum Tijd Afstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier 4 april 2021 12:04 371.822
Nieuwe Maan 12 april 2021 04:32 402.957
Eerste Kwartier 20 april 2021 09:00 390.539
Volle Maan (Supermaan) 27 april 2021 05:33 363.869

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in april 2021

Mercurius

Mercurius bevindt zich de gehele maand dichtbij de Zon en is derhalve niet waarneembaar. Op 19 april komt de planeet in bovenconjunctie met de Zon. De planeet komt pas de laatste dagen van de maand weer boven de westelijke avondhemel boven de horizon uit.

Venus

Venus is op 26 maart in bovenconjunctie geweest met de Zon maar de planeet blijft de gehele maand te dicht bij de Zon om waar te nemen.

Mars

De rode planeet is de eerste helft van de maand zichtbaar in het sterrenbeeld Stier – Taurus. In de tweede helft van de maand bevindt de planeet zich in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini. De helderheid neemt verder af van magnitude 1,3 naar 1,5.

Op 17 april 2021 wordt Mars door de Maan bedekt. Deze bedekking is helaas vanuit Nederland en België niet zichtbaar. De bedekking is alleen zichtbaar in Indochina (Cambodja, Laos, Vietnam), Thailand, Maleisië en delen van Indonesië. Deze bedekking duurt ongeveer een uur. De exacte tijd van verdwijning en herverschijning verschillen uiteraard per waarneemlocatie. De bedekking vindt plaats tijdens wassende maan (de Maan is dan 6 dagen oud). Mars verdwijnt aan de onverlichte zijde, dit is eenvoudig te zien. Maar de herverschijning aan de verlichte zijde is veel lastiger te zien.

In 2021 zijn vinden er drie bedekkingen van Mars plaats maar twee van die bedekkingen (op 3 en 31 december) zijn niet goed zichtbaar. De verdwijning achter de Maan op 3 december is slechts enkele minuten zichtbaar in een klein gebied in Siberië en de andere bedekking op 31 december vindt plaats in kleine gebieden in het zuiden van de Stille Oceaan.

Jupiter

Jupiter begint de maand in het sterrenbeeld Capricornus – Steenbok en beweegt gedurende de maand naar het sterrenbeeld Aquarius – Waterman. De planeet is zichtbaar aan de ochtendhemel richting zuidoosten. De planeet komt maar laag boven de horizon uit dus een vrije horizon is wel noodzakelijk.

Saturnus

Ook Saturnus bevindt zich in het sterrenbeeld Capricornus – Steenbok en is alleen ’s ochtends laag in het zuidoosten te vinden. Ook voor Saturnus geldt dat een vrije waarneemhorizon noodzakelijk is.

Uranus

Uranus bevindt zich in het sterrenbeeld Aries – Ram. De planeet komt op 30 april in conjunctie met de Zon. Uranus is aan het begin van de maand kort na zonsondergang nog zichtbaar.

Neptunus

De planeet Neptunus is deze maand niet zichtbaar. Neptunus bevindt zich in het sterrenbeeld Aquarius – Waterman.

Meteoren

In april zijn er drie meteorenzwermen actief die alle drie in het midden van de maand beginnen. De eerste, en meteen krachtigste, zijn de Lyriden. In 2021 zijn deze actief tussen 13 april en ongeveer 29 april. Het maximum valt dit jaar in de nacht van 22 op 23 april. Gemiddeld kunnen er ongeveer 18-20 meteoren per uur worden waargenomen. Dat zijn er niet heel erg veel maar de Lyriden zijn wel bijzonder snel en ze laten regelmatig een lang nalichtend spoor achter.

In 1982 was er een opleving van de Lyriden. Toen waren er ongeveer 90 meteoren per uur zichtbaar. In 2021 vindt het maximum plaats tijdens de wassende maan, als die 11-12 dagen oud is. De omstandigheden zijn dus niet ideaal. De radiant van de Lyriden bevindt zich in de buurt van de heldere ster Wega op de grens met het sterrenbeeld Hercules. De Lyriden stammen af van de komeet C/1861 G1 (Tatcher).

Er is ook een zuidelijke meteorenzwerm actief in april. De π-Puppiden zijn tussen 14 april en 27 pril actief. Het maximum valt in de nacht van 23 op 24 april. Deze meteorenzwerm werd pas in 1972 ontdekt. Het uurgemiddelde varieert behoorlijk en bereikte in 1977 en 1983 een maximum van 40. Nieuwe maxima zijn niet te voorspellen.

Net als de Lyriden valt het maximum van de π-Puppiden tijdens de wassende maan. De komeet 26P/Grigg-Skjellerup is verantwoordelijk voor deze meteorenzwerm.

Tussen 18 april en 27 mei zijn de η-Aquariden actief. Het maximum van deze meteorenzwerm valt op 6 mei. Deze meteorenzwerm is, net zoals de Orioniden, afkomstig van de komeet 1P/Halley. Het maximum uurgemiddelde ligt rond de 40 meteoren.

De radiant van de η-Aquariden bevindt zich in de buurt van het Y-vormige asterisme ‘de waterkruik’ in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius.

De sterrenhemel in april 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon in april 2021 omstreeks 22 uur

Cepheus is deze maand te vinden als je tussen de Poolster en de horizon kijkt. Het sterrenbeeld bevat geen erg heldere sterren maar het heeft de vorm van een groot huis en is daardoor wel gemakkelijk te herkennen. Links van Cepheus staan de sterrenbeelden Cassiopeia en Perseus. Laag in het noordoosten zijn de heldere sterren Wega van het sterrenbeeld Lier –Lyra en Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus te vinden.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon in april 2021 omstreeks 22 uur

Boven de oostelijke horizon bevindt zich deze maand het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes met de heldere oranjerode ster Arcturus. Links van de Ossenhoeder staat de boog sterren die het sterrenbeeld Noorderkroon – Corona Borealis voorstelt. Tussen Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra en de Noorderkroon is het grote, onopvallende sterrenbeeld Hercules te vinden. Laag in het zuidoosten de heldere ster Spica van het sterrenbeeld Maagd – Virgo.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon in april 2021 omstreeks 22 uur

Het sterrenbeeld Leeuw – Leo staat prominent boven de zuidelijke horizon. Lager boven de horizon ook het sterrenbeeld Waterslang – Hydra. Dit is een groot sterrenbeeld zonder heldere sterren dat het beste op een donkere maanloze nacht is op te zoeken. Op de rug van de slang de sterrenbeeldjes Raaf – Corvus en Beker – Crater die gemakkelijker zijn te herkennen.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon in april 2021 omstreeks 22 uur

Boven de westelijke horizon zijn nog een aantal wintersterrenbeelden te zien. Orion en de Stier – Taurus bijvoorbeeld maar ook de Voerman – Auriga met de heldere ster Capella. Hoog in het westen het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Pollux en Castor. Linksonder deze twee sterren ook nog het sterrenbeeld Kleine Hond – Canis Minor met de heldere ster Procyon.

De sterrenhemel boven je hoofd

Het sterrenbeeld Grote Beer – Ursa Major staat deze maand boven je hoofd. De staart van de beer wijst richting het oosten. Tijdens een donkere maanloze nacht kan je eens op zoek gaan naar de zwakke sterrenbeelden Lynx, Jachthonden – Canes Venatici en Draak – Draco.




Exit mobile version