Actuele Sterrenhemel

januari_wordle

Januari is de eerste maand van onze kalender. Maar het is een maand die niet altijd heeft bestaan. De Romeinen kenden de maanden januari en februari niet. De Romeinen beschouwden deze maanden van de winter als onvolwaardig. In de zevende eeuw voor Christus werden aan de twee nieuwe maanden de namen januari en februari gegeven. Dit zou volgens de overlevering zijn gebeurd tijdens de regering van koning Numa Pompilius. Later werd januari de eerste maand van het jaar en februari de tweede. De schrikkeldag bleef hierbij ten bate van de tweede maand.

Toen de Romeinen toch de maand januari in het leven riepen kreeg die de naam van de god Janus. Janus was de god die deuren, poorten enz. in de gaten hield. Januari opent het nieuwe jaar. Nu wordt Janus altijd afgebeeld met twee gezichten die elk een andere kant opkijken. Janus is ook de god van het verleden en de toekomst. Janus sluit het oude jaar af en luidt het nieuwe jaar in. Bij de Romeinen was januari (Ianuarius) de elfde maand van het jaar. Dat deze maand toch vernoemd werd naar Janus, kwam waarschijnlijk doordat deze elfde maand voor de Romeinen symbool stond voor het begin van een nieuwe periode. Het was de eerste maand na de winterse zonnewende.

Maand van 31 dagen

Januari telt 31 dagen. Er zijn zeven maanden met 31 dagen. De andere maanden zijn maart, mei, juli, augustus, oktober en december.

Januari wordt in de volksmond ook wel louwmaand, ijsmaand, wolfsmaand of hardmaand genoemd.

Kaart van de actuele sterrenhemel

De positie van de kaart is voor Geleen, de huidige thuisbasis van Kuuke, maar de kaart is ook goed bruikbaar voor andere delen van Nederland.

Gebruik:

  • Klik op de datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op de coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik en sleep op de kaart om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken
  • Klik op de kaart en druk dan op ? op je toetsenbord om een lijst te krijgen met alle commando’s die je m.b.v. het toetsenbord kan uitvoeren

Waarnemen

De Maan in januari 2020

Eerste Kwartier 3 januari 2020 05:46
Volle Maan 10 januari 2020 20:23
Laatste Kwartier 17 januari 2020 14:00
Nieuwe Maan 24 januari 2020 22:44

Zie ook Kuuke’s Maan kalender

De Nieuwe Maan van 10 januari veroorzaakt een maansverduistering in de bijschaduw. Deze bijschaduw verduistering is om 20:10 uur maximaal. De verduistering is zichtbaar doordat het maanlicht fletser lijkt te zijn. Omdat het geen verduistering in de kernschaduw betreft is het geen opvallend verschijnsel. De Maan verdwijnt voor 90% in de bijschaduw van de Aarde.

Zichtbaarheid van het International Space Station

De volgende link geeft je een tabel voor de zichtbaarheid van het International Space Station (externe link, opent in nieuw venster, NASA-website) voor de komende dagen. De gegeven tijden gelden strikt genomen voor Maastricht.

De planeten in januari 2020

Mercurius

Mercurius is de laatste dagen van de maand zichtbaar. Zoek de planeet kort na zonsondergang op laag boven de zuidwestelijke horizon. Een vrije horizon is wel nodig om de planeet te kunnen vinden.

Venus

Venus is ’s avonds na zonsondergang in het zuidwesten zichtbaar. De planeet gaat meer dan drie uur na de Zon onder.

Mars

Mars is ’s ochtends voor de Zon opkomt zichtbaar in het zuidoosten. De planeet en de Aarde naderen elkaar waardoor de helderheid toeneemt maar de zichtbaarheid van de planeet neemt wel af.

Mars laag boven de zuidoostelijke horizon
Mars is kort voor zonsopkomst zichtbaar laag boven de zuidoostelijke horizon. Het kaartje geldt voor 15 januari 2020 06:00 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

Jupiter

Jupiter is pas aan het einde van de maand weer zichtbaar. Zoek de planeet kort voor zonsopkomst op, laag boven de zuidoostelijke horizon.

Saturnus

Saturnus is deze maand niet zichtbaar voor ons.

Uranus

Uranus bevindt zich deze maand in het sterrenbeeld Ram – Aries op de grens met de sterrenbeelden Vissen – Pisces en Walvis – Cetus. Uranus gaat pas ver na middernacht onder en is met behulp van een verrekijker te vinden.

Uranus in het sterrenbeeld Ram
Uranus bevindt zich deze maand in het sterrenbeeld ram op de grens met de sterrenbeelden Vissen en Walvis. Het kaartje geldt voor 15 januari 2020 ± 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

 

Neptunus

Neptunus bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman – Aquarius. De planeet is aan het begin van de avond zichtbaar met behulp van een kleine telescoop of een goede verrekijker. Eind van de maand bevinden Venus en Neptunus zich in elkaars buurt. Dit kan een goede gelegenheid zijn om de planeet eens op te zoeken.

