De sterrenhemel van november 2021

Meteoren

Er zijn deze maand drie meteorenzwermen actief, in het begin van de maand zitten we nog in de staart van de Orioniden die hun maximum op 21 oktober hadden. Op 20 oktober begonnen de Noordelijke Tauriden actief te worden, deze zwerm heeft zijn maximum op 21 november en er zijn Noordelijke Tauriden zichtbaar tot ongeveer 10 december. De Noordelijke Tauriden hebben hun oorsprong in de komeet 2P/Encke.

Maar november is eigenlijk de maand van de Leoniden. Deze jaarlijkse meteorenzwerm vertoont vanaf 5 november activiteit en die gaat door tot 29 november. Het maximum van de Leoniden is op 17-18 november. De Leoniden zijn afkomstig van de komeet 55P/Tempel-Tuttle. De Leoniden veroorzaken af en toe gigantische meteorenstormen die met een periode van ongeveer 33 jaar lijken voor te komen. Ze waren de jaren 1966 en 1999 erg actief met richting 3000 meteoren per uur tijdens het maximum. Dat gaan we dit jaar niet halen. Voor dit jaar kunnen we ongeveer 15 meteoren per uur verwachten. De Leoniden zijn erg snel en ze produceren vaak erg heldere meteoren.

Dit jaar valt het maximum van de Leoniden op 17 november. De meeste meteoren zijn vroeg in de ochtend voordat het licht wordt, zichtbaar want dan staat de radiant op zijn hoogste punt van bijna 60° boven de horizon. We hebben dit jaar wel heel veel last van de Maan; die is voor 95% verlicht dus we kunnen alleen de allerhelderste meteoren zien. De Maan gaat omstreeks 05:45 uur onder. Rond 07:30 uur begint het te schemeren en om 8 uur komt de Zon op.

Geschiedenis

  • 17 november 1970 – de Sovjet-Russische Lunokhod 1 rover landt in het westelijke deel van Mare Imbrium. De maanauto bleef tot 14 september 1971 communiceren met de Aarde.
  • 19 november 1969 – de Apollo 12 missie landt in Oceanus Procellarum – de Oceaan der Stormen.
  • 26 november 2011 – de Curiosity rover van de NASA landt in de Gale krater op Mars.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in november 2021

MaanfaseDatumTijdAfstand tot de Aarde (km)
Nieuwe Maan4 november 202122:15365.707
Eerste Kwartier11 november 202113:48375.040
Volle Maan19 november 202110:00404.574
Laatste Kwartier27 november 202113:30386.540

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

De Maan in november 2021

  • 7 en 8 november. Met een beetje geluk is kort na zonsondergang de zeer smalle maansikkel (de maancyclus is dan 3 of 4 dagen oud) te zien vlak bij de planeet Venus. Het tweetal staat laag boven de horizon.
  • 10 november. De maan passeert 4,1° ten zuiden van Saturnus.
  • 11 november. De maan passeert 4,4 ° ten zuiden van Jupiter.
  • 19 november. Er is vanavond een maansverduistering te zien die voor ons helaas slechts gedeeltelijk is. Wij zien alleen een weinig opvallende bijschaduwverduistering. Op het moment dat de verduistering in de kernschaduw komt is de Maan voor ons al onder de horizon verdwenen.
  • 20 november. Vanavond kunnen we de Maan ten noorden van de ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier – Taurus zien.
  • 24 november. De Maan beweegt 2,5° ten zuiden van Pollux in het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini.
  • 26 november. De maan beweegt 2,5° ten zuiden van de ster Regulus in het sterrenbeeld Leeuw – Leo.
  • 30 november. De Maan beweegt zich ten noorden van de ster Spica in het sterrenbeeld Maagd – Virgo. Dit speelt zich dicht bij de Zon af en dat kunnen we dus helaas niet zien.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in november 2021

Mercurius

Mercurius bevindt zich deze maand te dicht bij de Zon om zichtbaar te zijn. Op 29 november komt de planeet in bovenconjunctie met de Zon. Dit vindt plaats aan de verre zijde van de Zon. Mercurius bevindt zich dan, gezien vanaf de Aarde achter de Zon.

Venus

Venus bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter – Sagittarius en passeert op 19 november ten zuiden van de ster Nunki (σ Sagittarii). De planeet gaat kort na de zon in het westen onder.

Mars

Mars is deze maand niet waarneembaar.

Jupiter

Jupiter bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus. De planeet heeft de gehele maand een helderheid van magnitude -2,5 tot -2,3 en bevindt zich in de buurt van de ster Deneb Algedi (δ Capricorni). De planeet is te vinden aan de avondhemel.

Saturnus

Ook Saturnus is nog aan de avondhemel te vinden. De planeet bevindt zich, evenals Jupiter, in het sterrenbeeld Steenbok – Capricornus) maar is veel minder helder. Saturnus heeft een visuele helderheid van magnitude 0,6.

Uranus

Uranus komt op 4 november in oppositie. De planeet bevindt zich nog steeds in het sterrenbeeld Ram – Aries en heeft een visuele helderheid van 5,7. De planeet is in een verrekijker zichtbaar.

Neptunus

Neptunus is te vinden het in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. De planeet heeft een visuele helderheid van magnitude 7,8 en is niet zonder telescoop zichtbaar.

De sterrenhemel in november 2021

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks midden november 22 uur.

Het sterrenbeeld Grote Beer – Ursa Major staat deze maand nog steeds laag aan de hemel. Tijdens een donkere maanloze nacht kan je rechts naar de Grote Beer eens het sterrenbeeld Lynx opzoeken. Wil je voor de eerste keer het zwakke sterrenbeeld Cepheus op zoeken trek dan een denkbeeldige driehoek tussen de Poolster, Deneb van de Zwaan – Cygnus en het sterrenbeeld Cassiopeia. Cepheus bevindt zich in deze driehoek.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks midden november 22 uur.

In het oosten begint het sterrenbeeld Orion weer boven de horizon te komen. Rechtsboven Orion het sterrenbeeld Stier – Taurus met de heldere ster Aldebaran en ook het sterrenbeeld Voerman – Auriga. Linksboven Orion het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini met de heldere sterren Castor en Pollux. Heel hoog in het oosten  is ook het sterrenbeeld Perseus zichtbaar

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks midden november 22 uur.

In het zuiden staat het kleine sterrenbeeld Ram – Aries hoog aan de hemel. Rechts van de Ram het sterrenbeeld Andromeda met er aan vast het grote vierkant van Pegasus. Linksonder dit grote vierkant het v-vormige sterrenbeeld Vissen – Pisces met daaronder weer nog een grote vis: het sterrenbeeld Walvis – Cetus. In het zuidwesten begint het sterrenbeeld Waterman – Aquarius onder de horizon te verdwijnen.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks midden november 22 uur.

Hoog in het westen zien we deze maand het sterrenbeeld Pegasus dat goed herkenbaar is aan zijn vierkant. De sterren van Andromeda wijzen vanuit Pegasus naar De grote Zomerdriehoek is nog steeds boven de westelijke horizon te zien. Het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus staat deze maand rechtop en is goed herkenbaar op een donkere nacht. Tijdens een maanloze nacht zou je eens het kleine maar opvallende sterrenbeeld Dolfijn – Delphinus op moeten zoeken.

De sterrenhemel boven je hoofd

Cassiopeia bevindt zich deze maand in het zenit. Kijk je richting noorden dan heeft het de vorm van een M en kijk je richting zuiden dan heeft het de vorm van een W.