Het sterrenbeeld Musca – Vlieg

Musca is één van de 12 sterrenbeelden die aan het einde van de 16-de eeuw werden geïntroduceerd door de Nederlandse zeevaarders Frederick de Houtman en Pieter Dirkszoon Keyser tijdens hun reizen naar Oost-Indië. In de catalogus van de Houtman wordt het De Vlieghe genoemd.

De cartograaf Petrus Plancius nam als eerste het sterrenbeeld over op zijn sterrenglobe van 1598 maar hij gaf het geen naam. Johann Bayer benoemde het sterrenbeeld in zijn Uranometrica uit 1603 en noemde het Apis – de Bij. Deze naam werd gedurende 2 eeuwen gebruikt.

In 1602 verscheen het sterrenbeeld onder de naam Musca op een sterrenglobe van Willem Janszoon Blaeu. Plancius noemde het sterrenbeeld pas in 1612 bij de naam Muia, dit is Grieks voor vlieg.

Gegevens Sterrenbeeld

Nederlandse naam Latijnse naam Afkorting Genitief
VliegMuscaMusMuscae
ZichtbaarheidHet sterrenbeeld is voor waarnemers in Nederland en België niet zichtbaar.
GrootteIn grootte is Musca het 77-ste sterrenbeeld. Het sterrenbeeld beslaat een oppervlakte van 138 (°)2 aan de sterrenhemel.
OmgevingHet sterrenbeeld wordt omringd door Apus, Carina, Centaurus, Chameleon, Circinus en Crux.
MeteorenzwermenEr zijn geen meteorenzwermen bekend.
IAU-kaart van het sterrenbeeld Musca – Vlieg
IAU-kaart van het sterrenbeeld Musca – Vlieg

Download de kaart van het sterrenbeeld Musca – Vlieg.

Beschrijving

Musca – afbeelding

Omdat er ook een Noordelijke Vlieg – Musca Borealis bestond was het sterrenbeeld een tijdlang bekend als Musca Australis – Zuidelijke Vlieg. Deze noordelijke vlieg bevond zich in de buurt van wat nu het sterrenbeeld Aries – Ram is. Het was Nicolas de Lacaille die met de naam Musca Australis op de proppen kwam. Later werd de naam gewoon afgekort tot Musca.

Het sterrenbeeld bevindt zich ten zuiden van het sterrenbeeld Crux – Zuiderkruis. Musca heeft één ster met een planeet en verschillende vermeldenswaardige deep sky objecten.

Musca behoort samen met Apus, Chamaeleon, Dorado, Grus, Hydrus, Indus, Pavo, Phoenix, Tucana en Volans tot de sterrenbeelden van Bayer.

De sterren van Musca

α Muscae (Alpha Muscae)
De meeste variabele sterren in Musca hebben maar een klein helderheidsverschil. α Muscae is een β Cas-variabele: de magnitude wisselt tussen 2,68 en 2,73.

β Muscae (Beta Muscae)
De ster β Muscae is een mooie dubbelster waarvan de sterren in 2012 1.4″ van elkaar staan. Dat is een mooie test voor de optiek van waarnemers aan de zuidelijke sterrenhemel. De periode bedraagt 196 jaar. Het dubbelstersysteem staat op en afstand van 330 tot 350 lichtjaar van de Aarde. β Muscae maakt deel uit van de Scorpius-Centaurus Associatie. Dit is een groep sterren van ongeveer dezelfde leeftijd die zich in dezelfde richting en snelheid door de ruimte beweegt. Men neemt aan dat deze sterren familie van elkaar zijn en allemaal uit dezelfde gaswolk zijn ontstaan. β Muscae is daarnaast een zogenaamde runaway ster met een hoge eigenbeweging van 43.9 km/sec ten opzichte van de galactische rotatie. Dergelijke runaway sterren kunnen door verschillende oorzaken ontstaan. Eén van die oorzaken is een ontmoeting met een ander dubbelstersysteem.

δ Muscae (Delta Muscae)
Delta Muscae is een spectroscopische dubbelster met een visuele helderheid van magnitude 3,6. De afstand tot de Zon bedraagt 91 lichtjaar.

λ Muscae (Lambda Muscae)
Lambda Muscae markeert de staart van de vlieg. De ster heeft een helderheid van magnitude 3,7 en bevindt zich op een afstand van ongeveer 128 lichtjaar van de Zon.

γ Muscae (Gamma Muscae)
Gamma Muscae heeft een helderheid van magnitude 3,8. De ster is ongeveer 325 lichtjaar van ons verwijderd. Gamma Muscae heeft een lichtsterkte van 790 * de Zon.

ε Muscae (Epsilon Muscae)
Epsilon Muscae heeft een helderheid van magnitude 4,1 en is 302 lichtjaar van ons verwijderd.

μ Muscae (Mu Muscae)
Mu Muscae heeft een helderheid van magnitude 4,8 en is 432 lichtjaar van ons verwijderd.

θ Muscae (Theta Muscae)
θ Muscae is een gefixeerde dubbelster. Magnitude 5,5 en 8,0. Ze staan 5,3” uit elkaar.

HD 115211
HD 225211 heeft een helderheid van magnitude 4,9 en is 1185 lichtjaar van ons verwijderd.

