De sterrenhemel van augustus 2022

Deze maand komt de planeet Saturnus in oppositie met de Zon. Dit betekent dat de planeet dan de gehele nacht waarneembaar zal zijn. Ook kunnen we deze maand weer de jaarlijkse Perseïden verwachten. Helaas hebben we dan wel veel last van storend maanlicht.

Deze maand hebben we ook het jaarlijkse maximum van de Perseïden. Deze meteorenzwerm wordt jaarlijks omstreeks 16 juli actief en heeft dan zijn maximum in de nacht van 12 op 13 augustus. Er zijn dan, als de radiant tijdens het maximum in het zenit zou staan gemiddeld 100 meteoren per uur zichtbaar. Dit jaar valt het maximum omstreeks Volle Maan dus die zal flink storen, De Perseïden zijn afkomstig van de komeet 109P/Swift-Tuttle (de Grote Komeet van 1862). De Perseïden zijn snel en de heldere zorgen voor nalichtende sporen. Ook komen zullen er regelmatig vuurballen zichtbaar zijn.

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Geschiedenis

  • 20 augustus 1977 – de ruimtesonde Voyager 2 wordt gelanceerd. Voyager 2 bestudeerde Jupiter en Saturnus en het was de eerste ruimtesonde die een bezoek bracht aan de planeten Uranus en Neptunus.
  • 25 augustus 2012 – Voyager 1 passeert de heliopauze en wordt daarmee de eerste ruimtesonde die de interstellaire ruimte betreedt.
  • In 1222 was komeet 1P/Halley in augustus zichtbaar. De komeet volgde een baan door de sterrenbeelden Ossenhoeder, maagd, Weegschaal en Schorpioen. De laatste geregistreerde waarneming was op 23 oktober 1222.

Waarnemen

De Maan in augustus 2022

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Eerste kwartier5 augustus 202213:07372.753
Volle Maan12 augustus 202203:36366.945
Laatste kwartier19 augustus 202206:36397.977
Nieuwe Maan27 augustus 202210:17397.579
Tabel 1 – Maanfases

De Steuren Maan

De Algonuin stammen in Noord-Amerika noemen de Volle Maan in augustus de Steuren Maan, dit vanwege de ontelbare vissen die ze in hun meren zagen. De Cree indianen van de Northern Plains in Canada noemen deze volle maan “de Maan wanneer jonge eenden beginnen te vliegen”. Veel namen verwijzen ook naar bessen die deze maand beginnen te rijpen. Zo noemen de Ponca van de Southern Plains in de Verenigde Staten deze volle aan “Maïs is in de zijden Maan” en de Haida in Alaska noemen de volle maan in augustus “Maan voor schors van de cederboom voor hoeden en manden”. In het oude Europa is de volle maan in augustus ook bekend als de Fruit Maan, de Graan Maan en de Gerst Maan.

De Maan deze maand

  • 3 augustus – de Maan passeert 4,6° ten noorden van Spica in het sterrenbeeld Maagd.
  • 7 augustus – de Maan passeert 2,8° ten noorden van Antares in het sterrenbeeld Schorpioen.
  • 12 augustus – de Volle Maan bevindt zich 3,9° ten zuiden van Saturnus
  • 15 augustus – de Maan passeert 1,9° ten zuiden van Jupiter.
  • 18 augustus – de Maan passeert 0,6° ten noorden van Uranus.
  • 19 augustus, net na Laatste Kwartier passeert de Maan 2,7° te noorden van mars. Dit vindt plaats in het sterrenbeeld Stier. Een dag later passeert de Maan op 7.6° ten noorden van Aldebaran , de helderste ster van de Stier.
  • 24 augustus – de Maan passeert op 2,1° ten zuiden van Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen.
  • 25 augustus – de Maan passeert 4,3° te noorden van Venus en een dag later, het is dan 1 dag voor Nieuwe Maan, is de zeer smalle maansikkel 4,7° ten noorden van Regulus in het sterrenbeeld Leeuw te vinden.
  • 31 augustus – net als in het begin van de maand passeert de maansikkel 4,4° te noorden van Spica in het sterrenbeeld Maagd.

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in augustus 2022

Mercurius

Mercurius is deze maand voor ons niet waarneembaar.

Venus

Venus is aan het begin van de maand nog voor het aanbreken van de ochtendschemering op maar aan het einde van de maand verdrinkt de planeet in de schemering. De planeet heeft een helderheid van ongeveer magnitude -3,8. De planeet komt begin van de maand op in het sterrenbeeld Tweelingen maar beweegt al snel richting de Zon.

Mars

Mars wordt steeds beter zichtbaar. De helderheid neemt toe. Mars komt voor middernacht al op en is dan de rest van de nacht zichtbaar. Mars beweegt van het sterrenbeeld Ram naar de Stier en neemt in helderheid toe van magnitude 0,2 naar 0,1.

