De sterrenhemel van juli 2021

Deze maand is het 50 jaar geleden dat Apollo 15 landde op de Maan. De missie werd op 26 juli 1971 vanaf het Kennedy Space Center in Florida gelanceerd en landde op 30 juli 1971 op de Maan. Na een verblijf van een paar dagen keerden de astronauten op 7 augustus 1971 weer terug op Aarde. De lander met de naam Falcon landde in de buurt van de Rima Haldey in Palus Putredinis. Het was de eerste missie die gebruik maakte van de maanrover oftewel de Lunar Rover Vehicle (LRV), die het mogelijk maakte om grotere afstanden af te leggen. Het waren de astronauten David Scott en James Irwin die op de Maan landden. Alfred Worden bleef achter in de Command Module in een baan om de Maan.

De missie was gericht op de geologie van de Maan en de astronauten verzamelden dan ook een grote hoeveelheid stenen om mee teug te nemen naar de Aarde. Onder de stenen  een grote steen die Genesis werd gedoopt. Uit latere analyse bleek dat deze steen ongeveer 400 miljoen na het ontstaan van de Maan zelf is ontstaan.

De astronauten demonstreerden ook de zwaartekracht. Astronaut David Scoor liet tegelijkertijd een veer van een valk en een geologie hamer vallen. Deze voorwerpen vielen gelijktijdig op de grond en dir isin overeenstemming met de bewering van Galileo die in de 17de eeuw al zei dat de zwaartekracht er voor zorgt dat voorwerpen onafhankelijk van hun gewicht, met dezelfde snelheid vallen. Op Aarde zal de weerstand van de lucht er voor zorgen dat de veer van de valk weg dwarrelt en dus veel langer nodig heeft om de grond te bereiken dan de hamer.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in juli 2021

Maanfase Datum Tijd Afstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier 1 juli 2021 23:12 397.899
Nieuwe Maan 10 juli 2021 03:17 397.590
Eerste Kwartier 17 juli 2021 12:11 366.674
Volle Maan 24 juli 2021 04:37 373.276
Laatste kwartier 31 juli 2021 15:18 403.691

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

  • Op 6 juli passeert de Maan op 5,6° ten noorden de ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus. Op 8 juli passeert de Maan de ster Elnath (β Tauri) en de planeet Mercurius. Dit vindt plaats in de vroege ochtend vlak boven de horizon. Op 12 juli passeert de Maan ten noorden van Venus en Mars en op 13 juli tussen Regulus en Algieba (γ Leonis).
  • Op 17 juli is de Maan in het Eerste Kwartier en bevindt zich 6,4° ten noorden van Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Op 20 juli passeert de Maan ten zuiden van Spica en bevindt zich dan 4,7° ten noorden van Antares in het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius. Op 24 juli, tijdens Nieuwe Maan is ze 3,8° ten zuiden van Saturnus. Dit vindt plaats erg laag boven de horizon. Op 25 juli bevindt de Maan zich ten zuidwesten van Jupiter en op 26 juli passeert de Maan op 4,2° ten zuiden van Jupiter.

De Bokkenmaan

Een van de namen voor de Volle Maan in Juli is de Bokken Maan. Deze term is afkomstig van het feit dat er nieuwe geweien groeien op de koppen van mannelijke herten (bokken). Maar, in navolging van de Aardbeien Maan voor juni wordt deze Volle Maan ook wel de Frambozen Maan genoemd. Ook namen als de Hooi Maan en de Donder Maan zijn bekend.

De Maan Illusie

Regelmatig als de Zon opkomt of ondergaat en nog dicht bij de horizon is dan lijkt ze enorm groot. De Zon lijkt dan veel groter dan wanneer ze oog aan de hemel staat. Dit is in feite een optische illusie die bekend is als de Maan Illusie. Onze ogen houden ons voor de gek. In werkelijkheid heeft de Maan overal aan de hemel dezelfde grootte. Probeer maar eens de Maan met een vinger op armlengte af te dekken. Een vinger is groot genoeg om dit te doen (de Maan heet een doorsnede van 30 boogminuten en je vinger op armlengte is ongeveer 1 graad). Er zijn veel pogingen gedaan om de Maan Illusie te verklaren maar het schijnt dat onze hersenen de grootte van de Maan automatisch vergelijken met de verafgelegen horizon en dan aanneemt dat de afstand tot beiden hetzelfde is. De Maan bevindt zich uiteraard véél verder weg.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in juli 2021

Mercurius

Mercurius bereikt op 4 juli 2021 zijn grootste westelijke elongatie van 21,6°. De planeet is zeer laag boven de oostelijke ochtendhemel te vinden. De planeet nadert snel de Zon en zal in augustus in bovenconjunctie komen met de Zon.

Venus

Venus is zichtbaar aan de avondhemel. Dat is dan boven de westelijke horizon. Venus bereikt een helderheid van magnitude -3.9. Ook Venus komt helaas niet hoog boven de horizon uit. Venus verplaatst zich van het sterrenbeeld Kreeft – Cancer naar het sterrenbeeld Leeuw – Leo.

Mars

Mars bevindt zich al in het sterrenbeeld Leeuw – Leo. De rode planeet heeft een visuele helderheid van magnitude 1,8 en is deze maand niet zichtbaar.

Jupiter

Jupiter bevindt zich nog steeds in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. De planeet is nog met zijn retrograde beweging bezig. Jupiter heeft een visuele helderheid van magnitude -2,8.

