De sterrenhemel van maart 2021

Op vrijdag 20 maart doorkruist de Zon de hemelequator van zuid naar noord. Het punt waarop dit gebeurt bevond zich vele eeuwen geleden in het sterrenbeeld ram – Aries en werd daarom het Eerste Punt van Aries genoemd. Vanwege de precessie van de aardas bevindt dit punt zich tegenwoordig in het sterrenbeeld Vissen – Pisces vlakbij de ster λ Piscium nabij de grens met het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. Dit punt beweegt zich met een snelheid van ongeveer 1° per 70 jaar in de richting van de Waterman en zal daar over enkele honderden jaren in aankomen.

Tijdens de equinox zijn dag en nacht nagenoeg even lang en op het noordelijk halfrond begint dan in maart de lente. De uren daglicht en nachtelijke duisternis veranderen het snelste rond de equinoxen in maart en september. De corresponderende equinox in de herfst (voor het noordelijk halfrond, voor het zuidelijk halfrond is dit de lente equinox) vindt plaats als de Zon de hemelequator van noord naar zuid doorkruist. Deze vindt in 2021 plaats op 22 september. De herfstequinox bevindt zich in het sterrenbeeld Maagd – Virgo.

Geschiedenis

Pasen wordt berekend uitgaande van de eerste Volle Maan na 21 maart. Tegenwoordig kennen astronomen de maanfases al tientallen of zelfs honderden jaren in de toekomst. Het zou dus simpel moeten zijn om de datum te bepalen waarop Pasen valt.

Maar zo eenvoudig is het niet, de berekening is redelijk ingewikkeld. Het Joodse religieuze feest wordt berekend met behulp van aan maankalender: de kerkelijke kalender. In deze kalender hebben de “maanden” alternerend 30 en 29 dagen. Voor astronomen is de tijd tussen de ene Nieuwe Maan en de daaropvolgende Nieuwe Maan (bekend als de synodische maand) gemiddeld 29,530587981 dagen (om het maar even precies te noemen). Dat is iets meer dan 29,5 dagen dus de “maanden” die tussen 29 en 30 dagen afwisselen bieden een redelijke benadering. In de Joodse kerkelijke kalender valt de Volle Maan altijd op de 14de dag van de maanmaand uitgaande van de lokale tijd. Dus de kerkelijke kalender kan uit de pas aan lopen met de astronomische kalender waarin de Volle Maan is gedefinieerd op een specifieke datum en tijd (in UT). Daarnaast vindt voor astronomen het tijdstip van Volle Maan overal ter wereld op dezelfde tijd plaats. In 2021 valt Pasen de eerste zondag na 28 maart (Volle Maan) en is het dus op 4 april 2021 Pasen. De Maan is dan in zijn Laatste Kwartier. Volgens de Joodse kalender valt Pasen 2021 op 28 maart, tegelijk met de Volle Maan.

Op 28 maart 2021 gaat ook de zomertijd weer in. We zetten de klok dan een uurtje vooruit.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in maart 2021

Maanfase Datum Tijd Afstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier 6 maart 2021 02:32 365.863
Nieuwe Maan 13 maart 2021 11:23 396.377
Eerste Kwartier 21 maart 2021 15:42 398.986
Volle Maan 28 maart 2021 20:50 367.679

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Op 2 maart bevindt de afnemende maan zich 6,6° ten noorden van de heldere ster Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Op 5 maart bevindt de Maan zich 5,2° ten noorden van de rode reus Antares in het sterrenbeeld Schorpioen – Scorpius. De Maan is dan bijna in zijn Laatste Kwartier. Op 19 maart passeert de Maan ten zuiden van de open sterrenhoop de Pleiaden en Mars en ten noorden van de heldere ster Aldebaran. Dit alles vindt plaats in het sterrenbeeld Stier – Taurus. Op 23 maart, de Maan is wassend, zien we de Maan 3,5° ten zuiden van de ster Pollux van het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini. Twee dagen voor Volle Maan, op 26 maart, staat de Maan 4,7° ten noorden van de ster Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in maart 2021

Mercurius
Op 6 maart bereikt Mercurius zijn grootste westelijke elongatie van de Zon. De afstand bedraagt dan 27,3°. De kleine planeet is ’s ochtends laag boven de horizon te vinden en zal heel lastig zijn te vinden.

