Stephen Hawking (1942 – 2018) – een korte biografie

Stephen Hawking werd beschouwd als een van de briljantste theoretisch natuurkundigen in de geschiedenis. Zijn werk over de oorsprong en de structuur van het heelal, van de Oerknal tot zwarte gaten, betekende een revolutie in dit vakgebied. Met zijn enorm goedverkopende boeken was hij instaat om deze ingewikkelde materie uit te leggen aan niet-deskundigen. Stephen Hawking stierf op 13 maart 2018. In deze korte biografie kijken we naar Hawkings opleiding en carrière, zijn ontdekkingen en de populaire boeken die hij daarover schreef en uiteraard ook de slopende ziekte die heb beroofde van zijn mobiliteit en spraakvermogen.

Continue reading

Er zijn meer hele zware sterren dan voorheen werd aangenomen

Superzware sterren met een massa tot enkele honderden zonsmassa komen waarschijnlijk veel meer voor dan voorheen werd aangenomen. Een nieuw onderzoek toont aan dat zwarte gaten en andere exotische overblijfselen van dode zware sterren vermoedelijk ook veel algemener zijn dan voorheen werd aangenomen. Supermassieve sterren hebben mogelijk ook een veel belangrijkere rol gespeeld bij de evolutie van het heelal dan eerder werd voorspeld.

Continue reading

Wat is donkere materie?

Ongeveer 80% van de massa van het heelal bestaat uit materie die wetenschappers niet rechtstreeks kunnen waarnemen. Deze materie zendt geen licht of energie uit en is daarom bekend als “donkere materie”. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw wezen studies van andere sterrenstelsels uit dat het heelal meer materie bevat dan we met het blote oog kunnen zien. Er is nog steeds geen direct bewijs voor het bestaan van donkere materie omdat het niet is waargenomen maar wetenschappers hebben wel sterke aanduidingen dat deze donkere materie bestaat.De gebruikelijke materie waar het heelal uit bestaat wordt baryonische materie genoemd en is samengesteld uit protonen, neutronen en elektronen. Donkere materie kan baryonisch of niet-baryonisch zijn. Om de elementen waaruit het …

Continue reading

De ruimte – wat is dat?

Vanuit het perspectief van ons aardlingen begint de ruimte op ongeveer 100 kilometer boven onze planeet, daar waar er niet meer voldoende zuurstof is om te ademen en waar licht niet meer wordt gebroken. In dat gebied waar blauw plaats maakt voor zwart omdat er onvoldoende zuurstof moleculen aanwezig zijn om de lucht blauw te kleuren. De ruimte is een vacuüm en dat betekent dat geluid zich niet kan voortplanten want moleculen zijn niet dicht genoeg bij elkaar om geluid door te geven. Maar dat betekent niet dat de ruimte leeg is. Gas, stof en andere materiedeeltjes zweven rond legere gebieden in de ruimte terwijl de meer vollere gebieden planeten, sterren en sterrenstelsels herbergen.

Continue reading

Hoeveel sterren zijn er in het heelal?

Een amateurastronoom die op een heldere avond naar de sterrenhemel kijkt heeft er een hele uitdaging aan om alle sterren te tellen die met het blote oog zichtbaar zijn. Met grotere telescopen worden er meer sterren zichtbaar en dat zijn er zó veel dat we tijd te kort komen om ze allemaal te tellen. Dus hoe bepalen astronomen eigenlijk hoeveel sterren er in het heelal zijn? De eerste uitdaging is proberen te bepalen wat het heelal eigenlijk is. Dat antwoord is eigenlijk al niet te geven want we weten niet of het heelal oneindig groot is of niet. Het waarneembare heelal gaat terug tot ongeveer 13,7 miljard lichtjaar maar er kan misschien nog veel meer zijn dat we niet kunnen …

Continue reading

Nieuw bewijs: wij mensen bestaan echt uit sterrenstof

Al tientallen jaren krijgen we te horen dat mensen bestaan uit het het stof van sterren. Nu heeft een nieuw onderzoek van 150.000 sterren aangetoond dat dit cliché verhaal helemaal correct is: wij mensen en ons sterrenstelsel hebben voor ongeveer 97% dezelfde atomen en de elementen die betrokken zijn bij leven lijken meer voor te komen in de buurt van het centrum van ons sterrenstelsel. De cruciale elementen voor leven op Aarde, de zogenoemde bouwstenen van het leven, kunnen we afkorten tot CHNOPS: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N), zuurstof (O), fosfor (P) en zwavel (S). Astronomen hebben nu voor het eerst het voorkomen van deze elementen in een hele grote groep sterren in kaart gebracht.

Continue reading

Wat zijn roodverschuiving en blauwverschuiving?

Roodverschuiving en blauwverschuiving beschrijft hoe het licht veranderd als objecten in de ruimte (zoals sterren of sterrenstelsels) naar ons toe of van ons af bewegen. Dit concept is de sleutel tot het in kaart brengen van de uitbreiding van het heelal. Zichtbaar licht is een spectrum van kleuren, het kan vergeleken worden met de kleuren van de regenboog. Als een object van ons vandaan beweegt dan verschuift het licht richting de rode golflengtes aan het einde van het spectrum; de golflengtes worden langer. Als een object op ons afkomt dan verschuift het licht naar de blauwe kant van het spectrum; de golflengtes worden korter.

Continue reading

Hoeveel sterrenstelsels zijn er in het heelal?

Sterrenstelsels – grote verzamelingen van sterren die ons heelal bevolken – zijn overal waar we maar kijken in het heelal. Het mooiste voorbeeld hiervan is de Hubble eXtreme Deep Field. Dit is een collectie foto’s die zijn gemaakt met de Hubble ruimtetelescoop en die duizenden en duizenden sterrenstelsels laten zien in een heel klein gebiedje aan de sterrenhemel. Schatten hoeveel sterrenstelsels er in het heelal zijn is een hele lastige klus. Grote getallen zijn een onderdeel van het probleem. Als je eenmaal in de miljarden zit dan beginnen de problemen. Een ander probleem is de beperking in onze instrumenten. Om het beste beeld te hebben moet de telescoop een grote opening hebben (dat is de diameter van de lens of …

Continue reading

Wetenschappers maken animatie van het ontstaan van het heelal

Wetenschappers, verenigd in het Illustris Project, hebben een computeranimatie gemaakt over het ontstaan en de evolutie van het heelal. De animatie begint ongeveer 300.000 jaar na de oerknal en laat ons de evolutie zien gedurende tot nu toe. Dat is en tijdsspanne van ongeveer 13,8 miljard jaar. Het team van wetenschappers onder leiding van Mark Vogelberge van het Harvard Smithonian Center for Astrophysics, het M.I.T., de NASA en nog enkele andere gerenommeerde instituten heeft gebruik gemaakt van een netwerk van supercomputers om alle bekende waarnemingen te combineren met onze kennis over het ontstaan van het heelal.

Continue reading

Het uitdijende heelal: van de Oerknal tot Vandaag

  Met de Oerknal werd het heelal als een onvoorstelbare hete en compacte punt geboren. Toen het heelal net 10-34 -ste seconde oud was (dat is een honderdste van een miljardste van een triljoenste van een triljoenste seconde) vond er een geweldige uitdijing plaats die we inflatie noemen. Tijdens deze inflatie dijde het heelal sneller dan het licht uit. Het verdubbelde in die fractie van een seconde meer dan 90 maal in grootte. Van subatomaire grootte naar de grootte van een golfbal.

Continue reading