Het sterrenbeeld Columba – Duif

Columba is een sterrenbeeld aan de zuidelijke sterrenhemel. De Latijnse naam betekent “duif”. De originele naam van het sterrenbeeld was Columba Noachi, de duif van Noach. Het was de duif die Noach informeerde dat de Grote Zondvloed ten einde was.

Het sterrenbeeld werd opgesteld door de Nederlandse astronoom Petrus Plancius aan het einde van de 16-de eeuw. Het werd door Johann Bayer in 1603 opgenomen in zijn steratlas.

Columba kent geen Messier-objecten en er zijn geen sterren waarbij een planeet bekend is. Ook zijn er geen meteorenzwermen die hun radiant in het sterrenbeeld hebben liggen.

Columba maakt deel uit van de zogenaamde Water-sterrenbeelden; samen met Carina, Delphinus, Equuleus, Eridanus, Piscis Austrinus, Puppis, Pyxis en Vela.

Gegevens Sterrenbeeld

Nederlandse naam Latijnse naam Afkorting Genitief
Duif Columba Col Columbae
Zichtbaarheid Het sterrenbeeld is vanuit Nederland en België niet waarneembaar, echter wel vanuit Zuid-Europa. De beste zichtbaarheid is februari.
Grootte In grootte is Columba het 54-ste sterrenbeeld. Het sterrenbeeld beslaat een oppervlakte van 270 (°)2 aan de sterrenhemel.
Omgeving Het sterrenbeeld wordt omringd door Lepus, Caelum, Pictor, Puppis en Canis Major.
Meteorenzwermen Er zijn geen meteorenzwermen bekend.

Gegevens sterren

1) Deze namen zijn geautoriseerd door de Internationale Astronomische Unie. Alleen de sterren die een naam hebben zijn opgenomen in het overzicht.

Ster

Naam

Betekenis

Helderheid
(magnitude)

Afstand
(lichtjaar)

α Col Phact 1) 2,62 268,4
β Col Wezn of Wazn 1) van Al Wazn = gewicht 3,09 86,06
Columba - namen van de sterren

Columba – klik op de afbeelding voor een kaart met de namen van de sterren

Columba op oude sterrenkaarten

Columba – uit de Uranographia van Johannes Hevelius (± 1690)

Columba – uit Urania’s Mirror (± 1825) samen met de sterrenbeelden Canis Major, Lepus, Caelum (Cela Sculptoris) en het niet meer erkende sterrenbeeld Noachi

Mythologie

Columba – afbeelding

Columba stelt de duif van Noach voor. Plancius maakte het sterrenbeeld van sterren in de buurt van Argo Navis. Dit grote, niet meer bestaande sterrenbeeld, stelde het schip van de Argonauten voor en het werd later opgedeeld in verschillende kleinere sterrenbeelden. Plancius hernoemde Argo Navis naar de Ark van Noach.

In de mythe stuurt Noach de duif weg van de Ark om te kijken of er al ergens droog land is te vinden na de Grote Zondvloed. De vogel komt terug met een olijventakje in zijn snavel als teken dat er inderdaad al ergens droog land is te vinden.

In enkele andere interpretaties is Columba de duif die door de Argonauten door de Botsende Rotsen wordt gestuurd om een veilige passage voor de Argonauten af te dwingen.

De sterren van Columba

Phact – α Columbae (Alpha Columbae)
Phact is de helderste ster van Columba. Het is een ster die tot spectraalklasse B behoort. De naam komt van het Arabische woord Al-Fakhita en dat betekent “duif”. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 2,60 en ze bevindt zich op een afstand van 270 lichtjaar van de Aarde.

Phact is een dubbelster en is vermoedelijk ook een ϒ-Cas-veranderlijke ster met een helderheidsvariatie tussen magnitude 2,62 en 2,66. De zwakke begeleider heeft een helderheid van magnitude 12,3. Om de hoofdster is een uitdijende ring van gas waargenomen.

Wezn – β Columbae (Beta Columbae)
Wezn (ook wel Wazn genoemd) heeft een visuele helderheid van magnitude 3,12. De ster is ongeveer 86 lichtjaar van de Zon verwijderd. De Arabische naam van de ster betekent “het gewicht”.

Ghusn al Zaitun – δ Columbae (Delta Columbae)
Delta Columbae is een spectroscopische dubbelster die zich op een afstand van 237 lichtjaar bevindt. De ster heeft een helderheid van magnitude 3,85. De begeleider draait met een periode van 2,38 jaar om de ster heen.

De naam stamt af van het Arabische al-ghusn al-zaitun, de olijventak.

γ Columbae (Gamma Columbae)
Gamma Columbae heeft een visuele helderheid van magnitude 4,35. De ster is ongeveer 854 lichtjaar van de Zon verwijderd.

μ Columbae (Mu Columbae)

μ Columbae is een zogenaamde “runaway” ster, en op hol geslagen ster die afkomstig is uit het Iota Orionis systeem dat deel uitmaakt van het Trapezium in het sterrenbeeld Orion. Het is een ster die met een periode van 1,5 dag snel om zijn as draait. Het is een ster van spectraalklasse O. De ster bevindt zich op een afstand van ongeveer 1300 lichtjaar en heeft een helderheid van magnitude 5,15.

ε Columbae (Epsilon Columbae)

Epsilon Columbae is een reuzenster die tot spectraalklasse K behoort. De ster is ongeveer 531 lichtjaar verwijderd van de Zon en heeft een visuele helderheid van magnitude 3,9.

η Columbae (Eta Columbae)
Eta Columbae is een geel-oranje reus van spectraalklasse K. De ster bevindt zich op een afstand van 531 lichtjaar van de Zon en heeft een helderheid van magnitude 3,9.

Variabele sterren

Columba heeft twee Mira-veranderlijken.
R Columbae varieert tussen magnitude 8 en 14 met een periode van 327 dagen. R Columbae staat 3° ten noordoosten van μ Columbae.

T Columbae varieert tussen 6,7 en 12,6 met een periode van 225 dagen. T Columbae staat 1° noordnoordoost van ο Columbae.

De deep sky objecten in Columba

NGC 1808
NGC 1808 is een Seyfert-stelsel dat zich op een afstand van 40 miljoen lichtjaar bevindt. Het is een balkspiraalvormig sterrenstelsel dat op een aantal plaatsen overeenkomsten vertoont met ons eigen sterrenstelsel. De vorm van de kern lijkt op een kromgetrokken schijf. Uit het centrale deel wordt veel waterstof gas uitgestoten. Men denkt dat er op zeer grote schaal stervorming plaatsvindt in het sterrenstelsel. In 1993 werd er een supernova waargenomen in NGC 1808.

NGC 1851

NGC 1851 in het sterrenbeeld Columba

NGC 1851 (Caldwell 73) is een compacte bolhoop met relatief zwakke sterren. We kunnen NGC1851 8 graden ten zuidwesten van α Col vinden. De afstand tot NGC 1851 bedraagt 39.500 lichtjaar. De visuele helderheid is magnitude 7.3 terwijl de schijnbare grootte 11′ bedraagt.

 

 

 

 

 

IAU-kaart van het sterrenbeeld Columba

Kaart sterrenbeeld Columba

Download de IAU-kaart van het sterrenbeeld Columba – Duif

 

Eerste publicatie: 19 juli 2009
Laatste keer gewijzigd op: 12 december 2016