De sterrenhemel van december 2021

De naam december komt van het Latijnse woord decem dat tien betekent. December was in de tiende maand van het jaar en dat kwam omdat tot 153 voor Christus het Romeinse jaar op 1 maart begon. Tegenwoordig is december de twaalfde en laatste maand van de Gregoriaanse kalender. De maand telt 31 dagen.

Geschiedenis

  • 2 december 1971. De Sovjet-Russische Mars 3 maakt als eerste een geslaagde zachte landing op Mars. Helaas stopt na 14,5 seconden de communicatie met de Aarde.
  • 6 december 2014. De New Horizons van de NASA werd gewekt uit zijn slaapstand als voorbereiding op de scheervlucht langs de dwergplaneet Pluto.
  • 8 december 1995. De Galileo ruimtesonde van de NASA wordt de eerste kunstmatige satelliet van Jupiter. Dit bleef de ruimtesonde tot 21 september 2003. Op die dag werd de ruimtesonde bewust de atmosfeer van Jupiter ingestuurd en werd daar vernietigd.
  • 24 december 1968. Apollo 8 was de eerste bemande ruimtesonde die in een baan om de Maan kwam. Apollo 8 kwam op 27 december weer terug op Aarde.
  • 24 december 1966. De Luna 13 van de Sovjet-Unie landt in Oceanus Procellarum en maakte tot 28 december opnames en deed er onderzoek.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in december 2021

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Nieuwe Maan4 december 202108:44363.321
Eerste Kwartier11 december 202102:37384.336
Volle Maan19 december 202105:38405.114
Laatste Kwartier27 december 202103:26376.932

4 december 2021: Nieuwe Maan en een totale zonsverduistering. Deze is echter alleen zichtbaar vanuit Antarctica. De Maan is op deze dag in zijn perigeum. De afstand tot de Aarde bedraagt dan 356.794 kilometer en dat is de kleinste afstand tot de Aarde in 2021. De Maan bevindt zich vandaag 3,9° ten noorden van de ster Antares in het sterrenbeeld Schorpioen.

7 tot 9 december: de jonge wassende maan passeert op 7 december Venus, op 8 december Saturnus en op 9 december Jupiter. Dit alles gebeurt aan de avondhemel.

17 december: twee dagen voor Volle Maan passeert de Maan op 6,4° ten noorden van de heldere ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus.

Op 21 december passeert de Maan op 3,0° ten zuiden van de ster Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.

Op 24 december 2021 kunnen we de Maan op 5.1° ten noorden van Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo zien.

Op 31 december is de Maan in de buurt van Mars en Antares en beweegt ze tussen de beide hemellichamen door.

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in december 2021

Mercurius

Mercurius is alleen de laatste dagen van de maand laag boven de westelijke avondhemel te vinden.

Venus

Venus is ‘s avonds na zonsondergang te zien in het zuidwesten.

Mars

Eind van de maand is de rode planeet mogelijk zichtbaar aan het einde van de schemering in de ochtend. Zoek de planeet op laag boven de horizon.

Jupiter

Jupiter is ’s avonds zichtbaar maar die zichtbaarheid neemt wel af. Aan het eind van de maand gaat de planeet nog ongeveer 2 uur na de Zon onder. Jupiter heeft een helderheid van magnitude -2,3 tot -2,1.

Saturnus

Saturnus is ’s avonds zichtbaar maar de zichtbaarheid van Saturnus neemt wel snel af. Aan het einde van de maand kunnen we de beringde planeet ’s avonds nog maar heel kort waarnemen. Saturnus heeft een visuele helderheid van magnitude 0,7.

Uranus

Uranus is ’s avonds zichtbaar, de planeet gaat na middernacht onder en is te vinden in het sterrenbeeld Ram – Aries. Uranus heeft een visuele helderheid van magnitude 5,7.

