Vandaag zijn we het verst verwijderd van de Zon

 

De Aarde in het aphelium en het perihelium
Sterk vertekende voorstelling van de baan van de Aarde

De baan van de Aarde om de Zon is niet perfect cirkelvormig maar is een beetje elliptisch. Vandaag, 3 juli bereikt de Aarde zijn grootste afstand tot de Zon. Dit punt noemen we het aphelium. De grootste afstand wordt bereikt om 20.11 uur UT (Universal Time) en dat is gelijk aan 22.11 uur lokale Nederlandse zomertijd.

Het woord aphelium is een samentrekking van de Griekse woorden apo – weg, uit elkaar – en helios – de Griekse god van de Zon.

De gemiddelde afstand van de Aarde tot de Zon bedraagt 149.597.870 kilometer. Die afstand wordt ook aangeduid als 1 Astronomische Eenheid (AE). Maar de precieze afstand tussen de Aarde en de Zon varieert in de loop van een jaar. Ieder jaar gaat de Aarde begin juli voor het aphelium en begin januari door het perihelium. Het perihelium is de kortste afstand tot de Zon. Het verschil tussen het aphelium en het perihelium is slechts ongeveer 5 miljoen kilometer. Maar het maakt wel een verschil.

De exacte afstand van de Aarde tot de Zon vandaag tijdens het aphelium bedraagt 152.092.505 kilometer. Afgelopen jaar vond het aphelium plaats op 4 juli en toen bedroeg de grootte afstand tot de Zon 152.103.775 kilometer.

De wisselende afstand van de Aarde tot de Zon is van invloed op de lengte van de seizoenen. Tijdens het aphelium zijn we het verst van de Zon verwijderd en beweegt de Aarde het langzaamste in zijn baan. Dat zorgt er voor dat de zomer op het noordelijk halfrond het langste duurt. Op het zuidelijk halfrond is dit de winter. Tegenovergesteld betekent dit dus ook dat de winter op het noordelijk halfrond het kortst is en de zomer op het zuidelijk halfrond het kortste seizoen is. Het verschil bedraagt ongeveer vijf dagen.

De elliptische baan van de Aarde is dus niet de reden voor de seizoenen. Het is de ashelling van 23,5° die daar voor verantwoordelijk is. Ten noorden van de evenaar is het zomer op het deel van de planeet die naar de Zon toe is gericht en winter op het deel van de planeet dat van de Zon weg wijst.

De mate waarin de baan van de Aarde afwijkt van een perfecte cirkel wordt de excentriciteit genoemd en die is in het zonnestelsel gemiddeld. Venus en Neptunus hebben een meer cirkelvormige baan dan de Aarde maar Mercurius, Mars, Jupiter, Saturnus en Uranus hebben een meer excentrische baan.

De baan van Mercurius vertoont de grootste afwijking ten opzichte van een perfecte cirkel. In het perihelium is Mercurius 0,31 AE van de Zon verwijderd en in het aphelium 0,47 AE (voor de Aarde zijn die getallen 0,98 AE en 1,02 AE). De dwergplaneet Pluto heeft, als voormalige planeet, de grootste excentriciteit . Pluto heeft een perihelium p 29,7 AE en het aphelium op 49,3 AE.

 

Eerste publicatie: 3 juli 2017