Jupiter

Jupiter komt later op de avond op. De planeet bevindt zich in het noordelijke deel van het sterrenbeeld Walvis. Jupiter varieert gedurende de maand in helderheid van magnitude -2,7 tot -2,9.

Saturnus

Hetzelfde geldt voor Saturnus; de planeet komt voor middernacht op en is dan de rest van de nacht waarneembaar. Saturnus komt op 14 augustus in oppositie en is dan de rest van de nacht waarneembaar. De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok en heeft een helderheid van magnitude 0,3.

Uranus

Ook Uranus komt in de loop van de avond op. De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Ram en heeft een helderheid van magnitude 5,8. In het begin van de maand is Uranus in de buurt van Mars te vinden. Op 25 augustus begint Uranus aan zijn retrograde beweging.

Neptunus

Ook Neptunus is aan zijn retrograde beweging bezig. De planeet beweegt langzaam van Vissen naar Waterman. Neptunus heeft een helderheid van magnitude 7,9.

Meteoren

Perseïden

Deze maand vindt een van de mooiste meteorenzwermen plaats. Het zijn de beroemde Perseïden die al lange tijd ook bij het grote publiek bekend zijn. Dit heeft gedeeltelijk te maken met het feit dat ze gedurende de warme zomernachten zichtbaar zijn. In sommige katholieke landen zijn ze ook bekend als de Tranen van Laurentius, dit vanwege het feit dat ze op 10 augustus zichtbaar zijn en dat is de dag dat Laurentius tot martelaar werd verheven.

De Perseïden zijn over een lange periode zichtbaar. De eerste Perseïden dienen zich al omstreeks 17 juli aan en de zwerm gaat door tot ongeveer 24 augustus. Het maximum van de Perseïden vindt plaats in de nacht van 12 op 13 augustus met een ZH van ongeveer 100 per uur. In 2022 vindt het maximum plaats rond Volle Maan dus de omstandigheden zijn niet echt geweldig.

De Perseïden zijn afkomstig van komeet 109P/Swift-Tuttle (de grote Komeet van 1862). De meteoren van de Perseïden zijn snel en de heldere laten nalichtende sporen achter. Soms zijn er ook voorballen zichtbaar.

Andere zwermen

Deze maand zijn nog drie andere meteorenzwermen actief die in juli hun maximum hadden maar die in augustus ook nog af en toe voor meteoren zorgen. Het zijn de α-Capricorniden die tot 15 augustus actief zijn, de Zuidelijke δ-Aquariden die tot 23 augustus actief zijn en de Piscis Austriniden die tot 10 augustus actief zijn.

De sterrenhemel in augustus 2022

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon in augustus omstreeks 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

Laag in het noorden bevindt zich de heldere ster Capella van het sterrenbeeld Voerman – Auriga. Bij een donkere hemel zijn ook de sterrenbeeld Giraffe – Camelopardalis en Lynx eens op te zoeken. De sterrenbeelden Draak – Draco en Cepheus staan hoog in het noorden richting het zenit.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon in augustus omstreeks 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

In het oosten kunnen we deze maand het grote vierkant van het sterrenbeeld Pegasus zien. Links van dit vierkant strekt zich het sterrenbeeld Andromeda uit met daarboven het sterrenbeeld Cassiopeia. Boven de zuidoostelijke horizon staan de sterrenbeelden Steenbok – Capricornus en Waterman – Aquarius maar omdat deze twee sterrenbeelden louter bestaan uit zwakke sterren vallen ze niet bijzonder goed op.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon in augustus omstreeks 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

Hoog in het zuiden kunnen we de Zomerdriehoek zien. Dit asterisme bestaat uit de sterren Altaïr van het sterrenbeeld Arend – Aquila, Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra en Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus. Lager aan de hemel staat het sterrenbeeld Boogschutter – Sagittarius met daarnaast een gedeelte van het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius dat goed te vinden is uitgaande van de heldere oranje ster Antares. Boven de Schorpioen staat het sterrenbeeld Ophiuchus – Slangendrager. Gebruik een donkere maanloze nacht om dit sterrenbeeld eens op te zoeken.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon in augustus omstreeks 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

In het westen kunnen we nog het sterrenbeeld Boötes – Ossenhoeder zien met de heldere ster Arcturus. Linksboven Arcturus staat een opvallende boog sterren. Dit is het sterrenbeeld Noorderkroon – Corona Borealis met weer daarboven het grote sterrenbeeld Hercules. In het noordwesten staat het sterrenbeeld Grote Beer – Ursa Major te pronken.

De sterrenhemel boven je hoofd

Deze maand staat de kleine, opvallende kop van het sterrenbeeld Draak – Draco hoog aan de hemel. In de buurt van het zenit zijn ook twee heldere sterren te zien: Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra en Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus.