De sterrenhemel van juni 2022

Astronomisch gezien is juni een rustige maand. Op 21 juni bereikt de Zon zijn meest noordelijke positie boven de Kreeftskeerkring. Het is dan de zomer solstice. Vanwege de precessie bevindt de meest actuele positie van de Zon, om 09:14 uur op 21 juni, zich niet langer in het sterrenbeeld Kreeft maar in het sterrenbeeld Tweelingen.

Het wordt deze maand niet echt donker meer en daardoor zijn astronomische waarnemingen voor de meeste waarnemers op het noordelijk halfrond beperkt. Wat misschien wel de moeite waard is, is het waarnemen van oplichtende nachtwolken. Deze wolken, die zich erg hoog in de atmosfeer bevinden, komen voor in de buurt van de bovengrens van de atmosferische laag die we de mesosfeer noemen. Deze grens, tussen de mesosfeer en de daaropvolgende buitenste laag, de exosfeer, noemen we de mesopauze. De laag bevindt zich in de zomer op een hoogte van ongeveer 100 – 120 kilometer. In andere tijden van het jaar bevindt de mesopauze zich op een hoogte van 80 – 85 kilometer. De laagste temperatuur van de atmosfeer vinden we in de mesosfeer en is nogal veranderlijk. Meestal bevindt de temperatuur zich tussen -163 en -100°C. Oplichtende nachtwolken bestaan uit ijskristallen en komen meestal voor net onder de mesopauze. De zijn meestal “elektrisch blauw” van kleur maar ze hebben soms de neiging om oranje/gele tinten aan te nemen als ze aan het begin van de nacht en tegen zonsopkomst zichtbaar zijn.

Wij kunnen, bij goed weer, op 10 juni 2021 wel een gedeeltelijke zonsverduistering zien. Voor bewoners van het noordelijk halfrond is het zomer en dat is sowieso niet de beste tijd om sterren te kijken. Het lijkt wel alsof het de gehele nacht schemert. Maar het is wel de tijd van het jaar om lichtende nachtwolken te kunnen zien. Dit zijn zeer opvallende wolken die meestal in het midden van de nacht zichtbaar zijn richting noorden. In dit artikel meer over lichtende nachtwolken.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in juni 2022

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Eerste kwartier7 juni 202216:49390.407
Volle Maan (Supermaan)14 juni 202213:52363.808
Laatste kwartier21 juni 202205:12380.266
Nieuwe Maan29 juni 202204:53405.501
Tabel 1 – Maanfases

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

  • Op 3 juni passeert de Maan op 3,1° ten zuiden van de ster Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.
  • Op 6 juni, het is dan 1 dag voor Eerste Kwartier, zien we de Maan 5,1 ° ten zuiden van Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo.
  • Op 10 juni bevindt de Maan zich 5,0° ten noorden van de ster Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo.
  • Op 13 juni, het is dan bijna Volle Maan, passeert de Maan op 3,1° ten noorden van Antares in het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius. Dit vindt overdag plaats.
  • Op 18 juni passeert de Maan Saturnus. Dit vindt overdag plaats.
  • Op 21 juni passeert de Maan op 0,9° ten zuiden van Mars. Wederom alleen overdag zichtbaar.
  • Op 22 juni passeert de Maan 2,7° ten zuiden van Jupiter. Ook dit vindt overdag plaats.
  • Op 24 juni passeert de Maan op 0,1° ten zuiden van Uranus.
  • Op 26 juni passeert de Maan 2,7° ten noorden van Venus en later op de dag op 7,2° ten noorden van Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus.
  • Op 30 juni, net na Nieuwe Maan, komt de Maan weer tot op 2,2° ten zuiden van Pollux

De Aardbeienmaan

Juni is bekend om zijn aardbeien en dat komt terug in de naam van de Volle maan van deze maand (14 juni). Deze naam werd aan beide zijden van de oceaan gebruikt. De Choctaw stam uit het zuidoosten van de Verenigde Staten had verschillende namen voor de Volle Manen die begin of eind juni plaatsvonden. Begin juni was het de “Maan van de Perziken” en eind juni was het de “Maan van de Kraanvogel”. Andere namen voor de Volle Maan van juni zijn “Hete Maan” en “Rozen Maan” en in Europa de “Mede Maan” (Mede wordt gemaakt door honing met water te laten vergisten).

