Hoe ver weg is de Maan?

Apollo 15

Apollo 15

De maan is het helderste object aan de nachtelijke hemel en het dichtstbijzijnde hemelse object. De aanwezigheid en de nabijheid spelen een belangrijke rol in het leven op Aarde. De aantrekkingskracht van de Maan stabiliseert het tollen van de as van de Aarde en dat leidt tot een stabiel klimaat.

De maan draait in een elliptische baan om de Aarde heen. Tijdens de dichtste nadering – het perigeum – bedraagt de afstand 363.104 kilometer en tijdens de grootste afstand – het apogeum – bedraagt de afstand van de Maan tot de Aarde 384.400 kilometer. Er passen ongeveer 30 planeten met de grootte van de Aarde tussen de Aarde en de Maan in.

Die afstand is niet altijd gelijk geweest. Astronomen vermoeden dat de Maan is ontstaan uit de botsing van de Aarde met een groot object. Het puin van die inslag werd door de zwaartekracht samengevoegd tot de Maan. De nog jonge Aarde en de nieuw ontstane begeleider waren 10 tot 10 keer dichter bij elkaar dan nu het geval is.

Momenteel beweegt de Maan zich jaarlijks ongeveer 4 cm verder weg van de Aarde.

De Maan draait in een synchrone baan om de Aarde. Dit betekent dat de Maan net zo snel om zijn as draait als de tijd die nodig is om eenmaal om de Aarde te draaien. Deze periode bedraagt 27 dagen en 8 uur en we noemen dit een siderische maand. We zien dus altijd dezelfde zijde van de Maan; een donkere zijde van de Maan bestaat niet. Astronomen noemen dit liever de achterkant van de Maan. Deze zijde van de Maan is alleen maar met behulp van ruimtesondes te bekijken.

Een volledige maan maand, dit is een synodische maand, is de tijd die de Maan nodig heeft om een volledige maancyclus te doorlopen. Een synodische maand duurt ongeveer 29 dagen en 13 uur.

Hoe lang duurt het om bij de Maan te komen

Nu nog science fiction maar in de toekomst wellicht werkelijkheid...

Nu nog science fiction maar in de toekomst wellicht werkelijkheid…

Het hangt van een aantal factoren af hoe veel tijd er nodig is om de Maan te bereiken. Menselijke missies hebben doorgaans meer tijd nodig dan robotische missies. Ook of een ruimtesonde stopt bij de Maan of er langs moet scheren is van belang.

De eerste missie naar de Maan was de Russische Luna-1 in 1959. Luna-1 had geen eigen aandrijving, de verkenner werd de ruimte in geslingerd en had slechts 34 uur nog om de Maan te bereiken. Na de scheervlucht kwam de verkenner tussen de Aarde en Mars in een baan om de Zon terecht terecht. Het is nog steeds een van de snelste reizen naar de Maan.

In 2003 lanceerde de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de SMART-1, dit was het eerste succesvolle Europese ruimtevaartuig naar de Maan. In plaats van een rechte weg te volgen spiraliseerde de SMART-1 om de Aarde om uiteindelijk, na een reis van mee dan een jaar, bij de Maan te arriveren. De SMART-1 was de eerste ruimtesonde die met een ionenmotor was uitgerust en in combinatie met de zwaartekracht van de Aarde en de Maan was dit een uiterst energie efficiënte manier om te reizen. De ogenschijnlijk ingewikkelde en langdurige reis leverde wel veel informatie op over het Aarde-Maan systeem dus de lange reis werd niet tevergeefs gemaakt.

De NASA heeft in totaal acht bemande Apollo-missies naar de Maan uitgevoerd. Zes missies maakten een geslaagde landing op de Maan (Apollo 8 was de eerste missie die succesvol in een baan om een ander hemellichaam draaide en Apollo-13 kende technische problemen waardoor die een reis om de Maan maakte terug naar de Aarde in plaats van er te landen). Alle missies hadden ongeveer 3 dagen nodig om de Maan te bereiken.

Apollo 8 had 69 uur en 8 minuten nodig om in een baan om de Maan te komen. Apollo 11, die de eerste mensen op de Maan plaatste, had 75 uur en 56 minuten nodig om in een baan om de Maan te komen. Echter lang voordat de Apollo’s in een baan om de Maan kwamen bevonden ze zich al in de invloedssfeer van de Maan. Dit gebied strekt zich tot 62.360 kilometer boven het maanoppervlak uit. Apollo 11 bereikte deze invloedssfeer 61 uur en 56 minuten na de lancering en voor Apollo 8 duurde dit 55 uur en 40 minuten.

Maar de New Horizons ruimtesonde is de absolute recordhouder als het op snelheid aankomt. De New Horizons werd gelanceerd voor een lage reis naar Pluto en passeerde 8 uur en 35 minuten na de lancering de Maan. De ruimtesonde minderde geen vaart of kwam in een baan om de Maan maar scheerde er alleen maar langs op zijn reis naar Pluto.

Getijdenkrachten

Weergave wanneer er springtij en wanneer er doodtijd optreedt

Weergave wanneer er springtij en wanneer er doodtijd optreedt

Getijden ontstaan als gevolg van de aantrekkingskracht van de Maan. De oceanen stulpen uit in de richting van de Maan. Vloed treedt op als de Maan hoog staat maar treedt ook op aan de andere kant van de planeet omdat de Maan ook aan de Aarde trekt. Hoogtij treedt op als, tijdens een Volle Maan of een Nieuwe Maan de Aarde, Maan en Zon op één lijn staan.

Maar de Maan is niet het enige hemellichaam dat aan het water van de Aarde trekt. De Maan heeft een grote invloed op de getijden op Aarde maar ook de Zon zorgt voor getijdenwerkingen. De getijden die door de Zon worden opgewekt zijn ongeveer half zo groot als de getijden die ontstaan door de Maan.

Doodtij is niet sterk en treedt op tijdens Eerste en Laatste Kwartier van de Maan. De krachten van de Zon en de Maan staan dan haaks op elkaar.

Eerste publicatie: 3 februari 2013
Laatste revisie: 12 juni 2017

 

Meer artikelen over onze Maan: De samenstelling van de Maan, De atmosfeer van de Maan, De temperatuur op de MaanDe baan van de Maan, Hoe groot is de Maan?Nieuw bewijs dat de Maan uit de Aarde is ontstaanHet Mannetje op de Maan is ontstaan uit lavaHoe oud is de Maan?