Saturnus

Ook Saturnus beweegt zich heel langzaam retrograad, de beringde planeet heeft een visuele helderheid van magnitude 0,2 en bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus. Zowel Jupiter als Saturnus zijn vanaf de tweede helft van de maand zichtbaar aan de avondhemel en dan waarneembaar tot zonsopkomst.

Uranus

Uranus bevindt zich nog steeds in het sterrenbeeld Ram – Aries en heeft een visuele helderheid van magnitude 5,8. Zoek de planeet op aan de ochtendhemel.

Neptunus

Neptunus heeft een visuele helderheid van magnitude 7,8. De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius op de grens met het sterrenbeeld Vissen – Pisces en is in de tweede helft van de nacht tot aan zonsopkomst zichtbaar.

De sterrenhemel in juli 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon in juli
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon in juli. De kaart is gemaakt voor 15 juli 23 uur.

Laag boven de horizon zien we de ster Capella van het sterrenbeeld Voerman – Auriga. Rechts boven Capella staan de sterrenbeelden Perseus en Cassiopeia. Zoek de Poolster eens op: rechts van de Poolster zie je het sterrenbeeld Cassiopeia dat herkenbaar is aan zijn karakteristieke w-vorm. Links van de Poolster zie je de steelpan van de Grote Beer – Ursa Major.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon in juli
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon in juli. De kaart is gemaakt voor 15 juli 23 uur.

In het oosten staat de Zomerdriehoek deze maand hoog aan de hemel. De Zomerdriehoek wordt gevormd door de sterren Wega van de Lier – Lyra, Deneb van de Zwaan – Cygnus en Altaïr van de Arend – Aquila. Het grote vierkant van Pegasus staat laag in het noordoosten.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon in juli
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon in juli. De kaart is gemaakt voor 15 juli 23 uur.

Aan de sterrenhemel boven de zuidelijke horizon is de oranje ster Antares van het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius de helderste ster. Helaas kunnen we vanuit Nederland niet de gehele Schorpioen zien. Daarvoor moet je naar Zuid-Europa toe. Deze maand worden ook al sterren zichtbaar van het sterrenbeeld Boogschutter – Sagittarius. Ze staan laag in het zuidoosten. Hoger boven de horizon het sterrenbeeld Slangendrager – Ophiuchus en het sterrenbeeld Hercules.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon in juli
De sterrenhemel boven de westelijke horizon in juli. De kaart is gemaakt voor 15 juli 23 uur.

In het westen begint het sterrenbeeld Leeuw – Leo onder de horizon te verdwijnen. Hoger aan de hemel zijn wel de sterrenbeelden Grote Beer – Ursa Major en de Ossenhoeder – Boötes goed zichtbaar. Tussen de heldere ster Arcturus van de Ossenhoeder en de horizon bevindt zich een heldere blauwwitte ster. Dit is Spica van het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Tijdens een donkere en maanloze nacht is het de moeite waard om eens op zoek te gaan naar het sterrenbeeld Haar van Berenice – Coma Berenice. Het bevindt zich tussen de staart van de Leeuw en Arcturus.

De sterrenhemel boven je hoofd

De kop van de draak staat deze maand recht boven je hoofd. De kop is het enige opvallende deel van dit sterrenbeeld, als je die hebt gevonden kan je de rest van zijn lijf terug volgen om het sterrenbeeld Kleine Beer – Ursa Minor heen. Ook Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra bevindt zich deze maand bijna in het zenit. Daarnaast staat ook Hercules heel hoog aan de hemel.

Meteorenzwermen

Deze maand zijn er maar liefst 4 meteorenzwermen actief.

De α-Capricorniden beginnen rond 2 juli en gaan door tot ongeveer 14 augustus. Ze hebben hun maximum op 30 juli. Het is geen erg actieve meteorenzwerm, er zijn gemiddeld slechts ongeveer 5 meteoren per uur zichtbaar. Dit jaar valt het maximum een dag voor Laatste Kwartier dus de waarneemomstandigheden zijn niet ideaal. Ondanks hun lage aantal produceren ze vaak wel heldere vuurballen.

De α-Capricorniden zijn afkomstig van een relatief onbekende komeet; 169P/NEAT. Deze komeet werd  ontdekt met het Near-Earth Asteroid Tracking (NEAT)-programma van de NASA dat tussen 1995 en 2007 liep. Dit programma ontdekte meer dan 40.000 asteroïden en enkele kometen.

De tweede meteorenzwerm die deze maand actief is zijn de Zuidelijke δ-Aquariden. Van deze meteorenzwerm begint de activiteit op 13 juli en deze duurt tot 14 augustus. Het maximum ligt net als de α-Capricorniden, op 28 juli dus ook deze zwerm heeft hinder van het storende maanlicht. De Zuidelijke δ-Aquariden zijn wel wat actiever met tot ongeveer 25 meteoren per uur. Het is niet helemaal zeker waar deze meteorenzwerm zijn oorsprong heeft maar men vermoedt dat het de komeet 96P/Macholz is.

Er is nog een zuidelijke meteorenzwerm actief deze maand en dat zijn de Piscis Austriniden. Ook dit is een hele lange meteorenzwerm waarvan de activiteit begint op 14 juli en duurt tot 27 augustus. Tijdens het maximum zijn er slechts een vijftal meteoren per uur zichtbaar. Dit maximum is op 26 juli. De herkomst van de Piscis Austriniden is onbekend.

Veruit de belangrijkste meteorenzwerm die in juli begint zijn de Perseïden. Deze zwerm wordt omstreeks 16 juli actief maar heeft op 12-13 augustus een sterk maximum.