De sterrenhemel van mei 2021

De belangrijkste astronomische gebeurtenis van deze maand is vermoedelijk wel de maansverduistering van 26 mei 2021. Deze maansverduistering is zichtbaar in een groot deel van de wereld maar helaas behoren Nederland en België daar niet toe.

Er is deze maand ook nog een meteorenzwerm actief. De η-Aquariden, die in april al actief werden, bereikt op 6 mei zijn maximum. De omstandigheden zijn relatief gunstig want we zitten enkele dagen voor Nieuwe Maan. De η-Aquariden worden veroorzaakt door stof dat de komeet 1P/Halley. Deze komeet is ook verantwoordelijk voor de Orioniden die in oktober actief zijn. Het zijn de enige twee meteorenzwermen waarvan we weten dat ze door een en dezelfde komeet worden veroorzaakt.

Voor ons, waarnemers aan het noordelijk halfrond, zijn de η-Aquariden geen bijzondere zwerm want de radiant bevindt zich in de buurt van de hemelevenaar in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. Dat sterrenbeeld blijft tot ver na middernacht onder de horizon. Desondanks moet het mogelijk zijn enkele meteoren boven de oostelijke horizon te ontwaren. Het uurgemiddelde van de η-Aquariden is niet bijzonder hoog maar ongeveer een kwart van de meteoren laat wel een lang nalichtend spoor achter.

Eind mei 2020 werd bekend dat er twee nieuwe meteorenstromen waren ontdekt, waarschijnlijk geassocieerd met langperiodieke kometen. De eerste van de meteorenzwermen zijn de γ-Piscid Austriniden. Ze hebben hun maximum op 15 mei vroeg in de ochtend en ze zijn mogelijk een jaarlijks terugkerende meteorenzwerm. De tweede zwerm, (de σ-Phoeniciden) piekt een beetje later op dezelfde dag. De gegevens suggereren dat de hoeveelheid meteoren van deze zwerm van jaar tot jaar kan variëren. Beide zwermen hebben een uurgemiddelde van slechts 15 respectievelijk 14 meteoren. De beide zwermen zijn overigens niet vanuit Nederland zichtbaar.

Geschiedenis

  • Op 5 mei 2018 landde de Insight ruimtesonde van de NASA met succes op Elysium Planitia op Mars. De missie is momenteel nog actief.
  • Op 18  mei 1969, als voorbereiding op Apollo 11, naderde de bemande Apollo 10 met aan boord drie astronauten, het oppervlak van de Maan tot op 14,3 kilometer.
  • Op 30 mei 1966 werd de ruimtesonde Luna 10 het eerste object in een baan om de Maan. Na 460 omwentelingen om de Maan verloor de Russische vluchtleiding de communicatie met Luna 10.

 

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in mei 2021

Maanfase Datum Tijd Afstand tot de Aarde (km)
Laatste Kwartier 3 mei 2021 21:51 380.195
Nieuwe Maan 11 mei 2021 21:01 405.497
Eerste Kwartier 19 mei 2021 21:13 381.202
Volle Maan (Supermaan) 26 mei 2021 13:15 363.645

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

Op 3 mei bevindt de Maan zich 4,2° ten zuiden van Saturnus. De beide hemellichamen bevinden zich dan in het sterrenbeeld Slangendrager – Ophiuchus. Een dag later passeert de Maan op 4,6° ten zuiden van Jupiter. Dit vindt plaats in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius.

Op 11 mei bereikt de Maan zijn grootste afstand van dit jaar tot de Aarde. De afstand Aarde – Maan bedraagt dan 406.512 kilometer. Het is dan wel Nieuwe Maan dus we zien er helemaal niks van. Een dag later, in de nacht van 12 op 13 mei passeert de zeer smalle Maansikkel, Venus, Aldebaran en Mercurius. Enkele dagen later, op 15 – 17 mei, bevindt de Maan zich ten noorden van Mars en daarna 3,1° ten zuiden van Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.