HD 103079
HD 103079 is een dubbelster met een visuele helderheid van magnitude 4,9. De ster is 338 lichtjaar verwijderd van de Zon.

HD 102839
HD 102839 heeft een helderheid van magnitude 5,0. De ster bevindt zich op een afstand van 1455 lichtjaar van de Zon.

λ Chamaeleontis (Lambda Chamaeleontis)
Lambda Chamaeleontis heeft een helderheid van magnitude 5,2 en bevindt zich op een afstand van 437,3 lichtjaar van de Zon. De ster is twee keer zo zwaar als onze Zon.

Lacaille noemde in zijn atlas Coelum Australe Stelliferum de ster Lambda Chamaeleontis maar toen de grenzen van de sterrenbeelden omstreeks 1930 definitief werden vastgesteld kwam de ster in het sterrenbeeld Musca terecht in plaats van het sterrenbeeld Chamaeleon.

HD 111232
HD 111232 heeft een helderheid van magnitude 7,6. De ster is van spectraalklasse G8 en lijkt daarmee erg op de Zon. HD 111232 bevindt zich op een afstand van 95 lichtjaar. De ster heeft een massa van 0,78 zonsmassa. Om de ster draait een planeet met een massa van 6,8 *Jupiter. Die planeet heeft 1143 dagen nodig voor een ronde om HD111232.

Nova Muscae 1991 (GU Muscae, GRS 1124-683)
Nova Muscae 1991 is een dubbel systeem dat een kandidaat zwart gat bevat. Het is één van de weinige zwarte gaten systemen die als röntgen nova zijn geclassificeerd. En röntgen nova produceert uitbarstingen van röntgenstraling naast de gebruikelijke uitbarstingen in zichtbaar licht en andere golflengtes. De twee sterren draaien met een periode van 10,4 uur om een gemeenschappelijk zwaartepunt. Ze zijn ongeveer 3,3 miljoen kilometer van elkaar verwijderd. In een stelsel als dit trekt het zwarte gat materie weg van het oppervlak van de begeleidende ster. Deze materie vormt een accretieschijf rond het zwarte gat. Bij een röntgen nova beweegt het gas langzaam en is het erg ijl waardoor de schijf rond het zwarte gat relatief koud blijft.

Het zwarte gat in Nova Muscae 1991 heeft een massa van 7 zonsmassa. De begeleider heeft een massa van 0,75 zonsmassa. De buitenlagen van deze ster zijn vermoedelijk weggeblazen door de supernova explosie die verantwoordelijk is voor het ontstaan van het zwarte gat.

R Muscae
R Muscae is een Cepheide met en periode van 7 uur en 30 minuten. De helderheid varieert tussen magnitude 6,4 en 7,3. De naam van de ster suggereert een Mira-veranderlijke maar het is een Cepheide.

De deep sky objecten van Musca

NGC 4372

NGC 4372 in het sterrenbeeld Musca
NGC 4372 (Caldwell 108) is een zwakke bolhoop op 1 graad ten zuidwesten van γ Muscae.

NGC 4372 is een bolvormige sterrenhoop die zich op een afstand van ongeveer 18900 lichtjaar bevindt. NGC 4372 heeft een helderheid van magnitude 7,8.

NGC 4833

NGC 4833 in het sterrenbeeld Musca
NGC 4833 (Caldwell 105) is een relatief heldere bolhoop (magnitude 8) op 1 graad ten noorden van δ Muscae. NGC 4833 is een bolvormige sterrenhoop in Musca die ongeveer 21.200 lichtjaar van ons is verwijderd. De bolhoop heeft een helderheid van magnitude 7,8. de bolhoop is in de periode 1751 – 1752 ontdekt door Lacaille. De bolhoop wordt gedeeltelijk bedekt door stof uit het galactische vlak. NGC 4833 heeft een straal van 42 lichtjaar.

NGC 5189 (Gum 47, IC 4274)

NGC 5189 is een planetaire nevel met een helderheid van magnitude 8,2. De nevel bevindt zich op een afstand van 3000 lichtjaar van de Zon. NGC 5189 werd in juli 1826 ontdekt door de Schotse astronoom John Dunlop.

De nevel heeft de vorm van een S en lijkt daarmee een beetje op een spiraalvormig sterrenstelsel.

De Zandloper-nevel (MyCn 18)

De Zandloper-nevel is een planetaire nevel op een afstand van 8000 lichtjaar. De nevel heeft een helderheid van magnitude 13. De Zandloper-nevel werd in het begin van de 20-ste eeuw ontdekt door de astronomen Annie Jump Canon en Margaret Maywall toen ze werkten aan een uitbreiding van de Henry Draper Catalogue.

De Donkere Doodak-nevel
De Donkere Doodak-nevel bevindt zich in de buurt van NGC 4372 juist ten zuiden van de beroemde Kolenzak-nevel in het sterrenbeeld Crux.

Het is een donkere nevel die deel uitmaakt van de Musca moleculaire wolk. De Doodak-nevel is ongeveer 3° groot aan de sterrenhemel. De nevel is meer dan 30 lichtjaar lang en bevindt zich op een afstand van ongeveer 700 lichtjaar van de Zon.

De naam Donkere Doodak is bedacht door de Amerikaanse astronoom en schrijver Dennis di Cicco in 1986.

 

Eerste publicatie: 25 juli 2009
Laatste keer bewerkt op: 16 december 2016