Het sterrenbeeld Mensa – Tafelberg

Mensa (Tafelberg) is gecreëerd door Lacaille en vernoemd naar de Tafelberg op Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika van waaruit Lacaille in het midden van de achttiende eeuw de zuidelijke sterrenhemel bestudeerde. De volledige naam van het sterrenbeeld luidt Mons Mensae.

Het sterrenbeeld bestaat uit zwakke sterren. Er zijn twee sterren waarbij planeten zijn ontdekt en omdat het een zuidelijk sterrenbeeld is bevat het geen Messier-objecten. Wel bevindt een deel van de Grote Magelhaanse Wolk zich in het sterrenbeeld.

Er zijn geen meteorenzwermen bekend die hun radiant in het sterrenbeeld hebben liggen.

Er zijn geen mythes geassocieerd met het sterrenbeeld.

Gegevens Sterrenbeeld

Nederlandse naamLatijnse naamAfkortingGenitief
TafelbergMensaMenMensae
ZichtbaarheidHet sterrenbeeld is voor waarnemers in Nederland en België niet te zien.
GrootteIn grootte is Mensa het 75-ste sterrenbeeld. Het sterrenbeeld beslaat een oppervlakte van 153 (°)2 aan de sterrenhemel.
OmgevingHet sterrenbeeld wordt omringd door Chameleon, Hydrus, Volans, Octans en Dorado
MeteorenzwermenEr zijn geen meteorenzwermen bekend.
IAU-kaart van het sterrenbeeld Mensa
IAU-kaart van het sterrenbeeld Mensa – Tafelberg

Download de kaart van het sterrenbeeld Mensa – Tafelberg.

Beschrijving

Mensa – afbeelding

Mensa (Tafelberg) is gecreëerd door Lacaille en vernoemd naar de Tafelberg op Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika van waaruit Lacaille in het midden van de achttiende eeuw de zuidelijke sterrenhemel bestudeerde. De volledige naam van het sterrenbeeld luidt Mons Mensae.

Het sterrenbeeld bestaat uit zwakke sterren. Er zijn twee sterren waarbij planeten zijn ontdekt en omdat het een zuidelijk sterrenbeeld is bevat het geen Messier-objecten. Wel bevindt een deel van de Grote Magelhaanse Wolk zich in het sterrenbeeld.

Er zijn geen meteorenzwermen bekend die hun radiant in het sterrenbeeld hebben liggen.

Er zijn geen mythes geassocieerd met het sterrenbeeld.

Op zijn planisfeer uit 1756 noemde Lacaille het sterrenbeeld Montagne de la Table maar in de tweede editie die in 1768 verscheen veranderde hij de naam naar Mons Mensae. De Engelse astronoom John Herschel zocht naar een kortere naam en hij stelde voor om het sterrenbeeld Mensa te noemen. Francis Baily nam dit in 1846 over in zijn British Association Catalogue.

De sterren van Mensa

Alpha Mensae bevindt zich op een afstand van 33,1 lichtjaar van de Zon. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 5,1. het is een gele hoofdreeksdwerg die ongeveer even groot is als onze Zon. Er is een rode dwerg als begeleider gevonden die3,05 boogseconden verwijderd is van de hoofdster.

γ Mensae (Gamma Mensae)
Gamma Mensae bevindt zich op een afstand van 101 lichtjaar. De ster heeft een helderheid van magnitude 5,2. Het is een dubbelster.

β Mensae (Beta Mensae)
Beta Mensae bevindt zich op een afstand van 640 lichtjaar. De ster heeft een helderheid van magnitude 3,2.

θ Mensae (Theta Mensae)
Theta Mensae bevindt zich op een afstand van 356 lichtjaar van de Zon Het is een blauw-witte reus van spectraalklasse B. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 5.5

μ Mensae (Mu Mensae)
Ook mu Mensae is een blauwwitte reus. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 5,5 en bevindt zich op ongeveer 483 lichtjaar afstand van onze Zon.

ζ Mensae (Zeta Mensae)
Zeta Mensae bevindt zich op een afstand van 404 lichtjaar van de Zon. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 5,6.