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

Geschiedenis

  • Op 2 juni 1966 landde de Surveyor 1 in Oceanus Procellarum. Het was voor het eerst dat een Amerikaanse ruimtesonde een zachte landing maakte op de Maan.
  • Op 5 juni 2018 werd de New Horizon ruimtesonde, voor zijn ontmoeting met de asteroïde Arrakoth (voorheen onofficieel Ultima Thule geheten), met succes uit zijn slaapstand gehaald.
  • Op 13 juni 2006 maakte de ruimtesonde New Horizons een scheervlucht langs de asteroïde 132524 APL waarbij er afbeeldingen en andere data naar de Aarde werden teruggestuurd.
  • Op 27 juni 2018 komt de Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 in een baan om de asteroïde (162173) Ryugu.

De planeten in juni 2022

Mercurius

Mercurius bereikt op 16 juni zijn grootste westelijke elongatie (23,2° van de Zon) maar de planeet staat te laag boven de westelijke horizon om goed zichtbaar te zijn.

Venus

Venus is aan het begin van de maand zichtbaar op de grens van de sterrenbeelden Vissen – Pisces en Ram – Aries maar beweegt snel richting de Zon en is nog maar laag boven de westelijke horizon te vinden. Venus heeft deze maand een maximale helderheid van magnitude -3,9.

Mars

Mars beweegt zich oostwaarts in het sterrenbeeld Vissen – Pisces. De planeet heeft een helderheid van magnitude 0,5 tot 0,7. De zichtbaarheid van Mars neemt toe en aan het eind van de maand komt de planeet rond middernacht op.

Jupiter

Ook Jupiter bevindt zich in het sterrenbeeld Vissen – Pisces. De planeet heeft een helderheid van magnitude -2,3 tot -2,4. Jupiter is zichtbaar aan de ochtendhemel en komt eind van de maand al vóór middernacht op.

Saturnus

Saturnus bevindt zich nog steeds in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus maar begint op 6 juni aan zijn retrograde beweging tussen de sterren. Saturnus heeft een helderheid van magnitude 0,7. Saturnus verplaatst zich van de ochtendhemel naar de avondhemel.

Uranus

Uranus beweegt zich langzaam oostwaarts in het sterrenbeeld Ram – Aries en heeft een helderheid van magnitude ± 5,8. Uranus is aan het einde van de maand met behulp van een verrekijker te vinden aan de ochtendhemel.

Neptunus

Neptunus verblijft nog steeds in het sterrenbeeld Vissen – Pisces en heeft een helderheid van magnitude 7,9. Neptunus is aan de ochtendhemel te vinden maar je hebt er wel een telescoop voor nodig.

De sterrenhemel in juni 2022

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon in juni 2021 omstreeks 23 uur

Vanaf de Poolster richt de Kleine Beer – Ursa Minor zich recht omhoog. Om de Kleine Beer kronkelt het langgerekte lichaam van het sterrenbeeld Draak – Draco. Laag boven de noordelijke horizon zien we het sterrenbeeld Perseus met in het noordwesten de heldere ster Capella van het sterrenbeeld Voerman – Auriga. In het noordoosten, rechtsonder de Poolster, het sterrenbeeld Cassiopea.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon in juni 2021 omstreeks 23 uur

In het oosten zijn de drie heldere sterren die de Zomerdriehoek vormen goed zichtbaar. Het zijn de sterren Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus, Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra en Altaïr van het sterrenbeeld Arend – Aquila. In de buurt van Altaïr taan de kleine sterrenbeelden Dolfijn – Delphinus en Pijl – Sagitta. Hoog aan de hemel, recht boven de ster Wega, staat de opvallende kop van het sterrenbeeld Draak.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon in juni 2021 omstreeks 23 uur

In het zuidwesten bevindt zich de heldere ster Spica van het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Hoger aan de hemel staat de heldere ster Arcturus van het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes. In het zuidoosten staat de ster Antares van het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius laag boven de horizon. De zwakke sterren linksboven Antares maken deel ui van het sterrenbeeld Slangendrager – Ophiuchus.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon in juni 2021 omstreeks 23 uur

In et westen zijn er deze maand geen echt opvallende sterrenbeelden te herkennen. Laag boven de horizon staan nog de sterren Castor en Pollux van het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini. Regulus en de rest van het sterrenbeeld Leeuw – Leo wordt ook steeds lastiger zichtbaar en ook het sterrenbeeld Kreeft – Cancer verdwijnt steeds vroeger onder de horizon. Hoog in het westen kunnen we wel het sterrenbeeld Grote Beer – Ursa Major zien.

De sterrenhemel boven je hoofd

In het zenit kunnen we deze maand de sterrenbeelden Ossenhoeder, Hercules en Draak vinden. Ook de Grote Beer staat heel hoog aan de hemel.