De Ursiden in 2019

Radiant Ursiden 2019
De radiant van de Ursiden in de buurt van de heldere ster Kochab (Beta Ursae Minoris) in het sterrenbeeld Kleine Beer. Dit kaartje geldt voor 23 december 5 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

De Ursiden produceren slechts een handvol meteoren per uur, meestal zijn het er tussen de vijf tot 10 per uur. Een bijna maanloze nacht betekent, ondanks het lage aantal meteoren, wel dat ze goed gezien kunnen worden. De Ursiden zijn actief tussen 27 en 25 december en hebben hun maximum in de nacht van 22 op 23 december 2019.

Er zijn jaren geweest dat deze zwerm een stuk spectaculairder was. In 1945 en 1986 bijvoorbeeld waren er ongeveer 50 meteoren per uur zichtbaar maar dergelijke uitbarstingen zijn zeldzaam. Experts verwachten in 2019 geen uitbarsting maar dat wil niet zeggen dat je maar niet moet gaan kijken want de Ursiden hebben al vaker voor verrassingen gezorgd.

De Ursiden hebben een scherpe piek in de ochtend van 23 december 2019 en dat betekent dat waarnemers dan meer meteoren zien dan de dagen ervoor of erna. Kijk in de ochtend van 23 december, na middernacht en zo laat mogelijk voor zonsopkomst. De radiant van de meteorenzwerm, het punt van waaruit alle meteoren lijken te komen, bevindt zich in de buurt van de kom van de Kleine Beer – Ursa Minor en de radiant bevindt zich in de uren voor zonsopkomst op zijn hoogste punt. Om 6 uur bevindt de radiant zich ongeveer 60° boven de horizon. De radiant heeft zijn maximum in de ochtenduren en voor een meteorenzwerm die een hele smalle piek heeft is het waarnemen in de uren er voor ongunstig. De Maan komt na 5 uur op en is dan voor ongeveer 10% verlicht dus daar hebben we dit jaar niet veel last van.

Meteoren lijken allemaal uit de radiant te komen maar ze kunnen overal aan de hemel zichtbaar zijn. Kijk een beetje weg van de radiant, maar ook weer niet te ver, zodat je ook de meteoren kan zien die een wat langer nalichtend spoor achterlaten. Nu staan de Ursiden niet bekend om hun spectaculaire nalichtende sporen.

Waar komen de Ursiden vandaan?

De Ursiden worden geassocieerd met komeet 8P/Tuttle. Deze komeet werd in 1790 ontdekt en in 1858 door Horace Tuttle herontdekt. De komeet draait met een periode van 14 jaar om de Zon. Het is al een oude komeet die al vele rondjes om de Zon heeft gemaakt en daardoor al veel materiaal heeft verloren. Komeet 8P/Tuttle is daarom ook geen heldere komeet.

De Ursiden zijn zichtbaar als de Aarde door het spoor van stof en afval beweegt dat de komeet in zijn baan om de Zon heeft achtergelaten. De meteorenzwerm werd in 1900 voor het eerst in Engeland opgemerkt en in de jaren erna ook vanuit Duitsland.

Vallende sterren worden officieel meteoren genoemd. Voor ze de atmosfeer van de Aarde raken worden ze meteorïden genoemd. Meteoren die de grond raken worden meteorieten genoemd, alhoewel het ongebruikelijk is dat het ruimtepuin dat zorgt voor de meteorenregen de grond halen zonder volledig te verbranden in de atmosfeer. Het zijn namelijk erg kleine de deeltjes.

Hoe de Ursiden waar te nemen

Om een meteorenzwerm waar te nemen heb je voldoende aan je ogen. Een verrekijker of een telescoop is een slecht idee want ze zorgen voor een klein beeldveld. Zoek een plaats op die ver verwijderd is van storend licht, dat is in het bijzonder voor de Ursiden belangrijk want dit zijn zwakke meteoren. Gelukkig heb je in deze periode geen last van storend maanlicht. Kleed je warm aan en zoek een positie zodat je de omgeving van de Kleine Beer – Ursa Minor in de gaten kan houden. Laat je ogen ongeveer 20-30 minuten aan de duisternis wennen voor het beste resultaat.

 

 

Eerste publicatie: 18 december 2019