Hoe groot is het heelal?

Oerknal - de uitdijing van het heelal
De tijdlijn van het heelal gebaseerd op de oerknal en inflatietheorieën. Credit: NASA/WMAP

Inleiding

Met het voortschrijden van de techniek zijn astronomen in staat gebleken terug in de tijd te kijken naar het moment net na de Oerknal. Dit suggereert dat het gehele heelal binnen ons gezichtsveld zou kunnen liggen. Maar de grootte van het heelal hangt af van verschillende factoren waaronder zijn vorm en de uitdijing. Hoe groot is het heelal? De waarheid is dat astronomen geen flauw idee hebben hoe groot het heelal is.

Het waarneembare heelal

Astronomen hebben de leeftijd van het heelal bepaald op ongeveer 13,8 miljard jaar. Omdat er een relatie is tussen de afstand en de lichtsnelheid betekent dit dat ze kunnen kijken naar een gebied aan de sterrenhemel dat 13,8 miljard lichtjaar van ons verwijderd is. Net zoals een schip op een lege oceaan kunnen astronomen met hun telescopen 13,8 miljard lichtjaar ver weg kijken in iedere richting die ze de telescoop richten. Dit plaatst de Aarde in het centrum van een waarneembare bol met een straal van 13,8 miljard lichtjaar. Het woord “waarneembaar” is hierbij het sleutelwoord; de bol bepaalt de grenzen aan wat astronomen kunnen zien, niet aan wat er is.

Ofschoon de bol voor ons 28 miljard lichtjaar in diameter is, is ze eigenlijk veel groter. Wetenschappers weten dat het heelal uitdijt. Dus, terwijl astronomen een punt waarnemen dat zich op een afstand van 13,8 miljard lichtjaar van de Aarde bevindt op het moment van de Oerknal, is het heelal blijven uitdijen gedurende zijn levensduur. Datzelfde puntje begint zich tegenwoordig op een afstand van 46 miljard lichtjaar en dat betekent dat het waarneembare heelal een bol met een diameter van ongeveer 92 miljard lichtjaar is.

Als je een bol over de positie van de Aarde in de ruimte plaatst dan lijkt het alsof wij in het centrum van het heelal wonen. Echter, dat is hetzelfde met het schip op de oceaan, we kunnen niet zeggen waar we ons ergens bevinden in de onmetelijke ruimte van het heelal. Omdat we geen land kunnen zien betekent dit niet dat we ons in het midden van de oceaan bevinden; omdat we niet de rand van het heelal kunnen zien betekent dit niet dat we ons in het centrum van het heelal bevinden.

De vorm van het heelal

De grootte van het heelal is ook afhankelijk van de vorm. Wetenschappers hebben voorspeld dat het mogelijk is dat het heelal een bolvorm heeft, oneindig is en negatief is gekromd zodat het de vorm van een zadel heeft. Of het heelal is plat en oneindig.

Een eindig heelal heeft een eindige grootte die gemeten kan worden. Dit is mogelijk als het heelal een gesloten bolvorm heeft. Maar een oneindig heelal heeft geen definieerbare grootte.

Wetenschappers van de NASA beweren dat het heelal vlak is met een foutenmarge van 0,4% (stand 2013). Een plat heelal is een oneindig heelal waarvan de grootte dus ook oneindig is.

Eerste publicatie: 25 december 2013
Laatste keer gewijzigd: 12 september  2016