Neptunus

Neptunus bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius en is ’s avonds nog met behulp van een telescoop te vinden. Aan het einde van de maand gaat de planeet ongeveer 3 uur na de Zon onder. Neptunus heeft een visuele helderheid van magnitude 7,8.

Meteoren

De laatste grote meteorenzwerm van dit jaar zijn de Geminiden. Deze wordt vanaf ongeveer 3 december actief en er zijn tot ongeveer 16 december Geminiden te zien. Het maximum van de Geminiden is omstreeks 14 december. Onder gunstige omstandigheden kunnen we tijdens het maximum tot 100 meteoren per uur verwachten. Geminiden zijn vaak langzamer en langer zichtbaar dan andere meteoren. Ze bestaan uit dichter materiaal dan normaal voor meteoren. Men vermoedt dat de asteroïde 3200 Phaethon de veroorzaker is van deze meteorenzwerm. Zie ook apart artikel over de Geminiden in 2021 dat in de loop van de maand verschijnt.

Aan het einde van de maand zijn ook de Ursiden nog actief. Dit is een kleine meteorenzwerm die tussen 17 en 26 december actief is met een maximum op 22/23 december. Deze meteorenzwerm wordt veroorzaakt door de komeet 8P/Tuttle. Dit jaar hebben we veel last van storend maanlicht. Onder gunstige omstandigheden vertoont deze zwerm een maximum van ongeveer 10 meteoren per uur. Dit jaar zullen er daar, vanwege die storende Maan, slechts enkele van over blijven.

De sterrenhemel in december 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks midden december 22 uur.

De Kleine Beer – Ursa Minor wijst vanaf de Poolster richting het noorden. Linksonder de Kleine Beer staat de opvallende kop van het sterrenbeeld Draak – Draco. De kop bevindt zich in de buurt van de heldere ster Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra. Het lijf van de Draak slingert zich langs de Kleine Beer richting de Grote Beer – Ursa Major die zich in het oordoosten bevindt.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks midden december 22 uur.

In het noordoosten zijn de heldere sterren Castor en Pollux van het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini te zien. In het oosten het sterrenbeeld Kleine Hond – Canis Minor met de heldere ster Procyon. Linksonder het grote wintersterrenbeeld Orion komt in de loop van de maand ook het sterrenbeeld Grote Hond op met de heldere ster Sirius.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks midden december 22 uur.

Orion staat deze maand in het zuiden. Het sterrenbeeld staat hoog aan de hemel. De drie heldere gordelsterren kunnen gebruikt worden om de rest van het grote sterrenbeeld te herkennen. Rechtsboven Orion is een heldere oranjerode ster te zien. Dit is Aldebaran van het sterrenbeeld Stier – Taurus. Aldebaran vormt het oog van de Stier. De sterrenhoop de Hyaden die de horens van de Stier vormt is van hieruit ook goed te zien. Rechtsboven Aldebaran is een klein kluitje sterren te zien. Dit is de open sterrenhoop de Pleiaden. Met het blote oog zijn er vijf tot zeven sterren te zien maar in werkelijkheid bestaat de groep uit meer dan 400 sterren.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijk horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks midden december 22 uur.

In het noordwesten zijn alleen de sterren Wega en Deneb van de zomerdriehoek nog zichtbaar, de rest is al onder de horizon verdwenen. Hoog in het westen is wel het grote vierkant van Pegasus te zien. Tijdens een donkere, maanloze nacht is het de moeite waard om het sterrenbeeld Hagedis – Lacerta eens op te zoeken. Het is lastig te vinden maar eenmaal de karakteristieke zigzagvorm in beeld vergeet je het nooit meer.

De sterrenhemel boven je hoofd

De sterrenbeelden Cassiopeia en Perseus staan heel hoog een de hemel. Ook het sterrenbeeld Voerman met de heldere ster Capella staat erg hoog. Andromeda, dat zich in het verlengde van Pegasus bevindt wijst ook richting het zenit.