Epsilon Aurigae – een mysterieuze ster in de Voerman

 

Epsilon Aurigae
Epsilon Aurigae in het sterrenbeeld Voerman. Dit sterrenbeeld staat medio maart omstreeks 22 uur hoog aan de hemel. Credit: Kuuke’s Sterrenbeelden

Epsilon Aurigae is een van de vreemdste sterren aan de sterrenhemel. Het is een eclipserende dubbelster die zich niet gedraagt zoals men zou verwachten. Het vreemde helder worden en weer afzwakken leidt al tientallen jaren tot speculaties over wat er in dit verre stersysteem nu eigenlijk gaande is.

Epsilon Aurigae heeft een visuele helderheid van de derde magnitude en is relatief gemakkelijk aan de sterrenhemel te vinden. Zoek na het vallen van de duisternis de heldere ster Capella op. Dit is de helderste ster van het sterrenbeeld Auriga – Voerman. Vlak bij Capella staat een driehoekig sterpatroontje bekend als de Kinderen. Epsilon Aurigae vormt het topje van deze driehoek,

De ster is ook bekend als Almaaz.

Capella is veel helderder dan Almaaz maar dat komt omdat Capella zich veel dichter bij de Zon bevindt. Capella vinden we op ongeveer 42 lichtjaar van de Zon en Almaaz is ongeveer 2000 lichtjaar van ons verwijderd.

Almaaz kent een 27-jarige cyclus waarin de ster ongeveer 640 tot 730 dagen lichtzwakker wordt. Dat zijn ongeveer 2 jaar. De laatste helderheidsafname gebeurde in 2009-2011 en daarvoor was dat in 1982-1984.

Epsilon Aurigae is een eclipserende dubbelster en dat betekent dat een “donkere” ster periodiek wordt bedekt door een meer heldere ster. Onderzoeken laten zien dat het donkere object van dit dubbelster systeem wordt omringd door een grote stofschijf.

De heldere component is een superreus van spectraalklasse F die een diameter heeft van iets meer dan 1 Astronomische Eenheid ( 1 A.E. = de gemiddelde afstand tussen de Aarde en de Zon = ± 150.000.000.000 kilometer). Hoe groot deze ster ook is, iedere 27,1 jaar wordt de ster gedurende twee door iets enorms bedekt. De superreus die we kunnen zien en het mysterieuze object zijn misschien 30 AE van elkaar verwijderd en de stofring rond de secundaire ster heeft een diameter van ongeveer 20 AE. Epsilon Aurigae wordt in het midden van de bedekking een beetje helderder dus men denkt dat de stofring niet helemaal gesloten is.

Astronomen hebben eigenlijk geen idee wat er zich in het centrum van de stofring bevindt. Een theoretisch model zegt dat er zich een object bevindt met een massa van 4 zonsmassa samen met een ander object dat een massa van 15 zonsmassa heeft.

Het kan zin dat het om een ster gaat die met behulp van een fikse zonnewind een stofschijf heeft gegenereerd maar het zouden ook twee sterren van spectraalklasse B kunnen zijn die in een erg nauwe baan om elkaar heen draaien.

Verschillende theorieën proberen nog steeds de puzzel van Epsilon Aurigae op te lossen maar vooralsnog blijft de verre ster in de Voerman een mysterie.

Eerste publicatie: 22 maart 2018
Bron: Earthsky