Twee dagen later, op 19 mei, passeert de Maan tussen de sterren Regulus en Algieba in het sterrenbeeld Leo – Leeuw. Op 23 mei bevindt de Maan zich 6,5° ten noorden van Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo en op 26 mei, het is dan Volle Maan, is er vanuit Amerika, Australië en een deel van Azië een volledige maansverduistering zichtbaar. Op 30 mei bevindt de Maan zich wederom 4,2° te zuiden van Saturnus in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in mei 2021

Mercurius

Mercurius heeft aan het begin van de maand nog een visuele helderheid van magnitude -1.1 maar dat is aan het eind van de maand afgezwakt tot magnitude 2,8. Tijdens de grootste oostelijke elongatie van 22° op 17 mei heeft de planeet een helderheid van magnitude 0,3.

Venus

Venus was in maart in bovenconjunctie met de Zon en is deze maand kort na zonsondergang in het westen te zien. De planeet bereikt een visuele helderheid van magnitude -3,9.

Mars

Mars heeft een visuele helderheid van magnitude 1,6 tot 1,7. De rode planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.

Jupiter

Jupiter bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius en bereikt een visuele helderheid van magnitude -2,3. De planeet is kort voor het aanbreken van de ochtendschemering het beste waarneembaar.

Saturnus

Saturnus bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus en bereikt een visuele helderheid van magnitude 0,7. De beringde planeet begint op 24 mei aan zijn retrograde beweging. Saturnus beweegt dan oostwaarts aan de sterrenhemel. De planeet kan het beste kort voor het aanbreken van de ochtendschemering worden opgezocht.

Uranus

Uranus bevindt zich met een visuele helderheid van magnitude 5,9 in het sterrenbeeld Ram – Aries. De planeet is vanuit Nederland niet zichtbaar.

Neptunus

Neptunus bevindt zich ook in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius en heeft een helderheid van magnitude 7,9.

De sterrenhemel in mei 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon. De kaart is gemaakt voor 15 mei 2021, 22 uur

Pal in het noorden vinden we deze maand het sterrenbeeld Cassiopeia. Linksonder Cassiopeia zie je het sterrenbeeld Perseus en rechts van Cassiopeia het sterrenbeeld Cepheus. Het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus met de heldere ster Deneb is te zien in het noordoosten.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon. De kaart geldt voor 15 mei 2021, 22 uur.

In het noordoosten is de heldere ster Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra te zien. Rechtsboven Wega het grote sterrenbeeld Hercules en naast Hercules de boog van het sterrenbeeld Noorderkroon – Corona Borealis. In het zuidoosten zijn de sterren van het grote sterrenbeeld Slangendrager – Ophiuchus al te zien. Het zijn allemaal zwakke sterren dus een donkere maanloze nacht helpt.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon. De kaart geldt voor 15 mei 2021, 22 uur.

Boven de zuidelijke horizon kunnen we deze maand het sterrenbeeld Maagd – Virgo met de heldere ster Spica zien. Links van Spica het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes met de heldere oranjerode ster Arcturus. In het zuidwesten de zwakke sterren van de Waterslang – Hydra en laag in het zuidoosten de zwakke sterren van het sterrenbeeld Weegschaal – Libra.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon. De kaart geldt voor 15 mei 2021, 22 uur.

De wintersterrenbeelden zijn eindelijk bijna allemaal weg. Alleen de Kleine Hond – Canis Minor met de heldere ster Procyon en het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Castor en Pollux zijn nog te zien. Het sterrenbeeld Leeuw – Leo staat hoog in het zuidwesten. Tussen de heldere sterren Regulus van de Leeuw en Procyon in staat het sterrenbeeld Kreeft – Cancer en de kop van het sterrenbeeld Waterslang – Hydra.  In het noordwesten is nog het sterrenbeeld Voerman – Auriga met de heldere ster Capella te zien.

De sterrenhemel boven je hoofd

De sterren die de staart van de Grote Beer – Ursa Major vormen staan deze maand pal boven je hoofd. Ook het sterrenbeeld Kleine Beer – Ursa Minor staat bijna recht boven ons. De staart van het sterrenbeeld Draak – Draco kronkelt om de sterren van de Kleine Beer heen.