Op 27 januari bevindt Neptunus zich slechts 5 boogminuten ten noorden van Venus. Neptunus heeft een visuele helderheid van ongeveer magnitude 7,7 en is dus niet met het blote oog zichtbaar. Venus is van magnitude 3,5 en is dus vele malen helderder. De beide planeten bevinden zich in de buurt van de ster φ Aquarii. Deze ster heeft een visuele helderheid van magnitude 4,2 en is dus nog met het blote oog zichtbaar maar zal vermoedelijk overstraald worden door de heldere Venus. Het kaartje geldt voor 19 uur Nederlandse tijd.

Uranus en Venus dichtbij elkaar op 27 september 2020
Samenstand Venus en Uranus op 27 januari 2020 om 19:00 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel
Samenstand tussen Venus en Neptunus
Beide hemellichamen zijn op 27 januari 2020 ongeveer 5 boogminuten van elkaar verwijderd. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

Meteoren

In het begin van de maand zijn de Boötiden actief. Deze meteorenzwerm heeft zijn radiant in het sterrenbeeld Ossenhoeder – Boötes. Het gebied waar de radiant bevindt werd vroeger toegekend aan het niet meer bestaande sterrenbeeld je Quadrans Muralis (Muurkwadrant). De Boötiden worden daarom ook nog steeds de Quandrantiden genoemd.

Radiant meteorenzwerm Boötiden
De radiant van de Boötiden/Quadrantiden op zaterdagochtend 4 januari 2020 omstreeks 06.30 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

Het hoogtepunt van de Quadrantiden valt dit jaar in de nacht van vrijdag 3 januari op zaterdag 4 januari. Het maximum valt dit jaar in de ochtend als het al licht is. We zullen dus de meeste meteoren kunnen zien in de uren voordat de Zon opkomt. Bekijk de Boötiden na middernacht, de radiant komt dan ook steeds hoger aan de hemel. We hebben dit jaar geen last van storend maanlicht. Tegen zonsopkomst kan de activiteit zijn opgelopen tot enkele tientallen meteoren per uur. Meer over de Quandrantiden/Boötiden in dit artikel

De sterrenhemel in januari 2020

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon

In het noordoosten zien we de Grote Beer – Ursa Major bijna op zijn staart aan de hemel staan. Rondom de Kleine Beer – Ursa Minor slingert het sterrenbeeld Draak – Draco. Linksonder de Poolster staat het sterrenbeeld Cepheus. In het noordwesten, laag boven de horizon de heldere sterren Deneb van het sterrenbeeld Zwaan – Cygnus en Wega van het sterrenbeeld Lier – Lyra.

De sterrenhemel boven de noordelijke horizon
De sterrenhemel boven de noordelijke horizon omstreeks 15 januari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon

In het oosten zien we het sterrenbeeld Leeuw – Leo en ook de twee heldere sterren Castor en Pollux die deel uitmaken van het sterrenbeeld Tweelingen – Gemini. Ook het zwakke sterrenbeeld Kreeft – Cancer en Hydra de Waterslang kunnen we deze maand zien.

De sterrenhemel boven de oostelijke horizon
De sterrenhemel boven de oostelijke horizon omstreeks 15 januari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon

In het zuiden staat het sterrenbeeld Orion nog prominent aan de sterrenhemel. Rechtsboven de jager het sterrenbeeld Stier – Taurus. Linksonder Orion bevindt zich het sterrenbeeld Grote Hond – Canis Major dat herkenbaar is aan de helderste ster aan de sterrenhemel, de ster Sirius. In het zuidoosten nog een heldere ster en dat is Procyon van het sterrenbeeld Kleine Hond – Canis Minor.

De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon
De sterrenhemel boven de zuidelijke horizon omstreeks 15 januari 2020, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

De sterrenhemel boven de westelijke horizon

Boven de westelijke horizon kunnen we het grote vierkant zien van het sterrenbeeld Pegasus. Van bovenaf dit vierkant wijst het sterrenbeeld Andromeda recht omhoog. Andromeda wijst weer naar het sterrenbeeld Perseus. Linksonder Andromeda staat het kleine sterrenbeeld Driehoek – Triangulum en zijn ook de zwakke sterren van de sterrenbeelden Vissen – Pisces en Walvis – Cetus te zien.

De sterrenhemel boven de westelijke horizon
De sterrenhemel boven de westelijke horizon omstreeks 15 januari 220, 22 uur. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden/Cartes du Ciel

De sterrenhemel boven je hoofd

In de buurt van het zenit kunnen we de het sterrenbeeld Voerman – Auriga met de heldere ster Capella vinden. Perseus staat hoog aan de hemel en ook het sterrenbeeld Cassiopeia bevindt zich in dit gebied.