Het sterrenbeeld Globus Aerostaticus – de Luchtballon              

Globus Aerostaticus - Bode
Globus Aerostatica op kaart XVI van de Uranographia uit 1801 van Johann Bode. Links van de luchtballon bevindt zich de staart van Piscis Austrinus, de Zuidervis en rechts van de luchtballon het sterrenbeeld Microscopium – Microscoop. Boven de luchtballon het sterrenbeeld Capricornus – Steenbok.

Het sterrenbeeld Globus Aerostaticus, de luchtballon, verscheen in 1801 voor het eerst in de Uranographia van Johann Elert Bode. Het sterrenbeeld is echter al ouder want het werd heb in 1798 voorgesteld door de Franse astronoom Joseph Jérôme Lalande (1732 – 1807) die de uitvinding van de luchtballon door de gebroeders Montgolfier wilde eren. Globus Aerostaticus bevindt zich ten zuiden van het sterrenbeeld Capricornus – Steenbok naast de staart van het sterrenbeeld Piscis Austrinus – Zuidervis. In zijn Histoire Abrégée de l’ Astronomie schreef Lalande dat Louis Nicolas de Lacaille allerlei wetenschappelijke en aan kunst gerelateerde instrumenten aan de zuidelijke sterrenhemel had geplaatst. Lalande was van mening dat de grootste Franse uitvinding daarbij niet mocht ontbreken.

Tijdens een internationaal astronomisch congres dat in 1798 in de Duitse plaats Gotha werd gehouden gaf Lalande zijn suggestie door aan Bode. Die nam de suggestie over en als tegenprestatie nam hij de gelegenheid waar om zelf ook een sterrenbeeld voor te stellen. Dit was de drukpers van Gutenberg dis als de Officina Typographica aan de sterrenhemel werd geplaatst. Ten tijde van de conferentie in Gotha was Bode bezig aan kaart XV van zijn atlas. De luchtballon verscheen op kaart XVI en de drukpers op kaart XVIII. De geschiedenis laat zien dat de drukpers een grotere invloed heeft gehad dan de luchtballon maar beide sterrenbeelden hebben het aan de sterrenhemel niet overleefd.

Globus Aerostaticus (Ballon Aerostatique) samen met de sterrenbeelden Aquarius en Piscis Austrinus uit Urania’s Mirror (ca. 1825).

De helderste ster van Globus Aerostatica werd door Bode met de letter a aangeduid. Deze ster had slechts een helderheid van magnitude 4,7. Flamsteed had de ster oorspronkelijk ingedeeld bij het sterrenbeeld Piscis Austrinus – Zuidervis maar tegenwoordig maakt de ster als epsilon Microscopii deel uit van het sterrenbeeld Microscopium. De ster epsilon Microscopii uit de Uranographia van Bode heeft nu geen Bayer-aanduiding meer.

 

Eerste publicatie: 29 juli 2009
Volledige revisie: 8 mei 2019

We doen ons best om alle artikelen zonder taal-, tik- en inhoudelijke fouten te plaatsen maar ondanks alle controle zie je zelf vaak je eigen fouten niet meer. Daarom stellen we het uitermate op prijs als je een fout komt melden!
Als je een spelfout hebt gevonden selecteer dan a.u.b. de tekst en druk Ctrl+Enter. Heb je een inhoudelijke fout gevonden, schrijf dan in het commentaarveld wat er volgens jou niet correct is.
We proberen alle gemelde fouten zo snel als mogelijk te verbeteren. Omdat de meldingen anoniem zijn vindt er geen communicatie plaats met de indiener. We houden ons het recht voorbehouden om meldingen niet te verwerken.