Wat is de grootste ster?

UY Scuti de grootste ster
De straal van UY Scuti is ongeveer 1700 * groter dan de straal van onze zon.

Onze Zon lijkt de grootste ster aan de hemel te zijn maar dat is ze alleen maar omdat ze het dichtste bij staat. Op een stellaire schaal gezien is onze Zon maar een gemiddelde ster; ongeveer de helft van de bekende sterren is groter en de andere helft is kleiner. De grootste ster in het heelal die we kennen is UY Scuti. Dit is een hyperreus met een straal van ongeveer 1700 de straal van de Zon. Niet alleen onze Zon is er een dwerg bij.

De grootste van allemaal

UY Scuti is in 1860 voor het eerst door Duitse astronomen van de sterrenwacht van Bonn gecatalogiseerd, de ster kreeg de aanduiding BD-12 5055 mee. Tijdens een tweede waarneming realiseerden astronomen zich dat de ster met een periode van 740 dagen helderder en weer zwakker wordt waardoor de ster als een veranderlijke ster werd geclassificeerd. UY Scuti bevindt zich in de buurt van het centrum van on sterrenstelsel op een afstand van ongeveer 9500 lichtjaar.

UY Scuti is een hyperreus in het sterrenbeeld Sagittarius – Boogschutter. De classificatie hyperreus komt na die van superreus die weer volgt na reuzenster. Hyperreuzen zijn zeldzame sterren die erg helder zijn. Ze verliezen veel massa als gevolg van snel-bewegende sterwinden.

Vanwege de grote afstanden zijn alle groottes van sterren schattingen. Het probleem met sterren is dat ze geen duidelijke randen hebben. Sterren hebben geen vast oppervlak waar gas stopt en vacuüm begint dus er is geen duidelijke lijn die de rand van een ster markeert.

In plaats daarvan gebruiken astronomen de fotosfeer van de ster. Dit is waar de ster transparant wordt voor licht en de lichtdeeltjes, de fotonen, van de ster kunnen ontsnappen.

Een astrofysicus definieert het oppervlak van een ster als het punt waar fotonen de ster kunnen verlaten.

Als UY Scuti de plaats van de Zon in zou nemen dan zou de fotosfeer zich uitstrekken tot net voorbij de baan van Jupiter. De gasnevel die van de ster wordt weggeblazen komt zelfs voorbij de baan van Pluto. Dat is 400 maal de afstand tussen de Aarde en de Zon.

Maar UY Scuti is geen stabiele ster. De ster varieert in helderheid en varieert daarbij ook in straal. De gemeten fout bedraagt ongeveer 192 * de straal van de Zon. Deze grote foutmarge zou er voor kunnen zorgen dat er andere sterren zijn die UY Scuti kunnen verslaan. Er zijn ongeveer 30 sterren bekend waarvan de straal past binnen de kleinste geschatte waarde voor UY Scuti dus het is allerminst zeker dat UY Scuti de grootste is.

De grote straal maakt UY Scuti ook niet de zwaarste ster. Die eer gaat naar R136a1 die een massa heeft van ongeveer 300 zonsmassa maar een straal van slechts 30 * de straal van de Zon. UY Scuti is ongeveer 30 * zwaarder dan onze Zon.

Westerlund 1
De open sterrenhoop Westerlund 1 herbergt een van de grootste sterren die we kennen. Westerlund 1-16, een rode superreus, heeft een straal van meer dan 1500 * de straal van de Zon. Credit: ESA/Hubble & NASA.

Troonpretendenten

Hier zijn enkele sterren die mogelijk UY Scuti van de troon zouden kunnen stoten:

  • WOH G64, deze ster heeft een straal tussen 1501 en 1730 * de straal van de Zon. Het is een rode hyperreus in de Grote Magelhaanse Wolk (een satelliet van ons sterrenstelsel). Net zoals UY Scuti varieert de ster in helderheid. Er zijn schattingen over een straal tot 3000 * de straal van de Zon. De variaties worden deels veroorzaakt door de aanwezigheid van stof dat de helderheid van de ster en zijn relatieve straal beïnvloedt.
  • RW Cephei heeft een straal van 1535 * de straal van de Zon. Het is een gele hyperreus in het sterrenbeeld Cepheus. Ook RW Cephei is een veranderlijke ster.
  • Westerlund 1-26 heeft een straal tussen 1530 en 2550 * de straal van de Zon. Als de bovenste schatting correct is dan zou de fotosfeer van de ster tot voorbij de baan van Saturnus reiken. De ster kent een variatie in temperatuur maar niet in helderheid.
  • KY Cygni heeft een straal tussen 1420 tot 2850 * de straal van de Zon. Het is een rode superreus in het sterrenbeeld Cygnus. De bovengrens wordt door astronomen als dubieus beschouwd en zou berusten op een waarneemfout. De ondergrens is in overeenstemming met andere sterren en met het theoretische model over stellaire evolutie.
  • VY Canis Majoris heeft een straal tussen 1300 en 1540 * de straal van de Zon. De grootte van deze rode hyperreus werd voorheen geschat op 1800 tot 2200 * de straal van de Zon maar dat past niet in de modellen over stellaire evolutie. Voorheen werd VY Canis Majoris beschouwd als de grootste ster maar nieuwe metingen hebben geleid tot een kleinere grootte maar dan nog blijft het een fikse ster.

 

 

Eerste publicatie: 15 augustus 2018