Mars – Olympus Mons

Olympus Mons is de grootste vulkaan in het zonnestelsel. De massieve berg torent hoog boven het Mars-oppervlak uit.

Olympus Mons, de grootste vulkaan in het zonnestelsel
Olympus Mons, de grootste vulkaan in het zonnestelsel

Tharsis Montes op Mars
Tharsis Montes op Mars

Karakteristieken

Olympus Mons bevindt zich in het gebied dat we Tharsis Montes noemen. Het ligt vlk bij de evenaar. Naast Olympus Mons bevinden zich in dit gebied nog een stuk of twaalf grote vulkanen die stuk voor stuk vele malen groter zijn dan de grootste vulkanen op Aarde. De grootste vulkaan, Olympus Mons, steekt 25 kilometer boven het oppervlak uit en heeft een doorsnede van 624 kilometer. De vulkaan heeft ongeveer de grootte van Frankrijk.

De caldera van Olympus Mons gefotografeerd door de Europese Mars Express
De caldera van Olympus Mons gefotografeerd door de Europese Mars Express

Als we dit vergelijken met de grootste vulkaan op Aarde, de Mauna Loa op Hawaii dan zijn de verschillen groot. De Mauna Loa is vanaf de zeebodem tot aan zijn puntje 10 kilometer groot. Het volume van Olympus Mons is ongeveer 100 maal groter dan dat van de Mauna Loa. Olympus Mons is drie keer zo hoog als hoogste berg op Aarde, de Mount Everest.

Olympus Mons is een zogenaamde schildvulkaan. Dergelijke vulkanen spuwen geen grote hoeveelheden lava uit maar groeien door lavastromen langzaam van hun hellingen te laten stromen. Dit heeft geresulteerd in een berg die erg vlak is. De helling is maximaal 5 procent.

Zes kraters, caldera’s genoemd, zijn op elkaar gestapeld en vormen zo de opening van de vulkaan. Deze opening is 85 kilometer in doorsnede. De magma kamers beneden de caldera’s zijn leeg. Ze zijn door het gewicht van de bovenliggende bodem ineen gezakt.

Buiten om loopt een grote klif die ongeveer 10 kilometer boven de omgeving uitsteekt. Rondom de vulkaan bevindt zich een laagte die is ontstaan door het immense gewicht van de vulkaan op de korst van de planeet.

Olympus Mons is een relatief jonge vulkaan. De grote delen zijn al enkele miljarden jaren oud maar er zijn ook delen die pas een paar miljoen jaar oud zijn. Geologisch gezien zou Olympus Mons nog steeds actief kunnen zijn.

Waarom zo’n reusachtige vulkaan op Mars?

Waarom heeft er zich op Mars een dergelijke grote vulkaan kunnen vormen en niet op Aarde? Wetenschappers denken dat de kleinere zwaartekracht gecombineerd met sterkere uitbarstingen heeft geleid tot grotere vulkanen.

Daarnaast speelt de afwezigheid van plaattektoniek een belangrijke rol. Hotspots van lava blijven op dezelfde plaats onder de korst waardoor het lava op Mars maar op enkele plaatsen naar boven toe kon komen.

De vulkanen in de Tharsis Montes zijn zo groot dat ze boven de zandstormen op Mars uitsteken. De Italiaanse astronoom Giovanni Schiaperelli die aan het eind van de negentiende eeuw het oppervlak van Mars intensief bestudeerde kon met zijn 22 centimeter telescoop deze structuren al bestuderen. Toen in 1971 de Mariner-9 ruimtesonde arriveerde bij de rode planeet kon ook deze de toppen van de vulkanen fotograferen boven de zandstormen.

Eerste publicatie: 31 maart 2013
Laatste keer bijgewerkt op: 12 februari 2017

Meer artikelen over Mars: Mars in cijfers, de atmosfeer van Mars, de samenstelling van Mars, hoe is Mars ontstaan?, hoe ver weg is Mars, de temperatuur op Mars, hoe lang heeft Mars nodig voor een rondje om de Zon, Olympus Mons – de grootste vulkaan in het zonnestelsel, Valles Marineris – de Grand Canyon van Mars, de manen van Mars, Phobos, Deimos, hoe is het weer op Mars