De sterrenhemel van februari 2021

februari_wordle

Waarom is februari de kortste maand en waarom heeft de maand zo’n afwijkend aantal dagen? Het antwoord op deze vragen is nogal gecompliceerd. Ze hebben betrekking op de maankalender, de oude Romeinen, priesters, Julius Caesar en de manier waarop politici denken over kalenders. Hoe dat precies in elkaar zit is te lezen in dit artikel.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in februari 2021

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier4 februari 202118:38363.344
Nieuwe Maan11 februari 202120:08387.210
Eerste Kwartier19 februari 202119:49404.411
Volle Maan27 februari 202109:19374.706

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Op 3 februari omstreeks middernacht passeert de Maan op 6,8° ten noorden van Spica (a Virginis) in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. De maan staat dan bijna in het Laatste Kwartier. Op 6 februari bevindt de Maan zich 5,4° ten noorden van de rode reus Antares in het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius. Op 18 februari passeert de Maan 3,7° ten zuiden van Mars. Dit vindt plaats in het sterrenbeeld Ram – Aries. Twee dagen later passeert de Maan ten zuiden van de Pleiaden en daarna 5° ten noorden van de oranjerode ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus. Op 24 februari zien we de Maan 3,7° ten zuiden van de ster Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini en op 26 februari staat onze wachter 4,6° te noorden van de ster Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

Ruimtevaartgeschiedenis

Op 3 februari 1966 werd de Sovjet-Russische ruimtesonde Luna 9 het eerste voorwerp dat een zachte landing maakte op de Maan. Luna 9 bleef tot 6 februari 1966 gegevens naar de Aarde sturen, daarna verloor men het contact.

Het is dit jaar 50 jaar geleden dat de Apollo 14 landde op de Maan. Apollo 14 werd op 31 januari 1971 gelanceerd en landde op 5 februari net ten noorden van de 45 kilometer grote krater Fra Mauro op de Maan (oorspronkelijk had hier de voortijdig afgebroken Apollo 13-missie moeten landen). Er werd ongeveer 42 kilogram maanstenen verzameld en meegenomen naar de Aarde. Een van de stenen (Big Bertha genoemd) bevat een meteoriet die afkomstig is van de Aarde. Met een leeftijd van 4 miljard jaar is dit het oudste Aardse gesteente dat we kennen.

Op 14 februari 1972 bracht de Sovjet-Russische ruimtesonde Luna 20 de eerste monsters van de Maan naar de Aarde. Ze waren genomen op de Apollonius hoogvlakte.

Op 28 februari 2007 maakt de ruimtesonde New Horizons gebruik van de zwaartekracht van Jupiter om zijn snelheid te verhogen. De ruimtesonde is op weg naar de dwergplaneet Pluto. Op 27-28 februari werden de vier Galileïsche manen (Io, Europa, Callisto en Ganymedes) gefotografeerd.

De planeten in februari 2020

Mercurius
Mercurius is op 8 februari in benedenconjunctie met de Zon. De planeet is de eerste dagen van de maand nog laag in het zuidwesten te vinden. Na de benedenconjunctie is de planeet enkele dagen later weer aan de ochtendhemel te vinden. Deze ochtendverschijning is overigens niet erg gunstig.

Venus
Venus bevindt zich deze maand veel te dicht bij de Zon en is dus niet waarneembaar.

Mars
Mars bevindt in het begin van de maand nog in het sterrenbeeld Ram – Aries. De planeet beweegt gedurende de maand oostwaarts en arriveert aan het eind van de maand in het sterrenbeeld Stier – Taurus. De helderheid neemt gedurende de maand af van magnitude 0,4 naar 0,9. De rode planeet is tot ongeveer middernacht zichtbaar.

Jupiter
Jupiter bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus maar staat van ons uit gezien te dicht in de buurt van de Zon om waarneembaar te zijn.

Saturnus
Ook Saturnus bevindt zich ook in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus. Ook Saturnus gaat verloren in de ochtendgloed van de opkomende Zon.

