De sterrenhemel van maart 2022

Op zondag 20 maart lijkt het alsof de Zon de hemelequator van zuid naar noord oversteekt. Het punt waarop dit gebeurd noemen we het Eerste Punt van Aries. Het kreeg deze naam eeuwen geleden toen dit inderdaad in het sterrenbeeld Ram – Aries plaatsvond. Vanwege de precessie waardoor de oriëntatie  van de draaiingsas van de Aarde verandert, ligt dit punt momenteel in het sterrenbeeld Vissen – Pisces. Het punt ligt dicht bij de grens met het sterrenbeeld Waterman – Aquarius ten zuidwesten van de ster λ Piscium. Het punt beweegt zich met een snelheid van ongeveer 1° per 70 jaar en zal uiteindelijk over enkele honderden jaren in Aquarius arriveren.

Tijdens de equinox hebben dag en nacht ongeveer een gelijke lengte en op het noordelijk halfrond begint in maart de lente (theoretisch is de hoeveelheid tijd tussen dag en nacht gelijk maar als gevolg van de breking van het licht door de atmosfeer van de Aarde wordt de positie van de Zon tijdens zonsopkomst en zonsondergang een beetje “opgetild” waardoor de dag ietsje langer duurt). Rond de equinox in maart en september veranderen de uren daglicht en nacht het snelst. De herfst equinox vindt dit jaar plaats op 22 september 2022 en dat punt bevindt zich in het sterrenbeeld Maagd – Virgo.

Geschiedenis

2 maart 2004. De Europese ruimtesonde Rosetta wordt gelanceerd. De ruimtesonde ging op weg naar de komeet 67P/Churyumov-Gerisamenko. Die werd op 6 augustus 2014 bereikt en op 10 september 2014 kwam de ruimtesonde in een baan om deze komeet. Op 12 augustus 2015 passeerde de komeet zijn perihelium. Tijdens de reis naar de komeet toe passeerde Rosetta de asteroïden (21) Lutetia en (2867) Steins. Op 12 november 2014 werd de Philae lander de eerste lander die op de kern van een komeet landde. Helaas verliep de landing niet zoals gehoopt en kon Philae veel van zijn opdrachten niet uitvoeren maar ESA wist wel wat bruikbare gegevens te verkrijgen. De Rosetta ruimtesonde landde aan het einde van zijn missie, op 30 september 2016, op de komeet.

Een van de belangrijkste ontdekkingen van de Rosetta-missie was de ontdekking dat in de waterdamp van de coma van de komeet de verhouding deuterium tot gewoon waterstof een factor drie hoger lag dan in het water op Aarde. (Deuterium is waterstof met twee protonen in de kern daar waar normaal waterstof slechts een proton in zijn kern heeft). Dit duidt erop dat het water op Aarde niet afkomstig is van kometen zoals Churyumov-Gerasimenko, zoals voorheen werd aangenomen.

Verder ontdekte Rosetta dat deze komeet veel vaste deeltjes bevat zodat er in plaats van over een vuile sneeuwbal beter over een ijzige stofbal kan worden gesproken. Daarnaast leerde Rosetta ons dat deze komeet bestaat uit aan elkaar geplakte deeltjes in plaats van een groot vast object.

De komeet bestaat uit twee lobben en het suggereert dat het gaat om een zogenaamde “contact binary”; het resultaat van een botsing tussen twee afzonderlijke objecten bij een lage snelheid.

Op 2 november 2021 bereikte 67P/Churyuniv-Gerasimenko zijn perihelium.

2 maart 1972. De Pioneer 10 ruimtesonde wordt gelanceerd. Het was de eerste ruimtesonde die door de asteroïdengordel vloog en de eerste die op 6 november 1973 de planeet Jupiter van dichtbij fotografeerde.