Venus
Venus beweegt van de ochtendhemel naar de avondhemel en is deze maand daarom niet zichtbaar. Op 26 maart is Venus in bovenconjunctie met de Zon.

Mars
Mars beweegt zich de gehele maand oostwaarts door het sterrenbeeld Stier – Taurus. De helderheid neemt af van magnitude 0,9 tot 1,3. In het begin van de maand is Mars vlak bij de open sterrenhoop de Pleiaden te vinden. De rode planeet is tot middernacht zichtbaar.

Jupiter
Jupiter bevindt zich deze maand in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus. De planeet is zichtbaar in de ochtendschemering.

Saturnus
Ook Saturnus bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus. Ook voor Saturnus geldt dat de planeet in de ochtendschemering laag boven de horizon opgezocht moet worden.

Uranus
Uranus heeft het sterrenbeeld Vissen – Pisces verlaten en bevindt zich nu in het sterrenbeeld Ram – Aries. De planeet heeft een visuele helderheid van magnitude 5,8. Uranus gaat aan het einde van de maand kort na het einde van de avondschemering onder.

Neptunus
Neptunus verblijft nog steeds in Waterman – Aquarius. De planeet is op 10 maart in bovenconjunctie met de Zon en is dan niet waarneembaar.

De sterrenhemel in maart 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
Laag boven de horizon is nog de heldere ster Deneb van het sterrenbeeld Zwaan zichtbaar. Hoog in het noorden staat de Poolster met de sterren van de Kleine Beer – Ursa Minor er omheen. Het grote maar helaas onopvallende sterrenbeeld Hercules bevindt zich in het noordoosten. In het noordwesten de sterrenbeelden Cassiopeia en Andromeda.

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
Boven de oostelijke horizon staat een opvallende heldere oranjerode ster. Dit is Arcturus van het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes. Lager, richting zuidoosten staat de heldere blauwwitte ster Spica van het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Tijdens een heldere nacht is links van Arcturus ook goed de boog sterren te zien die samen het sterrenbeeld Noorderkroon – Corona Borealis vormen.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
In het zuiden zijn deze maand niet heel heldere sterren te zien. De sterren van de Leeuw – Leo zijn nog zichtbaar het de heldere oranjerode ster Regulus. Rechts het het sterrenbeeld bevindt zich het onopvallende sterrenbeeld Kreeft – Cancer. In het zuidwesten beginnen de wintersterrenbeelden Orion, Grote Hond – Canis Major en Tweelingen – Gemini weer langzaamaan te verdwijnen.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
In het westen is het sterrenbeeld Stier – Taurus met de heldere ster Aldebaran goed te herkennen. Deze maand ook goed zichtbaar zijn de Pleiaden. Dit is een open sterrenhoop van ongeveer 400 sterren waarvan er een stuk of 5 met het blote oog zichtbaar zijn. De sterrenhoop is ook bekend onder de naam Pleiaden. Rechtsboven de Pleiaden bevindt zich het sterrenbeeld Perseus en nog hoger aan de hemel het sterrenbeeld Voerman – Auriga met de heldere ster Capella.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven je hoofd
In het zenit deze maand de kop en de voorpoten van de Grote Beer – Ursa Major. De steelpan is ook goed te zien en kan gebruikt worden ook bij de beer horen eens op te zoeken.

Meteorenzwermen

Deze maand zijn de Virginiden actief. Zoals de naam aangeeft bevindt de radiant van deze meteorenzwerm zich in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. De Virginiden zijn geen hele actieve zwerm. Het maximum is op 14 maart omstreeks 17 uur. Zou de radiant in het zenit staan dan zouden we ongeveer 5 meteoren per uur kunnen zien. Omstreeks 1 uur staat de radiant op zijn hoogste punt op ongeveer 40°. We moeten het dan doen met slechts ongeveer 2 meteoren per uur. Waarnemers hebben deze nacht geen last van storend maanlicht.