Eris

De dwergplaneet Eris draait om een enorme afstand om de Zon. Het hemellichaam heeft er maar liefst 561 Aardse jaren voor nodig om eenmaal om de Zon te draaien. De baan bevindt zich buiten het baanvlak van de andere planeten. Eris bevindt zich diep in de Kuipergordel die voorbij de baan van Neptunus begint.

De afstand tot de Zon is vaak zo groot dat de atmosfeer volledig bevriest en neerslag uit het ijzige oppervlak. De coating die dan zichtbaar is reflecteert net zoveel zonlicht als vers gevallen sneeuw. Wetenschappers denken dat de oppervlaktetemperatuur beneden de -217°Celsius komt. De ijle atmosfeer ontdooit gedurende honderden jaren als de planeet dichterbij de Zon komt en er zal dan een rotsachtig oppervlak zichtbaar worden dat lijkt op Pluto.

Eris en zijn maan Dysnomia, gefotografeerd met de Keck Telescope op Hawaii
Eris en zijn maan Dysnomia, gefotografeerd met de Keck Telescope op Hawaii

In eerste instantie leek het er op dat Eris groter zou zijn dan Pluto en deze ontdekking bracht de discussie over de definitie van een planeet binnen de IAU weer op gang. De discussie leidde er in 2006 toe dat de IAU kwam met een nieuwe definitie over wat nu precies een planeet is. Recentere waarnemingen laten zien dat Eris iets kleiner is dan Pluto. Beiden zijn dwergplaneten en beiden zijn Plutoïden.

Eris is te ver weg en te klein om goed te kunnen bestuderen en daarom hebben wetenschappers de kleine maan Dysnomia gebruikt om Eris op te meten. Dysnomia draait in een bijna cirkelvormige baan in 16 dagen tijd om Eris heen. Alle asteroïden van de asteroïdengordel passen met gemak in Eris maar dan nog is Eris, net als Pluto veel kleiner dan onze Aardse Maan.

Ontdekking

Eris werd in 2003 voor het eerst waargenomen door professor Mike Brown die met de grote telescoop van Mount Palomar de buitenste delen van het zonnestelsel aan het onderzoeken was. Hij deed dit samen met Chad Trujillo van het Gemini Observatorium en David Rabinowitz van de universiteit van Yale. De ontdekking werd bevestigd in januari 2005. In eerste instantie werd Eris voorgesteld als de tiende planeet in het zonnestelsel om dat het het eerste object in de Kuipergordel was dat groter zou zijn dan Pluto.

Naamgeving

De originele naam is 2003 UB313 (bijnaam Xena) maar werd later hernoemd naar Eris. Eris is een oude Griekse godin van de tweedracht en de twist. Een toepasselijke naam omdat de ontdekking leidde tot grote onenigheid binnen de astronomische wereld over de definitie van een planeet.

Eris wakkert jaloezie en nijd aan hetgeen resulteert in vechten en woede onder mannen. Op de bruiloft van Peleus en Thetis waren alle goden uitgenodigd behalve Eris. Woedend omdat ze niet was uitgenodigd veroorzaakte ze een ruzie onder de goden die resulteerde in de Trojaanse oorlog.

De maan van Eris is vernoemd naar Dysnomia, de dochter van Eris. Zij was de demonische godin van de wetteloosheid. Lees meer over Dysnomia op haar eigen pagina.

Eris in cijfers

Ontdekt doorM. Brown, C. Trujillo, D. Rabinowitz
Datum ontdekking21 oktober 2003
Gemiddelde afstand tot de Zon10.180.122.852 km
Perihelium5.765.732.799 km
Aphelium14.594.512.904 km
Jaar561,37 Aardse jaren
Omtrek baan60.841.487.025 km
Gemiddelde baansnelheid12.364 km/u
Baan excentriciteit0.433628367
Baan inclinatie46,87°
Gemiddelde straal
Omtrek aan de evenaar
Volume
Massa
Dichtheid
Oppervlakte
Zwaartekracht aan de oppervlakte
Ontsnappingssnelheid
Lengte van de dag1,079 Aardse dagen
25,90000 Aardse uren
Temperatuur (gemiddeld)-148 °C

 

Eerste publicatie: 1 januari 2013
Laatste keer bewerkt op: 8 april 2017