Op zondag 27 maart 2021 gaat ook de zomertijd weer in. We zetten de klok dan een uurtje vooruit.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in maart 2022

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier6 maart 202102:32365.863
Nieuwe Maan13 maart 202111:23396.377
Eerste Kwartier21 maart 202115:42398.986
Volle Maan28 maart 202120:50367.679
Tabel 1 – Maanfases

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

  • 7 maart. De Maan scheert op slechts 0,8° ten zuiden van Uranus langs. De planeet heeft dan een visuele helderheid van magnitude 5,8. De beide hemellichamen bevinden zich in het sterrenbeeld Ram- Aries.
  • 9 maart. Net voor Eerste Kwartier kunnen we de Maan 7,0° ten noorden van de heldere ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus vinden.
  • 13 maart. De Maan passeert 2,4° ten zuiden van de heldere ster Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.
  • 16 maart. Het is 2 dagen voor Volle Maan als onze wachter 4,6° ten noorden van Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo passeert.
  • 20 maart. Het is nu 2 dagen na Volle Maan als op 5,1° ten noorden van Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo wordt gepasseerd.
  • 23 maart. De Maan bevindt zich 2,3° ten noorden van de heldere ster Antares in het sterrenbeeld Schorpioen.
  • 28 maart. De Maan passeert ten zuiden van de planeten Mars en Venus.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in maart 2022

Mercurius
Mercurius is deze maand niet zichtbaar.

Venus
Venus kunnen we deze maand laag in het zuidoosten zien maar het zal steeds lastiger worden want de planeet komt steeds meer in de ochtendschemering pas boven de horizon uit.

Mars
Mars is zichtbaar in de ochtendschemering laag boven de zuidoostelijke horizon maar het zal wel een lastige klus worden om de rode planeet te vinden.

Jupiter
Jupiter is deze maand niet zichtbaar.

Saturnus
Ook Saturnus is deze maand niet zichtbaar.

Uranus
Uranus is deze maand nog aan de avondhemel te vinden. Een verrekijker is wel noodzakelijk om de planeet te kunnen vinden. De zichtbaarheid zal gedurende de maand afnemen.

Neptunus
Neptunus is deze maand niet zichtbaar.

De sterrenhemel in maart 2022

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
Laag boven de noordelijke horizon zien we de heldere ster Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus. In het noordoosten nog een heldere ster, dit is Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra. Cepheus is deze maand heel gemakkelijk te vinden: het huisvormige sterrenbeeld staat rechtop. In het noordwesten zien we het sterrenbeeld Cassiopeia en in het noordoosten het sterrenbeeld Grote Beer – Ursa Major.

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
Boven de oostelijke horizon is een heldere oranje ster te zien. Dit is Arcturus, de helderste ster van het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes. Naast Arcturus, rechts van de staart van de Grote Beer bevindt zich het kleine sterrenbeeld Jachthonden – Canes Venatici. Laag boven de zuidoostelijke horizon zien we de heldere ster Spica met het sterrenbeeld Maagd – Virgo. In het noordoosten staat de mooie boog sterren die het sterrenbeeld Noorderkroon – Corona Borealis vormt.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
Hoog in het zuiden de sterrenbeelden Kreeft – Cancer en Leeuw – Leo. Ook de sterrenbeelden Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Castor en Pollux en Sirius met het sterrenbeeld Grote Hond – Canis Major zijn zichtbaar in het zuiden.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
Boven de westelijke horizon kunnen we nog het sterrenbeeld Stier – Taurus met de heldere ster Aldebaran vinden. Ook het sterrenbeeld Voerman – Auriga met de heldere ster Capella, de Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Castor en Pollux zijn nog te zien. In het zuidwesten is nog het sterrenbeeld Orion te zien met de heldere sterren Rigel en Betelgeuze.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks 15 maart 22 uur

De sterrenhemel boven je hoofd
Het sterrenbeeld Lynx bevindt zich deze maand recht boven je hoofd. Het is lastig te vinden want het bestaat uit allemaal zwakke sterren. Rondom de Lynx bevinden zich de sterrenbeelden Grote Beer – Ursa Major, Tweelingen – Gemini en Voerman – Auriga.

Meteorenzwermen

Deze maand zijn de Virginiden actief. Zoals de naam aangeeft bevindt de radiant van deze meteorenzwerm zich in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. De Virginiden zijn geen hele actieve zwerm. Het maximum is op 14 maart omstreeks 23 uur. Zou de radiant in het zenit staan dan zouden we ongeveer 5 meteoren per uur kunnen zien. Omstreeks 1 uur staat de radiant op zijn hoogste punt op ongeveer 40°. We moeten het dan doen met slechts ongeveer 2 meteoren per uur. De Maan is voor 80% verlicht en zal dus flink storen.