Uranus
Uranus bevindt zich in het sterrenbeeld Ram – Aries. De planeet heeft een helderheid van magnitude 5.8. Uranus is niet met het blote oog zichtbaar, je hebt minstens een verrekijker nodig om de planeet te kunnen zien.

Neptunus
Neptunus bevindt zich het gehele jaar in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. De planeet heeft een visuele helderheid van magnitude 7,9 tot 8,0. Neptunus is alleen nog de eerste helft van de maand ’s avonds zichtbaar laag in het westen zichtbaar. Je hebt minimaal een kleine telescoop nodig om Neptunus te kunnen zien.

De sterrenhemel in februari 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De heldere ster Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus bevindt zich laag in het noordoosten. Tussen Deneb en het zenit in kan je het sterrenbeeld Cepheus vinden. Aan de andere kant bevindt zich het sterrenbeeld Cassiopeia met zijn karakteristieke w-vorm. Ook in het noordoosten is de kop van het sterrenbeeld Draak – Draco te vinden.

De noordelijke sterrenhemel in februari 2018
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks 15 februari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
Het sterrenbeeld Leeuw – Leo met de heldere oranjerode ster Regulus bevindt zich boven de oostelijke horizon. Ook de eerste sterren van het sterrenbeeld Maagd – Virgo worden in de loop van de maand zichtbaar. In het noordoosten is het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes ook nog te zien. Dit vliegervormige sterrenbeeld is goed herkenbaar door zijn heldere ster Arcturus. Je kan de staart van de Grote Beer gebruiken om deze heldere ster te vinden.

De oostelijke sterrenhemel in februari 2018
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks 15 februari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
Het sterrenbeeld Orion is deze maand nog steeds opvallend aanwezig in het zuiden. De Grote Hond – Canis Major met de heldere ster Sirius staat pal in het zuiden. Linksboven Sirius staat het sterrenbeeld Kleine Hond – Canis Minor met de heldere ster Procyon. Het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Castor en Pollux staat hoog in het zuiden.

De zuidelijke sterrenhemel in februari 2018
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks 15 februari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
In het westen kunnen we deze maand eens op zoek gaan naar het kleine sterrenbeeld Ram – Aries. Dit sterrenbeeldje wordt omringd door de sterrenbeelden Stier- Taurus, Perseus en Andromeda. Ram heeft alleen maar zwakke sterren dus het is wat lastiger te vinden. Onder de Ram staan staan ook nog de zwakke sterren van het sterrenbeeld  Walvis – Cetus en de zwakke sterren van het grote v-vormige sterrenbeeld Vissen – Pisces.

De westelijke sterrenhemel in februari 2018
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks 15 februari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

De sterrenhemel boven je hoofd
De Grote Beer – Ursa Major staat hoog aan de hemel. De helderste ster in de buurt van het zenit is Capella van het sterrenbeeld Voerman – Auriga. Tijdens een heldere en maanloze nacht is het de moeite waard om ook de zwakke sterrenbeelden Lynx en Giraffe – Camelopardalis eens op te zoeken.

Meteorenzwermen

Voor waarnemers aan het noordelijk halfrond zijn er deze maand geen grote meteorenzwermen te zien. Waarnemers op het zuidelijk halfrond worden deze maand echter op twee meteorenzwermen getrakteerd. De belangrijkste van deze twee zijn de Centariden die vanaf 31 januari zijn te zien. Deze meteorenzwerm bestaat uit twee stromen: de α-Centauriden en de β-Centauriden. Deze stromen hebben hun radiant in de buurt van de deze twee sterren (Rigel Kentaurus en Hadar). Beide zwermen hebben een laag maximum met een ZHR van ongeveer 5 meteoren per uur. Dit maximum valt op 8 februari. Het is dan 3 dagen voor Nieuwe Maan dus de waarneemomstandigheden zijn wel gunstig.

De tweede meteorenzwerm is de γ-Normiden waarvan de activiteit omstreeks 24 februari begint en die een zwak maar scherp maximum heeft op 14 of 15 maart. Deze meteoren zijn echter lastig te onderscheiden van de sporadische meteoren die je iedere nacht wel kan zien dus alleen de ervaren waarnemer kan ze als een γ-Normide identificeren.