π Mensae (Pi Mensae)
Pi Mensae bevindt zich op een afstand van 59,7 lichtjaar. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 5,7. Het is een ster met een grote eigenbeweging. Pi Mensae heeft een massa van 1,1 zonsmassa en een straal die 2,1 keer groter is dan die van onze Zon. Pi Mensae straalt 4,73 keer zo veel licht uit als de Zon.

In oktober 2001 werd een planeet in een baan om de ster ontdekt. Het is een zware planeet met minimaal 10,3 keer de massa van Jupiter. De planeet draait in 25151 dagen (5,89 jaar) een rondje om zijn ster. De baan is excentrisch en passeert daarbij de bewoonbare zone van de ster. Mochten er eventueel planeten in de bewoonbare zone om pi Mensae draaien dan worden hun banen sterk verstoord door de grote planeet.

λ Mensae (Lambda Mensae)
Lambda Mensae bevindt zich op een afstand van 384 lichtjaar. De ster heeft een visuele helderheid van magnitude 6,5. De lichtkracht van de ster komt overeen met 27 keer die van de Zon.

W Mensae
De ster heeft een helderheid van magnitude 13,4en kan dus alleen waargenomen worden met een telescoop. De ster bevindt zich in de Grote Magelhaanse Wolk op een afstand van 160.000 lichtjaar. Het is een R Coronae Borealis-veranderlijke. Het zijn redelijk zeldzame sterren waarvan de helderheid plotseling sterk kan afnemen. Tijdens een minimum daalt de helderheid van W Mensae tot magnitude 18,3.

De variabiliteit van de ster werd in 1927 ontdekt door de Nederlands-Amerikaanse astronoom W.J. Luyten.

Dubbelsterren

H3607 is een dubbelster met een leuk kleurcontrast: geel en blauw. De sterren zijn van magnitude 8 en 8,5 en staan 37,2” uit elkaar. We vinden de dubbelster een halve graad ten zuiden van δ Mensae.

Variabele sterren

U Mensae is een semi regelmatige veranderlijke. De helderheid wisselt tussen 7 en 10 met een periode van ongeveer 410 dagen. We kunnen de ster in de buurt van ν Mensae vinden.

Deepsky objecten

Er zijn in de Tafelberg geen deepsky objecten voor de amateur waarnemer.

De Grote Magelhaanse Wolk is een onregelmatig sterrenstelsel dat zich op een afstand van 160.000 lichtjaar bevindt. Het is een satelliet-stelsel van ons eigen sterrenstelsel.

De Grote Magelhaanse Wolk heeft een doorsnede van ongeveer 14.000 lichtjaar en heeft een massa van ongeveer 1,10 van die van ons eigen sterrenstelsel. Het is na de Andromeda-nevel, ons sterrenstelsel en het Triangulum-stelsel het grootste sterrenstelsel in de Lokale Groep. De Grote Magelhaanse Wolk is als een zwakke wolk zichtbaar op de grens van Mensa en Dorado. Het grootste deel van het sterrenstelsel bevindt zich in Dorado.

In het stelsel is een centrale balk zichtbaar dus men denkt dat het vroeger een balkspiraalvormig sterrenstelsel is geweest voordat het als gevolg van interacties met de Kleine Magelhaanse Wolk en ons sterrenstelsel van vorm is veranderd.

NGC 1987
NGC 1987 is een bolvormige sterrenhoop. De visuele helderheid van de bolhoop bedraagt magnitude 12. NGC 1987 werd in 1834 ontdekt door John Herschel.

PKS 0637-752
PKS 0637-752 is een quasar (quasi stellair radio source). Het stelsel heeft een grote jet die zowel visueel als in röntgenlicht zichtbaar is. De quasar is ongeveer 6 miljard lichtjaar van ons verwijderd. Door een telescoop gezien lijkt het een ster maar de straling is gelijk aan ongeveer q0triljoen zonnen die zich in een gebied zo groot als ons zonnestelsel bevinden.

Men denkt dat de bron van deze energie een supermassief zwart gat is. De jets zijn in radio golflengtes meer dan 200.000 lichtjaar groot.

Eerste publicatie: 25 juli 2009
Laatste keer bewerkt op: 18 december 2016